RAMAZANO�ULLARI BEYL��� Ramazanogullari, Adana ve �evresinde XIV. y�zyilin ikinci yarisindan XVII. y�zyilin baslarina kadar h�k�m s�rm�s olan bir T�rkmen beyligidir. I- SIYAS� TARIH a- Beyligin mensei ve kurulusu Beyligin kuruculari Oguzlarin ��ok koluna mensup Y�regir boyundandirlar. Bu ��ok T�rkmenleri ayni boydan gelen diger T�rkmenlerle birlikte, XIII. y�zyilda Mogol istil�si y�z�nden Anadolu'ya gelmisler, ancak burada da Mogollarin takibinden kurtulamayinca g�neye dogru inerek Meml�k h�k�mdari Baybars (1261-1277) tarafindan Antakya-Gazze arasinda uzanan b�lgeye yerlestirilmislerdir. Meml�k Sultani Baybars, Mogollara karsi yaptigi m�cadelede bu T�rkmen gruplarinin �ok b�y�k yardimini g�rd�. T�rkmenlerin bu yardimlari sayesinde Mogollar Suriye ve �ukurova'dan �ikarildilar. Bu arada Ha�li seferleri sirasinda meydana gelen siyas� buhran esnasinda �ukurova'da hakimiyet kuran Ermeniler, Mogollar'in en sadik m�ttefikleri olarak Suriye b�lgesinde saldirgan hareketlerde bulunmaya baslamislardi. Sultan Baybars'in 1265'den sonra Ermeniler �zerine yaptigi seferlere de genis �l��de katilan T�rkmenler, b�lgede bozulmus olan d�zenin saglanmasinda �nemli rol oynamislardir. Sayilari 40 bin �adir kadar olan bu T�rkmenlerden Bozok koluna mensup olanlar Maras ve Elbistan civarinda Dulkadir Beyligi'ni kurdular. ��ok koluna mensup olanlar ise Adana ve Payas �evrelerini Ermeniler'den alarak buralara yerlestirmeye basladilar. b) Meml�klular'a T�bi D�nem Meml�klular Mogollarin m�ttefiki olan Ermenilerin bu hareketlerine karsi kayitsiz kalmadilar. �zellikle Baybars devrinden itibaren �ukurova'da yagma ve tahrip akinlarina giristiler. Sultan Kalavun-oglu el-Melik�'n-N�sir Muhammed'in h�k�mdarligi zamaninda (1310-1314) bu akinlar fetih mahiyetini aldi. �ukurova b�lgesi birbiri arkasindan Meml�k topraklarina katildi. Nihayet 1375 yilinda Sis (Kozan) sehri de alinarak buradaki kralliga son verildi. Meml�klular �ukurova'da Ayas, Sis ve Tarsus olmak �zere �� n�iblik (valilik) kurdular. �ukurova'nin Meml�klular tarafindan fethedilmesinde ��ok T�rkmenlerinin b�y�k yardimlari oldu. Bu sebeple, Meml�klular, �ukurova'yi almalarinda ve bilhassa orada tutunmalarinda en b�y�k pay sahibi bulunan ��oklardan Y�regir boyunun reisi Ramazan Bey'e Adana �evresi ile Misis'in idaresini verdiler. Beylige adini vermis olan bu T�rkmen reisi Ramazan Bey'in faaliyetlerine ilk kez 1353 yili olaylari arasinda rastlanmaktadir. Bu tarihte Meml�k Sultani Melik Salih'e karsi Misir'da b�y�k bir isyan baslamisti. Halep Valisi Bayboga da Sultana karsi harekete ge�mis, Dulkadir-oglu Karaca Bey de bu isyana katilmisti. Isyancilar Dimask (Sam)'a vardiklarinda Sultan Salih'in b�y�k bir ordu ile �zerlerine geldigini duydular. Bunun �zerine Dulkadir-oglu Karaca Bey, m�ttefiklerinden ayrilarak �lkesine geri d�nd�. Yalniz kalan Bayboga, Sultana karsi koyamayacagini anlayinca geri d�nerek Karaca Bey'e sigindi. Bunun �zerine Sultan Salih, Dulkadir-oglu Karaca Bey'den isyancilari teslim aldi ve onu T�rkmen emirliginden azlederek Dulkadirli �lkesini Ramazan Bey'e verdi (1353). Ramazan Bey hakkinda bilinen bilgiler bu kadar olup kendisinin bu tarihten kisa bir s�re sonra, 1353 yili sonu veya 1354 yili baslarinda �ld�g� anlasilmaktadir. 1- Ibrahim Bey (1354-1383) Ramazan Bey'in �l�m�nden sonra oglu Sarim�ddin Ibrahim Bey'e T�rkmen emirligi tevcih edildi. Babasinin �l�m�nden hemen sonra Kahire'ye giden Ibrahim Bey sultana ve n�fuzlu emirlere sayisiz hediyeler takdim etti. Meml�k sultani da Ramazan-oglu'na dirlik, yani ikta ile beraber emirligi tevcih etti (1354). B�ylece Meml�k Sultanligi'na bagli olarak beyliginin basina ge�en Ibrahim Bey �lkesine d�nd�kten sonra topraklarini genisletmeye basladi. 1360 yilinda Halep valisi Emir Seyfeddin Baydemir komutasindaki Meml�k kuvvetleri T�rkmenlerin de yardimi ile Ermeni Kralligi elindeki Adana ve Tarsus'u zaptettiler. B�ylece Ermeniler'in idaresinde merkezleri Sis (Kozan) olmak �zere birka� kale kaliyordu. Meml�k sultanliginin Adana'yi kimin y�netimine biraktigi hakkinda kaynaklarda kesin bir bilgi yoksa da burasinin Ramazan-oglu Ibrahim Bey'e verildigi kuvvetle muhtemeldir. Adana'dan sonra Sis sehri de T�rkmenlerin yardimi ile Meml�klularin eline ge�ti. B�ylece �ukurova hukuken Meml�klularin, fakat fiilen Ramazan-ogullarinin hakimiyeti altina girmis oldu. Celadetli ve bahadir kisi manalarina gelen Sarim�ddin �nvanini tasiyan Ibrahim Bey, Adana ve �evresinde hakimiyetini saglamlastirdiktan sonra Meml�k baskisindan kurtulmak ve istikl�lini il�n etmek �zere �nce Karaman-oglu Al�addin Bey'le ittifak etti. Daha sonra da Meml�klularin elinde bulunan Sis sehrini almak i�in Dulkadir-oglu Halil ile Meml�klular aleyhinde anlasti. Ancak Dulkadir-oglu Halil Bey'in 1381'de Meml�klularla yaptigi m�cadelede yenilmesinden sonra Ibrahim Bey Sis valisi Torumtay araciligi ile Sultana m�racaat ederek affedilmesini istedi. Ibrahim Bey'in Meml�klulara karsi olan bu sadakati �ok kisa s�rd�. Meml�k sultani, Ibrahim Bey'in Karaman-oglu Al�addin Bey ile ittifak ettigini ileri s�rerek �zerine kuvvet g�nderdi. Haleb valisi Yelboga en-Nasir�, bu sefer sirasinda Ibrahim Bey ile kardesi Kara Mehmed'i Sis'de yakalayarak �ld�rd� (1383) 2- Ahmed Bey (1383-1416) Ibrahim Bey'in Meml�klular tarafindan �ld�r�lmesinden sonra yerine kardesi Sihabeddin Ahmed Bey ge�ti. Ramazanogullari Beyligi Sihabeddin Ahmed zamaninda en parlak d�nemlerinden birini yasadi. Agabeyi Ibrahim Bey zamaninda Bire (Birecik) hakimi olan Ahmed Bey bazan Meml�k-lular'a bagli kalarak onlarin yardimina kosuyor, bazan da Sultan'a karsi cephe aliyordu. Ahmed Bey beyligin basina ge�tikten sonra Dulkadiroglu Halil Bey ile birleserek Maras'i istil� etti. Ancak Emir Yelboga gelerek duruma tekrar hakim oldu. Meml�k Sultani Berkuk'un 1399 yilinda �l�m�nden sonra yerine ge�en Sultan Ebu'l-Ferec, T�rkmen beylerinin kendisine itaatlerini temin etmek gayesiyle basta Adana valisi olmak �zere b�t�n beylere dirlik g�nderdi. Ancak Sultan Berkuk'un �l�m�nden sonra, Meml�k emirleri arasinda baslayan rekabet ve mevki m�cadeleleri G�ney Anadolu'daki beyliklerin ve �zellikle de Ramazanogullari'nin durumlarini kuvvetlendirmesine yardimci oldu. Timur'un Suriye'den d�n�s�nden sonra Halep sehrinin Timurlular'dan alinmasinda b�y�k basarilar g�steren Ahmed Bey, daha sonra Suriye Araplarinin sehri abluka altina almalari sirasinda da Haleb naibi Demirtas'a yardim ederek Arap emirini ka�maya mecbur etti. Bunun �zerine Meml�k Sultani Ebu'l-Ferec, yardimlarindan dolayi Ahmed Bey'e hil'at, para ve �esitli hediyeler g�nderdi (1401). |