GERM�YANO�ULLARI BEYL��� SIYASI TARIH a- Mensei: Germiyanogullari, Anadolu Sel�uklulari'nin son d�neminde K�tahya ve �evresinde h�k�m s�rm�s bir T�rk beyligidir. Germiyan bir t�rk asiretinin adi olup, ilk defa XIII. y�zyilin baslarinda Sel�uklu Devleti'nin hizmetinde Malatya'da faaliyet g�stermislerdir. Germiyan asireti, Harizm h�k�mdari Celaleddin Harzemsah Meng�berti ile Anadolu taraflarina gelmis ve Sel�uklular'in hizmetine girmislerdir. Malatya'da bulunduklari siralarda asiretin reisi Ali Siroglu Muzaffer�ddin idi. Sel�uklu sultani II. Giyaseddin Keyh�srev zamaninda (1236-1246) vuku bulan Baba Ishak tarafindan y�nlendirilen Babailer isyaninin (1239) bastirilmasinda g�revlendirilmisse de basaramayarak ilk defa maglup olmustur. Onun oglu Kerim�ddin Ali Sir, Sel�uklu sehzadeleri arasindaki taht m�cadelesinde II. Izzeddin Keykavus taraftari oldugu i�in, IV. Kili� Arslan zamaninda Vezir Pervane Muineddin S�leyman tarafindan diger muhaliflerle birlikte �ld�r�lm�st�r (1264). b- K�tahya ve Civarina Yerlsmeleri: Germiyanogulari'nin kesin olarak hangi tarihte K�tahya ve civarina yerlestikleri bilinmemektedir. Ancak Baba Ishak isyaninin bastirilmasindan sonra (1241), II. Giyaseddin Keyh�srev tarafindan b�lgeye yerlestirildikleri ileri s�r�lmektedir. Ayrica, Sel�uklu Sehzadesi oldugu iddiasiyla Karamanoglu Mehmed Bey'in ortaya �ikardigi Cimri (Giyaseddin Siyavus)'nin yakalanmasi hadisesinde (1277) rol aldiklarina g�re bu tarihte K�tahya, Afyon ve Denizli taraflarinda yerlesmis olmalidirlar. Baba Ishak isyani sirasinda Malatya'da olan Germiyanlilarin Cimri hadisesi esnasinda Bati Anadolu'da bulunmalari, muhtemelen Mogol istilasi sebebi ile bu b�lgeye g�� ettiklerine del�let etmektedir. c- Germiyanogullari Beyligi'nin Kurulusu: Cimri olayi sirasinda (1277) Bati Anadolu'da bulunan ve Anadolu Sel�uklulari'nin hizmetinde hareket eden Germiyanlilara bu hizmetleri karsiliginda K�tahya ve civari ikta, yani timar olarak verilmis olmalidir. Bu hadise sirasinda Sahipata ogullari emrinde oldugu g�r�len Germiyanlilar, bu tarihten itibaren g��l� bir beylik haline gelmeye basladilar. Nitekim Bati Anadolu'daki Aydin, Mentese, Saruhan, Denizli beyleri ilk zamanlarinda Germiyanogullari'na t�bi idiler. Mogollar'in Anadolu'yu isgali ve Sel�uklu Devleti �zerinde hakimiyet kurmalarindan sonra XIII. y�zyilin sonlari ile XIV. y�zyilin baslarinda u�lardaki beyler bagimsizliklarini almaya basladilar. Germiyanlilar da Sel�uklu-Mogol idaresine karsi �ikarak 1283'ten itibaren bir beylik olarak teskilatlanarak II. Mesud'a karsi m�cadeleye giristiler. 1286-1291 yillari arasinda meydana elen bu olaylarda bazan Germiyanlilar, bazan da Sel�uklu sultani II. Mesud galip geldiler. Bu tarihlerde Germiyan kuvvetlerinin basinda H�sameddin I. Alisir bulunuyordu. XIII. asrin sonlarinda ise beyligin basinda H�sameddin Bey'in kardesi Yakup Bey bulunuyordu ve bu sirada Germiyanlilar, Sel�uklular'a tabi olarak iyi iliskiler i�inde idiler. I. Yakub Bey: Germiyanogullari Beyligi'nin kurucusu Yakub bin Alisir olup, onun zamaninda en parlak devrini yasamistir. Yakub Bey, Anadolu Sey�uklu Devleti hizmetinde emir-i kebir sifatini tasiyacak derecede �nemli vazifelerde bulunmustur. Yakub Bey bu d�nemde n�fus sahasini Kirsehir'e kadar uzatti. III. Alaaddin Keykubad'in saltanattan �ekilmesinden sonra Sel�uklu tahtina ikinci defa ge�en II. Giyaseddin Mesud'a tabi olmayan Yakub Bey, Ilhanli Devleti'nin hakimiytini taniyarak senelik vergi vermeye basladi. Bu d�nemde Karamanoglu Beyligi'nden sonra Anadolu'da en �nemli beylik Germiyan Beyligi idi. Yakub Bey yaklasik 1305'de kumandani Aydinoglu Mehmed Bey'i, Bati Anadolu'daki sinirlarini genisletmek maksadiyla g�revlendirdi. Aydinoglu Mehmed Bey Birgi merkez olmak �zere Izmir ve civarinin fethine tesebb�s etmis ve daha sonralari b�lgede kendi beyligini kurmustur. Yakub Bey zamaninda Bizanslilar'la karsilikli savaslar yapilmistir. Nitekim Yakub Bey 1305'de Menderes nehri kenarindaki Tripolis sehrini ve Angir (Kilisek�y)'i zaptetmis ve otuzbin kisilik bir kuvvetle Philadelphia (Alasehir)'yi kusatmistir. Ancak Bizans'in istegi �zerine yardima gelen Katalanlarin saldirisi karsisinda geri �ekilmek zorunda kalmistir. Katalanlarin b�lgeyi terketmesinden sonra Yakub Bey, yeniden Philadelphia (Alasehir) �zerine giderek vergiye bagladi (1314). Ilhanli h�k�mdari Olcaytu'nun Anadolu'daki beylikleri itaat altina almak i�in g�nderdigi (1314) Emir �oban'in davetine gelerek itaatlerini bildiren beyler arasinda Germiyanli Alisirogullari ve Germiyanogullari'na tabi beyler de vardi. Daha sonra Emir �oban oglu Demirtas, Anadolu'ya geldiginde (1325) Esref ve Hamidogullari Beyliklerini ortadan kaldirmis, digerlerini zaptetmek i�in Egridir'de hazirlik yaparken maiyyetindeki beylerden Eretna'yi da Karahisar-i sahip taraflarina g�ndermisti. Yakub Bey'in damadi olan Karahisar Bey'i kayinpederinin yanina K�tahya'ya siginmistir. Yakub Bey ile Eretna Bey arasinda bir savas �ikmak �zere iken Demirtas'tan gelen emir �zerine Eretna Bey Sivas'a �ekilmislerdir (1327). Yakub Bey'in 1340'larda vefat ettigi tahmin edilmektedir. el-�mer�, Yakub Bey devrinde Germiyan Beyliginin talimli d�zenli ordusu oldugunu kaydetmektedir. Mehmet Bey (1340-1361) Yakub Bey'den sonra Germiyanogullari Beyligi'nin basina oglu Mehmet Bey ge�mistir. Mehmed Bey, m�cadeleci ve savas�i anlamina gelen �ahsedan veya �agsadan lakabiyla aniliyordu. O'nun zamaninda,daha �nce Katalanlar tarafindan isgal edilen K�ldi (Kula) kasabasi rumlardan, Angir (Simav) kasabasi Bizans Imparatorlugu'ndan geri alinmistir. Mehmed Bey hakkinda bilinenler �ok azdir. Germiyanogullari Beyligi Yakub Bey'den sonra eski �st�nl�g�n� kaybetmis, hatta Mehmed Bey devrinde Aydinogullari bagimsiz hale gelmislerdir. Mehmed Bey 1361'de vefat etmistir. S�leyman Sah (1361-1387) Sah �elebi olarak da anilan S�leyman Sah, babasi Mehmed Bey'in vefati �zerine Germiyan h�k�mdari olmustur. O'nun h�k�mdarliginin ilk yillari olaysiz ge�mistir. Karamanogullari Alaaddin Bey ile Hamidoglu Ilyas Bey arasindaki m�cadelelerde Ilyas Bey'in tarafini tutmustur. Karamanoglu'nun saldirisina ugrayan Ilyas Bey kendisine sigininca ona yardim etmis ve topraklarini geri almasini saglamistir. Bu durum S�leyman Sah ile Karamanoglu Alaaddin Bey'in arasini a�mistir. |