HARZEM�AHLAR (1097-1231) Ceyhun �rma��n�n Aral g�l�ne d�k�ld��� yerin g�ney kesimleri Harezm (Harzem) ad�yla an�l�r. �teden beri burada h�k�m s�renlere Harzem�ah (Harezm�ah) denilmi�tir .Harzem�ahlar s�l�lesinin atas� Anu�-Tegin isminde, Begdili T�rk z�mresine mensup bir ki�idir. Anu�- tegin Sel�uklu Sultan� Melik�ah'�n saray hizmetinde bulunuyordu. O�lu Kudbeddin Muhammed, Sel�uklulara ba�l� kalarak, Harzem�ah unvan� ile bu b�lgenin valili�ini �stlenmi�tir (1097-1128). Daha sonra ba�a ge�en Ats�z ve �l-Arslan devirlerinde hem Irak Sel�uklular� hem de Kara-H�taylarla m�cadele edildi. Nitekim �l-Arslan, Sultan Sencer'in �l�m� �zerine ba��ms�zl���n� il�n etti (1157). Harzem�ahlar�n en b�y�k h�k�mdar� Alaaddin Teki�'tir (1172 -1200). Teki�, �nce Kara-H�taylar'�, ard�ndan son Sel�uklu H�k�mdar� II. Tu�rul'u yendi. Harzem�ahlar k�sa s�rede s�n�rlar�n� Do�u Anadolu'dan Maver��nnehir'e kadar geni�lettiler. �deta Sel�uklu devletinin v�risi oldular. Karahanl� ve Kara-h�tay devletlerine son verdiler. Ancak bu parlak d�nem uzun s�rmedi. 1220'de b�t�n �lke Cengiz Mo�ollar�'n�n istil�s�na u�rad�. Cel�leddin Harzem�ah devleti yeniden toparlamak i�in u�ra�t�ysa da ba�ar�l� olamad�. �l�m� �zerine Harzem�ahlar Devleti tamamen ortadan kalkt� (1231). EYYUB�LER (1171-1348) Haleb Atabeyi Nureddin Mahmut'un komutanlar�ndan Sel�haddin, Ha�l�larla i�birli�i yapmakla M�s�r'daki Fat�m� devletine son vermi�ti (1171). Burada g��l� bir idare kuran Selahaddin, Nurettin Mahmut'un �l�m�nden sonra ba��ms�zl���n� il�n etti (1174). Kurdu�u devlet babas�n�n ad�ndan dolay� Eyy�b�ler olarak bilinir. Selahattin Eyy�b�, emrinde bulunan T�rk askerleriyle beraber Ha�l�lara kar�� �etin m�cadeleler verdi. �nl� H�tt�n sava�� ile Ha�l�lar� Kud�s'ten ��kard� ve �sl�m d�nyas�nda bir efsane h�line geldi (1187). Nitekim bir Arap �airi Selahattin Eyy�b�'nin Halep'i de almas� �zerine "Arap milleti, T�rklerin devletiyle y�celdi. Ehl-i Salib (Ha�l�lar) davas� Eyy�b'un o�lu taraf�ndan peri�an edildi" demi�tir. Eyy�b� Devleti'nin s�n�rlar� k�sa s�rede M�s�r, Suriye, G�neydo�u Anadolu ve Arabistan'�n g�neyine kadar geni�ledi. Ancak Selahattin Eyy�b�'nin �l�m� �zerine devlet hanedan �yeleri taraf�ndan payla��ld�(1193). M�s�r'daki as�l kol, ordu komutanlar�ndan Aybeg taraf�ndan y�k�ld� ve yerine Meml�kler devleti kuruldu (1250). Hama kolu ise 1348'e kadar varl���n� devam ettirmi�tir. MEML�KLER (1250-1517) Meml�k kelime manas�yla beyaz k�le demektir. Ancak bu s�z zamanla bir terimi ifade eder olmu�tur. Sava� esiri veya sat�n al�nanlar�n olu�turdu�u h�k�mdar�n muhaf�z birliklerine bu isim verilmi�tir. �lk defa Abbasi halifeleri T�rk as�ll� Meml�kleri kullanm��, zamanla bunlar g��lenerek kendi devletlerini kurmu�lard�r. M�s�r'da kurulan Toluno�ullar� ve Ih�id�ler b�yle ortaya ��km��lard�r. ��te M�s�r' da kurulan Meml�k Devleti'nin kurucusu �zzettin Aybeg de, Meml�k ad� verilen asker� komutanlardan biriydi. Eyy�b�lerin son h�k�mdar� �l�nce tahta, kar�s� �ecer�dd�r ge�mi�ti. Ancak bu durum ho� kar��lanmad���ndan komutanlardan �zzettin Aybeg ile evlendi. Ordu, �zzettin Aybeg'i sultan il�n etti. B�ylece Eyy�b� hanedan�na son verilmi� oluyordu (1250). Meml�kler, Ha�l�lar� ve o zamana kadar yenilemeyen Mo�ollar� durdurarak �sl�m d�nyas�n�n koruyuculu�unu �stlenmi�lerdir. Aybeg'den sonra tahta ��kan Kotuz, Mo�ol-Ermeni ve Ha�l� m�ttefik ordusunu Ayn-C�ll�d Sava��'nda bozguna u�ratm��t�r(1260). Bir K�p�ak T�rk'� olan Baybars, Suriye'yi Ha�l�lardan kurtarm��, Mo�ollara kar�� ba�ar�lar kazanm��t�r. Mo�ollar�n Abbasi halifesini �ld�rmesi �zerine, ayn� aileden birini halife il�n ederek , halifeli�i M�s�r'a ta��m��t�r. D�neminin en g��l� devleti h�line gelen Meml�klar aras�nda zamanla i� �eki�meler ba�lam�� ve bu durumdan faydalanan �erkes k�lemenleri devleti ele ge�irmi�tir (1382). Nitekim Yavuz Sultan Selim, M�s�r'� alarak bu devletin varl���na son vermi�tir (1517). |