KARAMANO�ULLARI BEYL��� I- SIYASI TARIH a- Beyligin mense� ve kurulusu Anadolu Sel�uklu Devleti'nin zayiflamasi ve yikilmasi sirasinda kurulan T�rk beyliklerinin en uzun �m�rl�lerinden birisi olan Karamanogullari Oguzlar'in Afsar boyuna mensuptur. Bu Afsar T�rkmenleri, XIII. y�zyilin ilk yarisindan itibaren devam eden Mogol istil�si sirasinda �lkelerini terk ederek �nce Azerbaycan ve Sirvan taraflarina gelmisler ve buradan Anadolu'ya ge�erek T�rkiye Sel�uklu Sultani Al�eddin Keykubad (1220-1237) tarafindan Ermenek vil�yetine yerlestirilmislerdir (1228). Bu T�rkmenlerin basinda N�re S�f� b. S�deddin isimli bir reis bulunuyordu. N�re S�f� bu siralarda Anadolu'da yayilmakta olan Baba�ler tarikatina girmis ve b�ylelikle o b�lgedeki T�rkmenler �zerinde n�fuz kurmustur. N�re S�f�'nin Baba� seyhi olarak m�ridleriyle birlikte gazaya �iktigi, Eregli ve Silifke taraflarinda basarili akinlar yaptigi bilinmektedir. Daha sonra Eregli'yi Hristiyanlarin elinden alan N�re S�f� bu suretle arazisini genisletmeye baslamistir. N�re S�f�'nin �l�m tarihi kesin olarak belli degildir. Mezarinin Mut kazasinin Sinanli bucaginin Degirmenlik yaylasinda oldugu bilinmektedir. 1- Kerim�ddin Karaman N�re S�f�'nin �l�m�nden sonra yerine oglu Kerim�ddin Karaman ge�ti. Karaman Bey, Anadolu Sel�uklu Devleti'nin Mogol baskisi altinda gittik�e zayif d�smesinden de istifade ederek Ermenek, Mut, G�lnar ve Silifke kalelerine zaman zaman akinlar yapiyordu. Daha sonra Ermenek'i ele ge�iren Karaman Bey, �Ermenek Beyi� �nvanini alarak beyliginin temelini atmis oldu. O, g�ney komsulari olan Kilikya Ermenileri ile de �etin ve basarili m�cadeleler yapiyordu. Karaman Bey'in bu basarilarini ve g�n ge�tik�e daha da kuvvetlendigini g�ren Sel�uklu Sultani IV. R�kneddin Kili� Arslan (1249-1266) L�rende (Karaman) kalesini ona vermek zorunda kaldi. Sultan ayrica Karamanlilarla akrabalik tesis etti. Ancak Karamanlilarla Sel�uklular arasindaki bu dostluk kisa s�rd�. Sel�uklu sultaninin Antalya ve Al�iye (Alanya) ve Denizli b�lgesindeki T�rkmen beylerinden bazilarini cezalandirmasi �zerine bir g�n siranin kendilerine de gelecegini d�s�nen Karamanlilar daha �nce harekete ge�erek baslarinda Karaman, Zeyn el-Hac ve Bonsuz oldugu halde yirmi bin kisilik bir kuvvet ile Konya �zerine y�r�d�ler. Muineddin Pervane emrindeki Sel�uklu kuvvetleri ile Karaman ordusu Gavele kalesi �n�nde karsilastilar. Savasi kaybeden taraf Karamanlilar oldu. Karaman Bey ka�ti ise de kardesleri yakalanarak Konya'da i� kale kapisinda asildilar (1261). Karaman Bey bu tarihten kisa bir s�re sonra vefat etti. Yerine ailenin karari ile b�y�k oglu Semseddin Mehmed Bey ge�ti. 2- Semseddin Mehmed Karaman Bey'in �l�m�nden sonra Ermenek ve Karaman-ili'ne Bedreddin Hoten� tayin edildi. Karaman Bey'in ogullari Mehmed, Mahmud, Kasim ve Halil Beyler Sel�uklular tarafindan yakalanarak Gavele (K�vle) kalesine hapsedilmislerdi. Ancak Sel�uklular, Karaman halkinin topyek�n bir saldirisindan korkarak bu beyleri serbest biraktilar. Bir m�ddet sonra en b�y�k kardes olan Mehmed Bey, Karaman Beyligi'nin basina getirildi. Mehmed Bey, Mogol baskisina karsi isyan etmis olan Hatirogullari ile ittifak yapti ve onlarin yardimina T�rkmen kuvvetleri g�nderdi. Onun bu hareketi �zerine Sel�uklular Bedreddin Hoten� komutasindaki bir orduyu Karaman'a g�nderdiler. Mehmed Bey, �zerine g�nderilen bu kuvvetleri G�ksu yakinlarinda agir bir yenilgiye ugratti. Mehmed Bey bu basarisindan sonra sahiller emiri Hoca Yunus'u da bozguna ugratti. Bu seferler sirasinda Esref ve Menteseogullari'nin Karamanlilari destekledikleri g�r�lmektedir. Karaman-oglu Mehmed Bey Sel�uklulara karsi kazandigi bu basarilardan sonra Anadolu'daki Mogollara karsi tam anlamiyla bagimsizlik bayragini a�ti O, Meml�k Sultani Melik Zahir Baybars'tan gerekli manev� destegi aldiktan sonra Esref ve Mentese-ogullarinin da yardimi ile bir kez daha Konya �zerine y�r�d�. Konya surlari �nlerine gelen Mehmed Bey, Konyalilari kendisi ile isbirligi yapmaya davet etti. Sehri m�dafaa eden Emin�ddin Mik�il, Izzeddin'in Istanbul'da kalmis olan sehz�delerinden birini getirmek isteyen Mehmed Bey'e karsi koydu. Mehmed Bey teklifinin reddedilmesi �zerine, Cimri l�kabi verilen Giyas�ddin Siyavus'u Sel�uklu sultani olarak il�n etti. B�ylece 10.000 kisi kadar olan Karaman kuvvetleri sehre girmeyi basardilar. Konya �n�nde toplanan divanda �bug�nden sonra divanda, derg�hta, berg�hta, mecliste ve meydanda T�rk�e'den baska dil kullanilmamaya� karar verildi (Mayis 1277). Karamanoglu Mehmed Bey Konya'da isleri yoluna koyduktan sonra Sahib Ata ogullari ve Germiyanlilar �zerine y�r�d�. Mehmed Bey Sahib Ata ogullarini yenip geri d�nd�g�nde Konya kapilari kendisine a�ilmadi. Bunun �zerine Ermenek'e �ekilmek zorunda kaldi. Bu olaydan sonra Sahib C�veyn� idaresindeki Sel�uklu-Mogol ordusu Ilhanli h�k�mdari Abaka Han'in emri ile Konya'ya yardima geldi. Konyalilar, Karamanlilar'a karsi kendilerine yardima gelmis olan bu Mogol kuvvetlerini sevin�le karsiladilar. Daha sonra Mogollar ile karsilasan Mehmed Bey magl�p oldu. Kardeslerinden Tanu ve Zekeriya ile beraber �ld�r�ld� (1277). 3- G�neri Bey Semseddin Mehmed Bey ve kardeslerinin �ld�r�lmelerinden sonra beyligin basina Mehmed Bey'in hayatta kalan kardesi G�neri Bey ge�ti. Ancak onun zamaninda Karamanlilar pek varlik g�steremediler. Zira Mogol-Sel�uklu kuvvetleri Karamanlilar ile isbirligi yapan T�rkmenlere karsi acimasiz bir yildirma hareketine baslamislardi. B�yle olmakla birlikte Karamanlilar, III. Giyaseddin Keyh�srev'in annesi ile anlasarak emirlik mensurunu aldiktan sonra (1284), G�neri Bey etrafinda toparlanmaya basladilar. Bu tarihten sonra Sel�uklu ailesi arasindaki saltanat kavgalarina karisan Karamanli Beyi G�neri Bey 1286 yilinda Ermeniler elindeki Tarsus �zerine bir sefer yapti. G�neri Bey'in Tarsus'u yagmalamasi �zerine Ermeniler Karamanogullari'ni Sel�uklular'a sik�yet ettiler. Ayrica Ilhanli h�k�mdarinin da istegi �zerine Sel�uklu Sultani Giyaseddin Mesud 1288 yilinda L�rende ve civarina gelerek burasini tahrip etti. G�neri Bey bu akin sirasinda daglara �ekildi ve Sultan Mesud'a karsi muhalefetten vaz ge�erek Esrefoglu ile beraber Konya'ya gelip sultandan aflarini istediler (1288). |