I. IZZEDDIN KEYK�VUS (1211-1220) Sultan I. Giyaseddin Keyh�srev'in b�y�k oglu Izzeddin Keyk�vus babasi ile birlikte Istanbul'da gurbet hayati yasamis ve bu sirada atabeg Em�r Seyfeddin Ay-aba tarafindan egitilmistir. Giyaseddin Keyh�srev Anadolu'ya d�n�p ikinci defa tahta ge�ince onu Malatya'ya melik tayin etmis ve Seyh Mecdeddin Ishak'i da onun �gretmeni olarak g�revlendirmisti. Izzeddin Keyk�vus babasinin �l�m� �zerine toplanan devlet erk�ni tarafindan sultan il�n edildi. Konya'dan Kayseri'ye giden devlet adamlari Izzeddin Keyk�vus'a haber g�nderip onu da Kayseri'ye davet ettiler. 21 Temmuz 1211 tarihinde yapilan merasimle Sel�uklu sultani ilan edilen Izzeddin Keyk�vus taziye ve tebrikleri kabule basladi. Baskent Konya'ya hareket edecegi sirada Tokat meliki olan kardesi Al�eddin Keykubad'in ordusu ile Kayseri �zerine y�r�d�g�n� �grendi. Alaeddin Keykubad babasinin �l�m haberini alinca Erzurum meliki olan amcasi Tugrul Sah ile beraber saltanati ele ge�irmek i�in harekete ge�misti. Danismendli Zahireddin Ili ve Ermeni kralinin da destegini saglayarak Kayseri �zerine y�r�yen Alaeddin Keykubad kardesini muhasaraya basladi. Zor durumda kalan Izzeddin Keyk�v�s �nde gelen em�rleri M�barizeddin �avli, Zeyneddin Basara ve Behram Sah'i yanina �agirip onlarin fikirlerini sordu. M�zakereler sirasinda Kayseri valisi Cel�leddin Kayser m�ttefikleri birbirlerinden ayirabilcegini s�yleyince bu fikir kabul edildi ve vali gece yarisi degerli hediyelerle Ermeni kralinin yanina giderek ona sehzadeler arasindaki taht kavgalarina karismasinin kendisine hi�bir �ikar saglamayacagini bildirdi ve onu ordug�htan ayrilmaya ikna etti. Ermeni kralinin ayrilmasindan sonra Tugrul Sah da Erzurum'a hareket etti. Bunun �zerine bir durum degerlendirmesi yapan Al�eddin Keykubad kusatmadan vazge�erek Ankara istikametinde yola koyuldu. Danismendli Zahireddin Ili de Nigde'ye giderek Al�eddin Keykubad adina faaliyetlerine devam etti. Kayseri'de karsilastigi tehlikeyi bu sekilde atlatan Izzeddin Keyk�v�s birka� g�n dinlendikten sonra Konya'ya hareket etti ve sehrin ileri gelenleri tarafindan t�renle karsilandi. Tahta �ikarilan sultana kurbanlar kestiler, altin ve g�m�s sa�tilar. �ok degerli elbiseler, atlar vb. hediye ettiler. B�t�n devlet adamlari merasimle baglilik yemini (biat) ettiler. Sultan da onlara hilatler giydirdi, emlak ve arazi tevcih etti, eski mens�rlari yeniledi. C�l�s senlikleri bir hafta devam etti. Muhtelif �lkelerden gelen el�iler tebriklerini bildirdiler ve degerli hediyeler takdim ettiler. Sultan Izzeddin Keyk�vus bu vesileyle Abbas� halifesi N�sir Lidinillah'a da el�i g�ndererek c�lusunu bildirmis, saltanatinin tasdik edildigini bildiren hakimiyet mensurunu almistir. Sultan Seyh Mecmeddin Ishak'i Bagdad'a el�i olarak g�ndermis ve halifeden F�t�vvet teskil�tina girmek maksadiyla bu teskil�tin sembol� olan F�t�vvet salvarini istemistir. Bizans imparatoru Laskaris de sultana el�i g�ndererek tebriklerini bildirmisti. Sultan Izzeddin Keyk�vus devlet islerini yoluna koyduktan sonra Arkara'ya siginmis olan kardesi Alaeddin Keykubad meselesini halletmeye karar verdi. Emirlerine haber g�nderip Konya'ya �agirdi ve muhasara i�in gerekli hazirliklari tamamlayip Ankara �zerine y�r�d�. Uzun s�re devam eden muhasara sebebiyle sikinti i�inde kalan Alaeddin Keykubad Eyyub� h�k�mdari el-Melik�'z-Zahir'e haber g�nderip sultanla baris yapmasi hususunda tavassutta bulunmasini istedi. Ancak bundan bir netice elde edemeyince sehrin ileri gelenlerini toplayip onlarla istisare etti. Onlar teslimden baska �are olmadigini s�yleyince agabeyi Izzeddin Keyk�vus'a haber g�nderip kendisine ve sehir halkina aman vermesi sarti ile anlasmaya razi oldugunu bildirdi. Bunun �zerine Sultan Seyfeddin Ay-aba, H�sameddin �oban ve Seyfeddin Kizil ile g�r�s�p kardesinin baris teklifini kabul etti ve sehri teslim alarak Alaeddin Keykubad'i Malatya yakinlarindaki Mins�r kalesinde hapsetti (1213). Sultan i� meseleleri hallettikten sonra �lkede ticaretin gelismesi i�in bazi faaliyetlere giristi. Kibris krali Hugue ile bir anlasma imzalayarak Avrupali t�ccarlarin Kibris �zerinden Anadolu'ya gelmelerini temin etti. Izzeddin Keyk�vus ayni maksatla Venediklilerle de bir anlasma imzalamis ve Venedik t�ccarlarinin Anadolu'ya rahat�a girip �ikabilmelerini saglamistir. Sultan Akdeniz ticaretini yoluna koyduktan sonra Karadeniz ticaret yollarini da emniyete almak i�in harekete ge�ti. Kuzeydeki Samsun ve Sinop limanlari sadece T�rkiye'nin ihracat ve ithalati i�in degil milletlerarasi ticaret i�in de �ok �nemli merkezlerdi. Bu bakimdan Sinop'u ele ge�irmek i�in pl�nlar yapmaya basladi ve sonunda sehri karadan ve denizden kusatip Rumlari teslim olmaya mecbur etti (26 Cemayizel�hir 611/2 Kasim 1214). Ertesi g�n askerler sehrin karsisinda saf baglayip halkin ileri gelenlerini sultanin huzuruna �ikardilar. Onlar yer �p�p itaat arzettikten sonra sehrin anahtarlarini da sultana takdim ettiler. Sultan bazilarina hilatler verdikten sonra surlardan i�eri girdi. Divan noterleri tarafindan hazirlanan ahidn�meyi yaninda bulunan tekfura yemin ettirerek imzalatti. Anlasma metninde "es-Sultan�'l-Galib Izzeddin Keyk�vus b. Keyh�srev, ben Kir Alexis'e hayatima eman vermek, Sinop y�resi disinda kalan Canit (Canik) �lkesini bana ve evladima birakmak, buna mukabil kendisine her yil 12.000 dinar, 500 at, 2000 sigir, 1000 koyun ve hazineye intikal eden her cins maldan 50 y�k hediyeyi kendi hayvanlarimla g�ndermek, ihtiya� halinde de kendilerine asker� yardimda bulunmak �zere iki tarafa mensup b�y�klerin huzur ve sehadetiyle bu anlasma kabul ve imza edilmistir". ifadesine yer verilmistir. Trabzon Komnenoslari bu tarihten Mogol istil�sina kadar Anadolu Sel�uklulari'na tabi olarak h�k�m s�rd�ler. Sultan Izzeddin Keyk�vus buradan �lkesinin her tarafina fermanlar g�nderip her sehirden zengin ve itibarli kisilerin se�ilip Sinop'a g�nderilmesini emretti. Eger bulundugu yerdeki eml�k ve akari dolayisiyla oradan ayrilmak istemeyen olursa eml�kinin devlet tarafindan satin alinarak kiymeti �zerinden �deme yapilmasini istedi. Sultan Sinop'un fethini, dini ve ticari teskil�tlanmasini imar ve emniyet islerini organize ettikten sonra ordusu ile Sivas'a geldi ve bu zaferde hizmeti g�r�len beylerine degerli hediyeler ve hil'atler verdi. Bu zafer m�nasebeti ile es-Sultanu'l-Galib �nvanini alan Izzeddin Keyk�vus halife ve m�sl�man h�k�mdarlara fetihn�meler g�nderdi. Sinop'un sahip oldugu siyas� ve ticar� �nem sebebiyle Sultan yogun bir imar faaliyeti baslatti. Kale ve surlar tamir edildigi gibi medrese ve cami insaatina da baslandi. Sinop'un fethine istirak eden em�rlerin deruhte ettigi bu insaat sekiz ay gibi kisa bir s�rede tamamlandi (612/1215). Sultan Sinop'un fethinden sonra Ermenilere karsi sefer hazirliklarina basladi ve 1215 yilinda sefere �ikti. Karaman, Eregli 1216 yilinda Ermenilerden geri alindi. Hanedan mensuplari arasindaki taht kavgalari sirasinda Antalya'daki hristiyanlar geceleyin d�zenledikleri bir baskinla T�rkleri gafil avlamislar, kadin, erkek, �ocuk, ihtiyar demeden kili�tan ge�irmislerdi. Bunu �grenen Izzeddin Keykavus emirlerine haber g�nderip derhal Konya'da toplanmalarini istedi ve s�ratle Antalya �zerine y�r�d�. Bunun �zerine Hristiyanlar Kibris'taki Franklardan yardim aldilar. Sultan manciniklar ve muhasara makinelerini hazirlattiktan sonra sehri karadan ve denizden kusatti. Sonunda merdivenler kurularak zirhli piyadeler surlara �ikarildi. Frank askerleri bertaraf edilerek kapilar a�ildi ve T�rk ordusu sehre yeniden hakim oldu (30 Ramazan 612/22 Ocak 1216). Sehrin idaresi o y�reyi iyi bilen M�barizeddin Ertokus'a verildi. Sultan Izzeddin Keyk�vus bir s�re imar ve y�netimle ilgili islerin tanzimiyle ilgilendikten sonra Konya'ya d�nd�. Bu zafer fetihn�melerle komsu h�k�mdarlara bildirildi. |