asd8

S�LEYMANSAH'IN �L�M�NDEN SONRA ANADOLU'DA MEYDANA GELEN OLAYLAR
S�leymansah'in �l�m�nden sonra �zellikle Anadolu'nun bati kesiminde ve Marmara b�lgesinde vuku bulan olaylar hakkindaki b�t�n bilgimizi Bizans tarih�isi Anna Komnena'ya bor�luyuz. Anna Komnena'nin Alexiad adli eseri bilhassa kronolojik bakimdan �ok karisik olmasina ragmen T�rkiye tarihinin yaklasik 40 yillik bir kismi i�in tek kaynaktir.
Yukarida temas ettigimiz gibi S�leymansah 1084 yili Aralik ayi i�erisinde Antakya'yi fethetmek i�in yola �ikarken Iznik ve civarini Ebu'l-Kasim adindaki bir T�rk beyine birakmisti. �lkenin diger b�lgelerinin idaresi de muhtelif T�rk kumandanlarina tevdi edilmisti. S�leymansah'in Tutus'a maglub olup intihar etmesinden sonra firsattan istifade eden Bizans imparatoru Alexios'un T�rklerin eline ge�mis olan Karadeniz kiyisindaki sahil sehirlerini geri almaya muvaffak oldugu anlasilmaktadir. Onun bu hususta S�leymansah'in �l�m�nden faydalanarak Anadolu'daki T�rkleri kendine baglamak i�in gayret eden Sultan Meliksah'in hi� tahmin etmeden verdigi bir firsati gayet iyi kullandigini g�rmekteyiz. Sultan Meliksah bir adamini imparator Alexios'a g�ndererek ona sihriyet (evlilik) yoluyla bir ittifak tesis etmeyi teklif etmistir. Imparator buna razi oldugu takdirde sultan sahildeki T�rkleri geri �agirmayi, bu yerleri imparatora iade etmeyi ve gerektiginde kendisine yardimci olmayi taahh�t etmistir. Ancak el�i sultana ihanet ederek imparator i�in �alismistir.
S�leymansah'in �l�m haberi, onun muhtelif b�lgelere tayin etmis oldugu T�rk beylerinin bagimsiz hareket etmelerine sebep oldu. Bunlardan h�k�met merkezi Iznik'i elinde bulundurdugu i�in en n�fuzlusu olan Ebu'l-Kasim hi� teredd�t etmeden, kendisini sultan il�n ettigi gibi kardesi Ebu'l-Gazi'yi de Kayseri ve civarina Em�r tayin etti. Becerikli ve gayet ihtirasli bir kimse olan Ebu'l-Kasim bundan sonra Marmara sahillerine akinlar yaparak b�t�n b�lgeyi yagmalamamaya basladi. Bunun �zerine imparator Alexios, T�rk akincilarini sahilden geri s�rd� ve Ebu'l-Kasim'i baris istemege mecbur etti. Ancak Ebu'l-Kasim baris m�zakerelerini devamli olarak uzattigindan, imparator nihayet Iznik �zerine bir kuvvet sevk etmeye mecbur kaldi.

Ileride de g�recegimiz gibi Alexios Porsuk'un b�y�k bir ordu ile yaklasmakta oldugunu bildiginden bu kuvvete karsi yalniz kalmak istememis ve T�rk'� T�rk'e kirdirmayi tercih etmis olmalidir. O belki de bu sebepten dolayi Ebu'l-Kasim'in tamamiyla g��s�z kalmasini arzu etmemisti. Alexios her halde bas basa kaldiklari takdirde Ebu'l-Kasim'i yola getirebilecegini Iznik, Izmit ve civarini onun elinden alabilecegini tahmin ediyordu.

B�t�n bu olaylarin vuku buldugu tarih hakkinda yeterli bilgiye sahip degiliz. Cl. Huart Porsuk'un Anadolu'ya g�nderilisini 1088 olarak tarihlemekte, onun Konya ve civarini Aksaray'i aldiktan sonra Iznik �zerine y�r�d�g�n�, fakat basari kazanamayinca geri �agirilip yerine Urfa emiri Bozan'in tayin edildigini s�ylemektedir. Sel�uklu tarihi hakkinda yazilan diger eser ve makalelerde de tarih verilmemektedir. Yalniz I.Kafesoglu, Porsuk'un takriben 1089 sonlarina dogru Iznik'e gelebildigini, fakat 3 aylik bir muhasaradan sonra bir netice alinamayinca geri �agrildigini ve bu g�revin Emir Bozan'a devredildigini kaydeder.

Muhtemelen 1090 yili ortalarinda Bizans kuvvetlerine maglup olan Ebu'l-Kasim daha sonra Iznik'e �ekilmisti. Ancak Porsuk'un Anadolu i�inde bagimsiz davranan muhtelif T�rk beylerini itaat altina aldiktan sonra Iznik'e yaklasmakta oldugu siralarda imparator Alexios Ebu'l-Kasim'a haber �ndererek onu Istanbul'a davet etti. Anlasildigina g�re Bizans h�k�mdari Ebu'l-Kasim'a Porsuk'a karsi ittifak teklif etmis ve onu bundan dolayi Istanbul'a davet etmisti. Onun bu arada bir taraftan da T�rklerin elinde bulunan Izmit'i ele ge�irmek istedigi bellidir. Ebu'l-Kasim Istanbul'da gayet iyi karsilandi. Hemen her g�n kendisine ziyafetler veriliyor, hipodromda serefine at ve araba yarislari tertib ediliyor ve Istanbul'da kalma m�ddeti her vesile ile uzatilmaya �alisiliyordu. Iki taraf arasinda baris ve ittifak m�zakereleri yapildigi sirada ise Alexios, insaat malzemesi mimarlar ve is�iler y�kledigi gemileri Izmit'e yolladi. Bunlar Izmit'i kontrol altina alacak yeni bir kale insa etmekle g�revlendirilmislerdi. Kalenin insasi bittikten sonra imparator Ebu'l-Kasim'a pek�ok hediyeler vererek onu Iznik'e ugurladi. Ebu'l-Kasim olup-bitenden haberdar olunca kadere boyun egmek zorunda kaldi. Bu sirada Porsuk Iznik yakinlarina kadar gelmis ve Ebu'l-Kasim ona karsi imparatorun yardimina muhta� olmustur. Imparatorun hareket tarzina ve hilek�rligina �ok i�erleyen Ebu'l-Kasim bir m�ddet i�in kendi imk�nlari ile Porsuk'un kuvvetlerine karsi Iznik'i korudu. Ancak sonunda yardim rica etmek i�in imparatora m�racaat etmek zorunda kaldi. Bizans imparatorlugu bu sirada Pe�eneklere karsi b�y�k bir �l�m kalim m�cadelesi i�inde idi. Imparatorun bu cepheden ayiracak kuvveti yoktu.

Buna ragmen Ebu'l-Kasim'a yardim mecburiyetini hissetti. Iznik Porsuk'un eline ge�ecek olursa burayi B�y�k Sel�uklu imparatorlugundan kurtarip geri almak hemen hemen imk�nsiz olacakti. Bu m�nasebetle k��k bir askeri birligi imparatorluk sancaklari vermek suretiyle Ebu'l-Kasim'a yardima g�nderdi. Bu yardim yolu ile Porsuk'u geri �ekilmeye zorladi ve imk�n bulursa Iznik'i kendi adina zaptetmeyi umuyordu. Porsuk'un sehri �� ay kusatmasina ragmen basari saglayamadigini g�ren Sel�uklu sultani Meliksah Iznik'in zaptindan vazge�medi ve buraya degerli kumandanlarindan Urfa emiri Bozan'i g�nderdi. Bozan'in sehri h�cumla zaptetmek i�in birbiri arkasina yaptigi tesebb�sler Ebu'l-Kasim'in siddetli m�dafaasi ve imparatordan istedigi yardimi elde etmesi sebebi ile bir t�rl� netice vermedi. Imparator bu sirada Pe�enek problemini halletmis oldugu i�in biraz olsun ferahlamis bulunuyordu. Bozan bu sekilde Iznik'i zapt edemeyecegini anlayinca muhasarayi kaldirdi. Ebu'l-Kasim'in da bu siralarda bagimsiz h�k�m s�rmek imk�ninin yok oldugunu fark ettigi anlasilmaktadir. Herhalde imparatorun kendisine ne maksatla yardim ettigini anlamistir. Belki de imparatorla Meliksah arasinda bir anlasma yapilacagini haber almisti. Bu sebeple o dogrudan dogruya b�y�k sultana m�racaat ederek Iznik'i onun valisi sifati ile idare etmeyi �mid ederek b�y�k hediyeler hazirladi ve kardesi Ebu'l-Gazi'yi Iznik'te vekil birakdiktan sonra sultanin yanina gitmek �zere Isfahan'a dogru yola �ikti. Kaynaklarin verdigi bilgiye g�re Ebu'l-Kasim b�t�n rica ve israrlarina ragmen Meliksah tarafindan huzura kabul edilmemis ve kendisine Anadolu i�inde tam yetki verilmis olan Em�r Bozan ile anlasmasi tavsiye edilmistir. Arzusuna ulasamayan Ebu'l-Kasim d�n�s sirasinda arkasindan g�nderilen bir m�freze tarafindan yakalanarak yayinin kirisi ile bogdurulmustur. Bu hadisenin Meliksah'in Bagdat'a gitmek �zere Isfahan'dan hareketinden kisa bir s�re �nce yaklasik Eyl�l-Ekim 1092 tarihinde cereyan ettigi s�ylenebilir.

Ebu'l-Kasim'in �l�m�nden sonra Ebu'l-Gazi Iznik'i elinde tutmaya devam etti. Tam bu siralarda Sultan Meliksah'in vefat etmis olmasi onu Bozan'dan kurtarmis oldu. Zira Bozan b�t�n kuvvetleri ile birlikte B�y�k Sel�uklu Devleti'nde zuhur eden karisikliklarda �nemli rol oynamak �zere Suriye'ye dogru hareket etti. Imparator Alexios bu defa Ebu'l-Gazi'yi hediyeler ve vaadlerle kandirip Iznik'i kendisine terk etmesini saglamaya �alisti. Ebu'l-Gazi ise belki de hen�z agabeyinin �l�m haberini almamis oldugundan dolayi imparatoru oyalamakla yetindi. Ancak Sultan Meliksah'in 1092'de �l�m� Isfahan'da tevkif etmis oldugu S�leymansah'in ogullarinin serbest birakilmalarina sebep oldu. Muhtemelen Berkyaruk tarafindan serbest birakilan S�leymansah'in iki oglu Kili� Arslan ve Kulan Arslan Isfahan'dan s�ratle Anadolu'ya geldiler. Yaklasik 1092 sonunda veya 1093 yili baslarinda Iznik'e vardilar. Zira bilindigi �zere Sultan Meliksah'in hanimi Terken Hatun k��k oglu Mahmud'un Sel�uklu tahtina �ikmasini saglamak �mid ve arzusu ile Meliksah'in �l�m�n� bir m�ddet gizlemisti. B�ylece haberin baskent Isfahan'a ulasmasi ve Kili� Arslan ile kardesinin buradan hareketleri ve Iznik'e varislari her halde uzunca bir m�ddet almis olmalidir. Bizans tarih�isi Anna Komnena'nin rivayetine g�re Iznik'te bulunan T�rkler Sel�uklu sahzadelerinin gelisini b�y�k bir sevin�le karsiladilar. Ebu'l-Gazi'de hi� direnmeden iktidari Kili� Arslan'a devretmistir. B�y�k Sel�uklu merkezinden ka�arak Anadolu'ya gelen Kili� Arslan ve kardesinin babalari S�leymansah'a tabi olmus bulunan Orta Anadolu'dan kuvvet topladiklari anlasilmaktadir. Bunlarin bu kuvvetlerle birlikte Iznik'e gelmeleri ve Iznik h�k�metini devralmalari yukarida belirttigimiz gibi en erken 1092 sonu veya 1093 yili baslarinda olabilir.