asd26

I. AL�EDDIN KEYKUBAD (1220-1237)

I. Giyaseddin Keyh�srev'in ortanca oglu olan I. Al�eddin Keykubad babasinin Istanbul'dan d�n�p tahta �ikmasi �zerine Tokat'a melik tayin edildi ve babasinin �l�m�ne kadar orada kaldi. I. Giyaseddin Keyh�srev'in �l�m� �zerine devlet adamlari Izzeddin Keykavus'u sultan il�n edince Al�eddin Keykubad kardesine karsi taht kavgasina giristi. Amcasi Tugrul Sah ve Ermeni krali Leon'dan yardim istedi. Fakat agabeyi karsisinda basarili olamadi. Izzeddin Keyk�vus 1212 yilinda Ankara'yi ele ge�irince onu esir aldi ve Malatya yakinlarindaki Minsar kalesinde hapsetti. Sultan onu �ld�rmek istiyordu, ancak hocasi Seyh Mecdeddin Ishak buna engel oldu. Izzeddin Keyk�vus'un �l�m� �zerine toplanan devlet adamlari ve kumandanlar onun �l�m�n� bir s�re gizledikten sonra, hapse atilmasinda rol oynadiklari Al�eddin Keykubad'i tahta �ikarmaktan �ekiniyorlardi. Fakat �zellikle Seyfeddin Ayaba, M�bariz�ddin �avli ve Serefeddin Muhammed gibi devlet adamlari Al�eddin'in sahip oldugu y�ksek nitelikleri ve yetenekleri dolayisiyla tahta �ikarilmasinda israr ettikleri i�in Alaeddin Keykubad'in Anadolu Sel�uklu sultani il�n edilmesi kararlastirildi. Seyfeddin Ay-aba daha �nce Al�eddin Keykubad'i hapishaneye kendisi g�t�rd�g� i�in m�jde haberini de kendisi vermek istedi ve Sultan Izzeddin Keyk�vus'un y�z�g�n� alip Malatya'ya gitti. Al�eddin Keykubad onu daha �nceki faaliyetlerinden dolayi affetti ve dogruca Sivas'a geldi. Taziyeleri kabul etti ve em�rlere hil'atler verdi. Bu t�renlerden sonra baskent Konya'ya hareket etti. Konya'da �ok g�rkemli t�renler yapildi. Konya b�y�kleri ve zenginleri sultana hediyeler yagdirdilar. Sultan Al�eddin de beylerine fermanlar g�nderip payitahta gelmelerini emretti. B�y�k em�rlerden olup Kastamonu y�resinde faaliyette bulunan H�sameddin �oban ve Seyfeddin Kizil, altin, g�m�s ve k�le vb. hediyelerle, diger em�r ve beyler de koyun, at, deve ve k�lelerle gelip itaat arzettiler ve sultanin ihsan ve ikramlarina nail olup mensurlari yenileyerek yurtlarina d�nd�ler. Abbasi halifesi N�sir Lidinillah seyh Sihabeddin S�hreverd�'yi hil'at, mensur ve diger h�k�mdarlik al�metleriyle Konya'ya g�nderdi. El�i Aksaray'a gelince Sultana haber verildi. Sultan onu karsilamak �zere em�rlerini g�revlendirdi. Konya'daki kadi, �lim, mutasavvif ve ileri gelen kisiler de Seyh Sihabeddin'i karsilamaya gittiler. Daha sonra bizzat Sultan da hassa askerleriyle onu karsilayip elini �pt�. Sehre birlikte girdiler. Ertesi g�n sultana hil'at, giydirildi ve saltanat tevcihiyle ilgili diger �detler icra edildi. Sultan halifenin g�nderdigi murassa eyerli bir ata binip �etr, sancak ve mehter takimiyla bir gezinti apti. Daha sonra el�iyi kiymetli hediyelerle Bagdad'a yolcu etti. Halife Nasir Lidinillah el�isine g�sterilen bu saygi ve itibardan dolayi �ok memnun oldu.

Mogol istil�sinin en tehlikeli bir d�neminde tahta �ikan Al�eddin Keykubad onlara karsi gerekli tedbirleri aldi. Konya, Kayseri, Sivas ve diger bazi sehirlerin kale ve surlarini tamir ettirdi. Kardesi devrinde Eyyub�lerle bozulan m�nasebetleri de yeniden m�sbet y�nde kanalize etti. Eyy�b� h�k�mdari Melik Adil'in kiziyla evlenerek bu dostlugu daha da pekistirdi.

Sultan Al�eddin Keykubad 1221 yilinda Kalonoros (Rumlar tarafindan kale bu adla aniliyordu) kalesini fethetti ve sehrin yeniden insa edilmesini istedi. Kalonoros bu tarihten itibaren sultanin adina nisbetle Al�iye seklinde anilmaya baslandi ve Sel�uklu sultanlarinin kislik merkezi haline geldi. Cami, medrese, hamam ve konaklar yapildi. Sultan Al�iye ve Sinop'ta insa ettirdigi tersanelerle g��l� bir Sel�uklu donanmasi i�in �nemli bir adim atmis oluyordu. I. Giyaseddin Keyh�srev ve iki oglu I. Izzeddin Keyk�vus ile I. Al�eddin Keykubad'in tahta �ikisinda �nemli rol oynayan em�rler devlet y�netiminde baslica s�z sahibi haline gelmislerdi.

Bunlarin basinda Seyfeddin Ay-aba, Zeyneddin Basara, M�barizeddin Behramsah ve Bahaeddin Kutlugca geliyordu. Sultan Al�eddin daha �nce agabeyi Izzeddin Keyk�vus'u desteklemis olduklari i�in bu em�rlere tam anlamiyla g�ven duymuyordu. Em�rler de sultana karsi memnuniyetsizliklerini dile getiriyorlardi. Sultanin Sivas surlarinin tamirini emretmesiyle bu memnuniyetsizlik daha da netlesti. Em�rler Seyfeddin Ay-aba'nin evinde bir komplo d�zenleyip Celaleddin Keyferidun'u agabeyi Al�eddin Keykubad'in yerine tahta �ikarmayi kararlastirdilar. Sultan bunu haber alip Antalya'dan Kayseri'ye hareket etti ve 24 kisi olduklari s�ylenen em�rlerin bazilarini idam ettirdi, bazilarini da hapse attirarak mallarini m�sadere etti.

Sultan kendisine karsi bir komplo tesebb�s�nde bulunan Seyfeddin Ay-aba ve arkadaslarini muhtelif cezalara �arptirdiktan ve �lke dahilinde huzuru sagladiktan sonra fetihlere basladi. �nce Ermeni kralligi �zerine bir sefer tertip etti ve pek �ok Ermeni kalesini ele ge�irdi (1225). Sel�uklu kuvvetleri daha sonra Ha�lilarin elindeki bazi yerleri fethetmek �zere taarruza ge�ti. M�barizeddin �avli idaresindeki ordu b�t�n I�el b�lgesini ve Silifke'yi ele ge�irdi. Bu sefer sirasinda yaklasik 30 kalenin Sel�uklular tarafindan zaptedildigi rivayet edilmektedir. Bu zafer ve fetihlerden sonra Ermeni kralligiyla bir anlasma yapildi. Buna g�re kral Sel�uklulara ihtiya� halinde 1000 s�vari ve 500 �ark�idan olusan yardimci birlik g�nderecek, daha �nce Izzeddin Keyk�vus zamaninda �denmekte olan vergi iki katina �ikarilacak ve Anadolu Sel�uklularini metbu taniyacakti. Sultan daha sonra doguda meydana gelen olaylar nedeniyle dikkatini bu tarafa �ekti. Artuklu h�k�mdarinin Anadolu Sel�uklu sultani adina okuttugu hutbeyi Eyy�b� h�k�mdari Melik K�mil adina �evirmesi sebebi ile Artuklular �zerine y�r�d�. Onlara ait Adiyaman, K�hta, �emiskezek ve Malatya'daki bazi kaleleri ele ge�irdi (1226).

Artuklu h�k�mdari Melik Mesud zor durumda kaldi ve kiymetli hediyeler g�nderip baris teklif etti. Sultan yaklasan Mogol tehlikesi ve Harezmsahlarin sinirlarina dayanmasi sebebiyle bu teklifi kabul ederek Eyyub�lerle de dostlugunu pekistirdi.

Erzincan'daki Meng�c�k beyi Davud Sah Al�eddin Keykubad'a karsi dostane olmayan bazi hareketlerde bulunup bagimsizligini il�n etmek hevesine kapilinca sultan 1228 yilinda sevk ettigi ordu ile Erzincan'i kusatip teslim aldi. Sultan Erzincan'dan Sivas'a d�n�nce oglu Giyaseddin Keyh�srev'i Meng�c�k iline melik tayin etti. Antalya valisi Ertokus'u da onun atabegi olarak g�revlendirdi. Ayrica Eyyub� melikesinden dogan k��k yastaki oglu Kili� Arslan'i da veliahd ilan etti. B�ylece Meng�c�k beyliginin Erzincan kolu sona eriyordu.

Sultan Al�eddin Keykubad 1230 yili Agustos ayinda Erzincan yakinlarindaki Yassi�imen'de Harezmsah Cel�leddin'i b�y�k bir bozguna ugratti. Sultan daha sonra Dogu Anadolu ve Suriye'de Eyyub�lere ait bir�ok sehri ele ge�irince Melik K�mil karsi taarruza ge�ti ve 4 ay zarfinda bu sehirleri geri aldi (1236). Eyyub�ler'in ele ge�irdikleri sehirlerde Sel�uklu beylerine yaptigi zul�mleri �grenen Al�eddin Keykubad �mid (Diyarbekir) �zerine bir ordu sevk etti. Ancak sehrin surlarinin saglamligi y�z�nden basari elde edemedi. 1237 yilinda daha b�y�k bir ordu ile yeniden sefere �ikmak d�s�ncesi ile askerlerini terhis eden Sultan Al�eddin 1 Haziran 1237'de Kayseri'de �ld�. Cenazesi Konya'da K�mbedsarayda topraga verildi. �l�m�nden �nce b�y�k oglu Giyaseddin Keyh�srev'i tekrar Erzincan meliki, Semseddin Altunaba'yi da ona atabeg tayin etti. En k��k oglu Izzeddin Kili� Arslan'i veliahd ilan edip ve b�t�n kumandan ve devlet adamlarini ona biat ettirdi.