asd3

S�LEYMANSAH DEVRINDE BIZANS IMPARATORLUGU VE B�Y�K SEL�UKLULARLA ILISKILER

Sultan Alp Arslan zamaninda isyan ederek Bizans'a siginmis olan Erbasgan (Erbasan) 7 Ocak 1078'de kendisini Anadolu'da imparator ilan etmis olan Botaniates ile isbirligi yaparak Istanbul �zerine y�r�y�nce Mikhail Dukas Kutalmisogullarini yardima �agirdi. Ancak Botaniates Erbasgan araciligi ile Kutalmisogullarini kendi tarafina �ekti ve Iznik'e kadar geldi. Mikhail Dukas'in idaresinden usanmis olan Bizans halki isyan ederek Botaniates'i destekledi ve Botaniates 25 mart 1078'de imparator ilan edildi. Kutalmisogullari bir s�re daha Botaniates'i desteklemeye devam ettiler. Ger�i bizans tahtinda hak iddia eden Nikephoros Bryennios'a karsi Alexios Komnenos kumandasinda g�nderilen Bizans ordusunda Sel�uklular da vardi. Nikephoros'un ordusundaki Pe�eneklerin Alexios'un ordusundaki irkdaslarina karsi savasmak istememeleri Nikephoros'un maglub ve esir d�smesine sebeb oldu. Bu hadiseden sonra kendilerini daha da g��l� hisseden Kutalmisogullari Bizans'in bir�ok sehir ve kalesini fethederek kendi topraklarina kattilar. Iste tam bu sirada mahiyeti h�l� k�fi derecede a�iklanmamis olan �nemli bir hadise meydana geldi. Sultan Meliksah Anadolu i�lerine m�dahale etti. Sultan Meliksah Kutalmisogullarinin Anadolu'da kuvvetle yerlesmekte olduklarini endise ile takip ediyordu. Amcasi Kavurd'un h�k�mdarliginin ilk yillarinda isyan ederek �ld�r�lmesinden sonra bu b�y�k T�rk sultani merkez� devlet otoritesini tesis etme fikrine sikica sarilmisti. Merkeziyet�i y�netime zit bir gelisme baslica iki istikamette yani Suriye ve Anadolu'da vuku buluyurdu. Mavera�nnehir'den m�temadiyen akip gelen T�rkmen gruplarinin m�sl�man ahaliyi rahatsiz etmemeleri gayesi ile u� b�lgelerine dogru sevk edildiklerini daha �nce anlatmistik. Yavekiyye denilen ve Oguzlarin muhtelif kollarina mensup bulunan bu T�rkmenler Suriye'de Uvakoglu Atsiz adli bir T�rkmen reisinin idaresinde Fatimilere karsi akinlarda bulunmaktaydi. Diger bir Yavekiyye grubu ise Kutalmisogullarinin idaresinde Anadolu'da faaliyet g�steriyordu. Bu iki T�rkmen grubu arasinda zaman zaman birbirleri ile m�cadele halinde olanlar vardi. Mesel� Atsiz'dan ayri olarak Filistin'de faaliyette bulunan S�kli adli baska bir T�rkmen reisi Kutalmisogullarindan ikisi ile birlesmis Fatimiler'i tanimis fakat Atsiz tarafindan maglub edilerek �ld�r�lm�st�. Bu hadiseden dolayi Atsiz ile S�leymansah ve Mansur'un arasi a�ilmistir. Atsiz'in Sultan Meliksah'in kardesi Tutus tarafindan �ld�r�lmesi ile Suriye b�lgesi merkezi h�k�metin y�netimi altina alinmistir (Eyl�l 1078).

Sultan Meliksah Anadolu'yu da kendi hakimiyeti altina almak i�in Emir Porsuk'u g�revlendirmistir. Kutalmisogullarinin daha Anadolu'ya geldikleri ilk g�nlerden itibaren B�y�k Sel�uklularla aralarinin iyi olmadigini anlayan Mikhail Dukas'in 1074 Haziran'inda Abbasi halifesi Kaim Biemrillah'a mektup yazarak Sultan Meliksah ile barismasi i�in tavassutunu rica ettigini ve 1076 yilinda Azerbaycan'da bulunan Meliksah'a muazzam hediyeler g�nderdigini biliyoruz. Muhtemelen imparator ile Sultan Meliksah arasinda bir anlasma vuku bulmus olmalidir. Belki de rakip taht iddiacilarina karsi T�rkler tarafindan desteklenmesinin sebebi de budur.

Anadolu'da Kutalmisogullarinin fetih hareketine paralel olarak akinlarda bulunan Afsin, Sanduk, Dilma�oglu Mehmed, Dudu Bey, Tarankoglu gibi meshur bazi T�rk beylerinin 1076 yilindan itibaren Anadolu'dan ayrilip Suriye'deki Tutus'a iltihak etmeleri bu beylerin b�y�k Sel�uklu Devleti'ne itaat ettiklerine ve belki de �s� saydiklari Kutalmisogullarinin yanindan bu sebeple ayrildiklarina delil teskil eder.

Bu beylerin de geri d�nmesi ile Anadolu'nun i� ve bati kesimlerinde tek basina kalan Kutalmisogullari �zerine g�nderilen Em�r Porsuk yapilan savasta veya m�barezede Mansur'u �ld�rm�s fakat baska bir netice elde edemeden geri d�nm�st�r. Mansur'un sultana isyan ettigi i�in ortadan kaldirildigi ve hakimiyet sahalarinin S�leymansah'a verildigine dair rivayetler dogru olmasa gerektir. ��nk� Sultan Meliksah'in Kutalmisogullarina karsi iyi niyet beslemedigi onun daha sonraki icraatindan da a�ikca anlasilmaktadir. Nitekim S�leymansah'in Tutus tarafindan �ld�r�lmesinden sonra ogullarini Isfahan'a g�t�rm�s ve onlar Sultan Meliksah'in 1092'de �l�m�ne kadar orada kalmislardir.

Agabeyinin (Mansur'un) ne sekilde olursa olsun ortadan kalkmasindan sonra S�leymansah bir m�ddet daha Bizans'la isbirliginde bulundu. Porsuk'un ona karsi bir sey yapamamis olmasinda Bizans'in destegini g�rm�s olmasi da rol oynamistir. Sultan Meliksah'in g�nderdigi ordu geri d�nd�kten sonra S�leymansah'in durumunun daha da kuvvetlendigi anlasiliyordu. Bu arada Abbasi halifesi Muktedi Biemrillah'in kaynaklarin ifadesine g�re S�leymansah'a bir mens�r, sancak ve hil'at g�ndererek onu Sultan olarak kabul etmesi biraz g�� anlasilir bir keyfiyettir. ��nk� halifelik b�t�n�yle Meliksah'in hakimiyetinde bulunuyordu. Bundan dolayi Sultan Meliksah'in arzusu hilafina baska bir sahsa Sultan �nvanini tevcih etmesi m�mk�n g�r�nmemektedir. Bu rivayetin sonradan yani Anadolu Sel�uklu Devleti'nin kurulusundan sonra uydurulmus olmasi ihtimali vardir. Bununla beraber S�leymansah'in bu �nvani kendiliginden almis olmasi da m�mk�nd�r.

1079-1080 yillarinda T�rk fetihleri Marmara ve Karadeniz sahillerine kadar uzanmistir. 1080 yili sonlarinda Bizans'in asil ailelerinden birine mensub olan Nikephoros Melissenos S�leymansah ile anlasarak Imparatorlugunu ilan etti. T�rk kuvvetlerinin yardimi ile Iznik'i kararg�h yapip Istanbul �zerine y�r�meye hazirlandi. Ayni tarihte Bizans tahtinda hak iddia ederek Istanbul �zerine y�r�yen Alexios Komnenos, Melissenos'u aldatarak Istanbul'da tahta �ikti. S�leymansah ise Melissenos tarafindan muhafaza edilmek �zere kendisine birakilan Iznik civarindaki bazi kaleleri bir daha terk etmeyerek b�lgeye sikica yerlesti.

Alexios'un tahta ge�mesi S�leymansah'i Bizans'a karsi daha serbest ve kaygisiz davranmaya sevketti. Yeni h�k�mdarla hi� olmasa �nceden bir ittifaki mevcut degildi. Bilakis Melissenos ile birlikte hareket etmis oldugu i�in Bizans'i yeni h�k�mdarla birlikte d�sman kabul etmekle siyasi ve ahl�k� bir sakinca yoktu. Bu sebeple T�rkler'in artik Bogazi�i sahillerine kadar geldikleri ve buradan ge�en gemilerden hara� almak �zere karakollar tesis ettikleri Anna Komnena'nin ifadesinden anlasilmaktadir. Bursa ve Iznik sehirleri basta olmak �zere o b�lgedeki b�t�n sehir ve kasabalar ister istemez T�rklere teslim olmuslardi. Daha �ok gen� yaslardan itibaren savas meydanlarinda tecr�be kazanmis, T�rklerin adetlerini ve hareket tarzlarini daha iyi �grenmis bulunan imparator Alexios �nce Istanbul sehrine rahat bir nefes aldirmak maksadiyla k��k gemilerle Bogazi�i sahillerinde bulunan T�rk kararg�hlarina bazi baskinlar tertip etti ve onlari geri �ekilmeye zorladi. T�rkmenler b�lgenin i� kisimlarina �ekildiler. Alexios bundan sonra Pe�enek ve Norman gailelerini ortadan kaldirmak maksadiyla T�rkmenlerle daha fazla bozusmayi tercih etti. S�leymansah'a m�racaat ederek hediye adi altinda muayyen yillik hara� mukabilinde baris isteginde bulundu. 1081 yilinda yapilan anlasmaya g�re Izmit k�rfezine d�k�len k��k Dragos (Drakon, Kirkge�it) �ayi Bizans ile sinir olarak kabul edildi. S�leymansah'in bu m�nasebetle Bizans imparatoruna batidaki d�smanlarina karsi savaslarinda yardimci kuvvetler g�ndermeyi taahh�t ettigi de anlasilmaktadir. Nitekim Alexios �nce Dalma�ya kiyilarina �ikartma yaparak Dra�'i aldi ve sonra Selanik �zerine y�r�yen Norman kuvvetlerini ve bunlarin basinda bulunan �nl� Bohemund'u S�leymansah'in Yagmur adli bir kumandanin emrinde g�ndermis oldugu T�rklerin yardimlari sayesinde geri �ekilmeye mecbur etti.

T�rkler bu sekilde Bizans imparatorlugu b�nyesinde �ikan taht kavgalarina m�dahale ederek hakimiyet sahalarini Karadeniz, Marmara ve Akdeniz sahillerine kadar genislettiler. Bir Bizans kaynaginin ifadesiyle "her yer T�rklerle doldu".