�OBANOGULLARI BEYLIGI Kastamonu ve civarindaki topraklar, Sel�uklu Sultanlari tarafindan Bizans Imparatorlugu'na karsi devamli m�cadelede bulunmak karsiliginda �oban ailesine ikta olarak verilmistir. Bu ailenin b�lgede kurdugu �obanogullari Beyligi Kuzeybati Anadolu'da Sel�uklu siyas� ve idar� anlayisini s�rd�rm�sler ve XIII. asra kadar varliklarini devam ettirmislerdir. Kayi soyuna mensup oldugu kabul edilen bu beyligin kurucusu Emir H�sameddin �oban Bey'dir. a- H�sameddin �oban Bey: Kastamonu beylerbeyi veya valisi olan Emir H�sameddin �oban Bey, Anadolu fatihi olarak bilinen S�leyman Sah bin Kutalmis'in kumandanlarindan olan Emir Karatekin soyundan gelmektedir. Ilk defa 608 (1211-12) yilinda Kastamonu beyi oldugu g�r�len H�sameddin �oban Bey'in beyligi Sel�uklu Sultani II. Kili� Arslan zamanina kadar gitmektedir. Yine I. Izzeddin Keykavus'un saltanati sirasinda Bizans'a karsi gazalar d�zenleyen ve pek�ok basari elde eden H�sameddin �oban Bey, I.Alaaddin Keykubad'in Sel�uklu tahtina �ikisi sirasinda (616/1219-20) da hediyelerle Konya'ya gelmis ve sultana bagliligini bildirerek beylik beratinin yenilenmesini istemistir. H�sameddin �oban Bey, Sultan I. Alaaddin Keykubad zamaninda �nemli hizmetlerde bulunmustur. O'nun en �nemli basarisi, Kirim'a d�zenlenen seferi y�netmekle vazifelendirilmesidir. Bu sirada Mogollar, Iran, Azerbaycan ve Kafkasya �zerinden Kirim'a saldirmislar ve �nemli bir ticaret sehri olan Sugdak'i isgal ederek b�lge halkini imha etmeye kalkismislardi. B�lgede meydana gelen bu olaylar �zerine zenginlerin ve ticaret ehlinin Sugdak'i terkederken Sel�uklu T�rkiye'sine siginmalari ve buraya Rumlarin yerlesmesi �zerine Sultan I.Alaaddin Keykubad Kirim'a sefer d�zenlemeye karar verdi (1223). Bu denizasiri sefer i�in de Karadeniz kiyisinda g��l� bir idare kuran, asker ve maiyyetiyle s�hret sahibi olan H�sameddin �oban Bey g�revlendirildi. Sinop'ta kurulan Sel�uklu donanmasi ile Kirim sahiline �ikarma yapan Kastamonu beyi H�sameddin �oban Bey, kisa zamanda Sugdak sehri'ni teslim alarak Kip�ak Haninin ve Rus meliklerinin bagliligini sagladi. H�sameddin �oban Bey'in bu basarisi onun itibarini arttirdi. Sugdak sehrinde iki hafta gibi kisa s�rede bir cami yaptiran ve kadi, imam, m�ezzin gibi vazifeliler tayin eden H�sameddin �oban Bey, Sel�uklu hakimiyeti altina soktugu Sugdak sehrinde gerekli asker� kuvvet birakarak �lkesine d�nd� (1224). Anadolu Sel�uklu tarihinin kaynaklarindan olan Ibn Bibi'ye g�re, "Emir H�sameddin �oban, dogrulugu, kahramanligi, c�mertligi, adaleti ve kendisine tabi olanlarin �oklugu bakimindan diger emirler arasinda m�mtaz bir yere sahipti. Devamli gaza ile mesgul olan H�sameddin �oban, sairlere ve ilim ehline son derece h�rmet ve ikram ederdi." b- Alp Y�rek H�sameddin �oban Bey'den sonra Kastamonu Beyligi yapmis olan Alp Y�rek hakkinda kesin bilgi bulunmamaktadir. Kisa bir s�re beylik yaptigi anlasilan Alp Y�rek d�neminde �nemli bir hadise meydana gelmemistir. Ancak bu d�nemde, Anadolu Sel�uklu Devleti ile Mogollar (Ilhanlilar) arasinda meydana gelen 1243 K�sedag savasi sonucunda T�rkiye tarihinde �nemli degisiklikler oldu. Bu savas, Anadolu Sel�uklu Devletini, Mogolllara tabi bir il durumuna d�s�rd�g�nde, �obanogullari Beyligi de Anadolu'nun yeni hakimlerine boyun egmek zorunda kaldi ve varligini ancak bu sekilde s�rd�rebildi. c- Muzaffer�ddin Yavlak Arslan (1280-1291) Alp Y�rek'in �l�m�nden sonra yerine oglu Muzaffer�ddin Yavlak Arslan Kastamonu beyi oldu. Kuzeybati Anadolu'da Bizans'a karsi savaslar yapan bu u� beyliginin emiri olan Muzaffer�ddin kendi d�neminde Sel�uklu sultanlari arasinda taht m�cadelesinde aktif rol oynadi. II. Mesud'un Sel�uklu tahtina �ikmasinda (1284) �nemli tesiri oldu. Daha sonra Kastamonu'ya �ekilen Muzaffer�ddin Yavlak Arslan, Ilhanli ve Sel�uklu idaresine karsi gayr-i memnun olan ve kardesine karsi ayaklanarak Sel�uklu tahtini ele ge�irmeye �alisan R�kneddin Kili� Arslan'i desteklemistir. Ilhanli hani Geyhatu ile Sultan Mes'ud'a karsi giristigi savaslardan birinde hayatini kaybetti. d- Mahmud Bey Muzaffer�ddin Yavlak Arslan'in �l�m�nden sonra yerine oglu ve �obanogullari'nin son beyi olan Mahmud Bey ge�ti. O'nun emirligi sirasinda beylik Mogol-Sel�uklu hakimiyetinden �ikmistir. Bir m�ddet u� beyi olarak Bizans'a sefer d�zenlendiyse de kisa zamanda anlasma yapilarak Bizans'la dostluk kuruldu. Bu d�nemde Osmanli Beyliginin kurulusunu hazirlayan Osman Bey, hen�z �obanogullarinin himayesinde bulunuyordu. �obanoglu Mahmud Bey, Candarogullarindan S�leyman Bey'in ani bir baskinla Kastamonu'yu ele ge�irdigi sirada �ld�r�ld� ve b�ylece �obanogullari Beyligi son buldu. |