IZZEDDIN I. MESUD (1116-1155) Sultan Mesud'un tahta �ikmasindan bir m�ddet sonra Bizans tahtinda da degisiklik oldu ve Ioannes imparator il�n edildi (1118-1143). Bu taht degisiklikleri iki devlet arasinda �teden beri devam eden ancak Sahinsah'la Alexios arasinda imzalanan anlasma ile kisa bir s�re i�in de olsa durdurulmus olan savaslar yeniden basladi ve Denizli ile Uluborlu Bizans kuvvetleri tarafindan geri alindi. I. Kili� Arslan'in �l�m�nden sonra ogullari arasinda baslayan taht kavgalari sirasinda Danismendliler giderek kuvvetlendiler. Sultan Mesud'un kayinpederi olan ve onun Sel�uklu tahtini ele ge�irmesinde �nemli rol oynayan Danismendli Emir Gazi, Artuklu Belek Gazi'nin �l�m�nden sonra 13 Haziran 1124 tarihinde Malatya'ya h�cum etti. Bir ay s�ren muhasaradan sonu� alamayan Emir Gazi oglu Muhammed'i burada birakarak sehir �nlerinden ayrildi. Malatya 6 ay daha muhasara edildi. Uzun s�ren muhasara sebebiyle sehirde a�lik fel�keti bas g�sterdi. Halk les ve aga� yapraklarini yemeye basladi. Bunun �zerine �aresiz kalan Ayse Hatun ile Kili� Arslan'in oglu Turgul Arslan 10 Aralik 1124'de Nisar (Minsar) kalesine �ekilerek sehri Danismendliler'e teslim etti. B�ylece Malatya tekrar Danismendliler'in hakimiyeti altina girmis oldu. Sultan Mesud'un Malatya'yi kayinpederi Emir Gazi'ye teslim etmesi Ankara ve Kastamonu meliki olan kardesi Arab'i kizdirdi. Sultan Mesud 1126 yilinda kardesi karsisinda maglup olarak Bizans Imparatoruna siginmak zorunda kaldi. Sel�uklu hanedani arasindaki i� m�cadelelerden faydalanmak isteyen imparator Ioannes bunu firsat bilerek Sultan Mesud'a yardim ettigi gibi kendisi de Kastamonu �zerine y�r�yerek sehri kusatti ve �ok sayida esirle geri d�nd�. Sultan Mesud ise kayinpederi ile birleserek Melik Arab �zerine y�r�y�nce o da Ermeniler'in �ukurova'daki prensi Thoros'a sigindi. Daha sonra T�rklerden ve Ermenilerden m�tesekkil bir orduyla Emir Gazi'nin oglu Muhammed'i pusuya d�s�rerek esir aldi. Melik Arab daha sonra bizzat Emir Gazi �zerine y�r�d�. Fakat neticede Emir Gazi oglunu esaretten kurtardi. Kardesler arasinda devam eden bu m�cadele sonunda k�rli �ikan taraf hi� s�phesiz Danismendliler oldu. Sultan Mesud kayinpederi sayesinde tahtini korumayi basarirken Emir Gazi de Malatya'dan Sakarya'ya kadar uzanan Sel�uklu topraklarini Danismendli hakimiyeti altina aldi. B�ylece Anadolu'nun en g��l� devleti haline gelen Danismendliler 1129 tarihinde b�t�n Karadeniz sahillerinin kontrol�n� ele ge�irdiler. Ayrica 1130'da �ukurova y�resinde Ha�lilari bozguna ugratarak Bohemund'u �ld�rd�ler. Sultan Mesud ise Bati Anadolu'da fetihlere basladi. Bu arada Emir Gazi �ld� (1134) ve Sel�uklu sultani Mesud b�y�k bir baskidan kurtulmus oldu. Emir Gazi'nin yerine ge�en Melik Muhammed ile bir ara ihtilafa d�sen Sultan Mesud, Bizans imparatorunun Anadolu'yu istil� harek�tina karsi onunla isbirligi yapmak ihtiyacini hissetti. Bizans imparatoru 1137 yilinda b�y�k bir ordu ile Anadolu'yu ge�mis Mersin ve Adana'yi isgal etmisti. Daha sonra Suriye istikametinde ilerleyen imparator Antakya, Halep, Esarib, Kefert�b, Maarratu'n-Nu'man'i ele ge�irdikten sonra Istanbul'a d�nd�. 1139 tarihinde yeniden Anadolu seferine �ikarak elde edemeden geri d�nd�. 1142'de yeni bir sefere �ikan imparator �ukurova'ya kadar geldi ve 1143 Mart'inda Toros daglarindaki bir av partisinde yaralanarak �ld�. Ayni yil (6 Aralik 1143) Danismendli Melik Muhammed'in de �lmesi �zerine Z�nn�n, Yunus ve Ibrahim adlarindaki ogullari arasinda baslayan taht kavgalari Sel�uklu devletinin yeniden g��lenmesine sebep oldu. Danismendliler arasindaki taht kavgasinda Sultan Mesud, Melik Muhammed'in Z�nn�n adindaki oglunu destekledi ve Danismendli mirasindan pay almayi d�s�nd�. Bu maksatla Sivas hakimi Yagibasan ve Malatya hakimi Ayn�'d-devle'nin �zerine y�r�yerek her iki sehri de bir m�ddet kusatti. Bu muhasaralar neticesinde Sivas'a giren Sultan Mesud Malatya'dan hi�bir netice elde edemedi. Muhasara makinelerini kirarak Malatya'dan ayrildi (Eyl�l 1143). Daha sonra Ceyhan ve Elbistan civarini ele ge�iren Sultan Mesud oglu Kili� Arslan'i buraya Melik tayin etti ve Anadolu'daki �st�nl�k yavas yavas Sel�uklulara ge�meye basladi. Sultan Mesud'un Firat kiyilarina kadar yayilarak Dannismendli topraklarini isgal etmesi �zerine Yagibasan ve Ayn�'d-Devle, anlasarak Sel�uklulara karsi Bizans imparatorluguyla isbirligi yapmayi kararlastirdilar. Sultan Mesud Anadolu'nun dogusundaki topraklarda hakimiyet sahasini genisletmeye �alisirken muhtelif T�rkmen beyleri de Denizli ve Menderes vadilerinde fetihlerde bulundular. Bunun �zerine harekete ge�en Bizans'in yeni imparatoru Manuel Komnenos 1145 tarihinde Ermeni ve ha�lilarla ittifak yapmasina ragmen hastaligi y�z�nden sefere devam edememis ve Istanbul'a d�nm�st�r. T�rkleri Anadolu'dan atmak isteyen Bizans imparatoru 1146 yilinda Menderes havalisini Sel�uklulardan geri alarak Aksehir'de karsisina �ikan bir Sel�uklu ordusunu maglub ettikten sonra sehre girerek burayi yakip yikmistir. Daha sonra Konya �zerine y�r�yen imparatora karsi Sultan Mesud, Sel�uklu kuvvetlerini Aksaray'da toplayarak savasa hazirlandi. Iki taraf arasinda Konya �nlerinde cereyan eden savasta Sel�uklularin pek fazla etkili olamadiklari Bizans kuvvetlerinin Konya'yi muhasarasindan a�ik�a anlasilmaktadir. Bir ay s�ren muhasaradan sonra Konya civarini tahrip ve yagma eden imparator sehri alamayacagini anlayinca geri �ekilmeye karar vermistir. Bu sirada Avrupa'da II. Ha�li seferinin basladigini �grenen Sultan Mesud ve imparator aralarinda bir antlasma yaptilar. Bu antlasmadan sonra Sultan Mesud, Akdeniz b�lgesinde ele ge�irdigi bazi sehir ve kaleleri bu arada Brakena kalesini de Bizans imparatoruna geri verdi (1147). Sel�uklular giderek Bizans aleyhine olmak �zere hakimiyet sahalarini genisletiyorlardi. Bu durum Bizans imparatorunu harekete ge�irdi ve T�rkleri Anadolu'dan s�k�p atmak i�in seferber oldu. Bu maksatla Sel�uklularin elindeki bazi yerleri zapt ettikten sonra Konya'ya dogru yola koyuldu. Bizans ordusunu s�rekli takip eden Sel�uklularla Bizanslilar arasinda Aksehir'de vuku bulan savasta imparator Manuel ayagindan yaralandiysa da g��l� Bizans ordusu karsisinda mukavemet edemeyen Sel�uklu kuvvetleri geri �ekildi. Aksehir'i tahrip eden Rumlar T�rkleri takip ederek Konya'ya yaklastilar (1146). Bu sirada Dogu Anadolu'da bulunan Sultan Mesud Bizans imparatorunun Konya �zerine y�r�d�g�n� duyunca Aksaray'a gelip burada hazirliklarini ikmal ettikten sonra Konya �nlerinde Bizans ordusu ile karsilasti. M�dafaa savaslari birka� ay devam etti. Baskin tarzindaki saldirilarla Bizans ordusunu yipratan Sel�uklular onlara pek �ok zayiat verdirdiler. Konya'yi ele ge�irme �midini kaybeden imparator Horasan ve Bagdat'tan Sel�uklulara yardimci kuvvetler gelmekte oldugunu ve Avrupa'da b�y�k ha�li seferinin basladigini haber alinca bir an �nce Istanbul'a d�nmeye karar verdi ve Sultan Mesud'un �l�m�ne kadar bir daha Anadolu seferine �ikmadi. Daha sonra Ha�lilara karsi Sel�uklularla anlastigi ve onlarla isbirligi yaptigi rivayet edilmektedir Imadeddin Zengi'nin 1144 yilinda Urfa'yi fethederek Urfa Ha�li kontluguna son vermesi Trablus kontlugu ile Kud�s kralligini da endiseye d�s�rm�st�. Urfa'ninn fethi Avrupa'da b�y�k bir heyecan yaratti ve II. Ha�li seferine sebep oldu. Alman imparatoru III. Konrad Fransiz krali VII. St. Louis'in riyasetindeki ha�li ordulari Istanbul'a dogru yola �iktilar. Bizans imparatoru diger ha�li birliklerinden daha �nce Istanbul'a gelmis olan Alman ordusunu bir an �nce Anadolu'ya ge�irmek i�in �irpiniyordu. Ha�lilarin Iznik, Eskisehir yolunu takip ettiklerini �grenen sultan Mesud Ha�lilarin ge�ebilecegi yerlerdeki kale ve bur�larini tahrip ederek gerekli tedbirleri aldigi gibi kendisine tabi h�k�mdar ve beylere de haber g�nderip yardim talep etti. 25 Ekim 1147 de Eskisehir yakinlarinda yorgun ve bitkin vaziyetteki ha�li kuvvetlerine saldiran Sultan Mesud onlari �ok agir bir bozguna ugratti. Ha�li ordusunun yaklasik onda biri imha edilirken Iznik'e geri d�nenlerle de yol boyunca Bizanslilar tarafindan perisan edildiler. Sel�uklular ise bol miktarda ganimet ele ge�irerek kalelerine �ekildiler. |