ha ha? çi? çawan? (Te) çi got?

ha (2) ha? ma ne, yan: Toş dêyt, ha? Tu jî, ha? Tu jî dêyî? Tu jî dê bêyî, ma ne? Tu jî dê bêyî, yan?

ha (3) ha, hanê, de ha, de hanê, işte, va ye, de va ye, kerem ke, fermû (t dema tiştek ji kesekî re têt dan li şûna bêt gotin: "Bigire")

ha (4) ha! bizane ha! bizane ku, de min ji te re got

ha (5): ha ... ha ... ha ... ha, geh ... geh, car ... car: Le lêre ha lewê li vir li wir, geh li vir geh li wir, car li vir car li wir

ha (6) ([min] ham, [to] hayt, [ew] ha, [ême] hayn, [êwe] han, [ewan] han) Li şûna lêkera "bûn" têt bikaranîn: Ham le mal [Ez] li malê me. Hayt le mal? [Tu] li malê yî? û hwd.

-ha: -an (pêşpirtikek e bo diyarkirina pirrejimariya t jimaran): hezarha (bi) hezaran, milyonha (bi milyonan)

hac bn har û hac

hacet, hacet alav, amûr, hacet

hacî hecî, hacî, kesa/ê heca xwe bi cî aniye

hacîbadam navê birrek biskewîtan e

hacîbayef bahîvtirşk

hacîleqleq hacîleglege, leglege, quling

hacîreng bn hacîreş

hacîreş hacîreşk, hechecîk, çivîkek rewş e

haçe bn dirêjayî

hafiz 1) hafiz, kesa/ê Qur'anê ji ber dizane, kesa/ê Qur'an ji ber kiriye 2) kor, bêçav, kore

haj mat, matmayî, ecêbgirtî, sersam

hajandin xwişîn, xuşîn, dengê bilind yê daherrikîna / darijîna avê jê hatin

haje, hajehaj xwiş, xwişexwiş, dengê bilind yê daherrikîna / darijîna avê

haka haha, aniha, di vê gavê de

hakayî hahayî, tişta aniha / haha bibe / bêt / biqewime

hakim 1) (fermanrewa) hakim, padişah, fermanber, walî, rêveber, mîr 2) (dadgêr, serokî dadga) dadgêrr, dadger, hakim, serokê dadgehê

hakimane hakimane, wek / mîna hakiman; hikûmî, hukumetî, fermî

hakimêtî hakimî, hakimtî, rêveberî, fermanberî, hukim

hako keteberî, tesadif: le ~ bi keteberî / tesadifî

hal hal, rewş, çawanî

               ~ û ehwal çawanî, rewş, hal û ehwal

halî serwext, fama, têgihiştî, têgihandî, fehma

               ~ bûn tê gihîn, serwext bûn, fam kirin, tê gihiştin

               ~ kirdin tê gihandin, serwext kirin, famandin, fehmandin

halaw hilm, buxar, hewayê germ, ava wa germ bûye ku hildikeve hewa

halet rewş, destûdar, hal

halî bûn tê gihîn, tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn, fehm kirin, fêm kirin

halî kirdin tê gihandin, dan famkirin, serwext kirin

ham bn haw

hamar rastgeh, deşt

hamêz hemêz, hembêz, koş, dergûş

han pal, def, dehf, han, teşwîq

            ~ dan şarandin, (li tiştekî) sor kirin, han dan, teşwîq kirin, berev (kirina tiştekî) def dan / pal pê radan

han (1) dinyadîtî, xwedîtecrûbe, pêzan

han (2) bn ast

hana (1) hewar, pena, stare, daxwaza alîkariyê kirin

            ~ birdine ber ... xwe spartin (kesekî / tiştekî), avêtin hewara (kesekî  / tiştekî)

hana (2) hingiv, hingivîn. Tenê di vê gotinê de bi kar têt: Hanam kirde demit Devê te bihingiv be ("Min hingiv kir devê te." Dema kesek tiştekî pirr baş vedibêje û li şûna "sehet xweş" yan "dev xweş" mirov dixwaze gotinek hê şirîntir bibêjiyê)

hanaber hewarber, stareber, kesa/ê xwe dispêre (kesekî / tiştekî)

hanehan bn han

hander palder, defder, şarîner, sorker, teşwîqker

handiraw şarandî, (li tiştekî) sorkirî, teşwîqkirî, berev (kirina tiştekî) defdayî

hane bn kanî

hanê bn ha (2)

hanîn bn hênan

hapulk bn derfet

har har, dînûhar, dirrinde, venehewayî, bêtebat, şûm, neqet, destmatî

            ~ û hac şûm, neqet, venehewayî, destmatî, ya/yê destê xwe dike di nav her karî re tevî ku ne karê wê / wî be jî, t zarok yên ku ji ber nesekinîna xwe xirabiyan dikin û ziyanê digihînin kesekî yan tiştekî

haran bn harîn

haraw hêrayî, hêrandî, destarrkirî, (genimê, goştê û hwd) hûr-hûrkirî

hare, harehar şinq, şingeşing dengê şkestina caman / şûşeyan

            ~ kirdin şingîn, dengê şkestina caman / şûşeyan jê hatin

hare kêzikek e

hariye kêzek e

harî harî, dînûharî

harîkar alîkar, arîkar, alîkar

harîkarî alîkar, arîkar, alîkar

harîn hêran, hêrandin, hêrîn, destarr kirin, (genim, goştê û hwd) hûr-hûr kirin

harû pidû, pû, alûne, pidî, goştê ber didanan

harûhûrt pozbilindî, qurretî, xwe mezin hesibandin / kirin

haş bn bêkelk

haşa haşa, ne wa / wisan / wiha / wilo / hosa; ji bilî, ji xeynî, ... ne tê de: haşa huzûr haşa huzûr, ji bilî yên amade / hazir / li hizûrê

haşûhûş dengûdor, qerebalix, qerqeşe, gengeşe, şerrenîx

hat (1) dema borî ji lêkera hatin

hat (2) bext, nesîb, şans: rêy çûn û nehat rêya bêvegerr, rêya çûn û nehatinê

hatin hatin

            ~e dî bi cî hatin, bi cih hatin, rast derketin: Awatekanman hatine dî Hêviyên me bi cî hatin

hatinewe vegerrîn, vehatin, hatinve, dîsan hatin

            ~ yad / bîr hatin bîrê

hatûçû hatin-û-çûn; trafîk: polîsî ~ polîsê livok, polîsê gerrok, polîsê trafîkê

havil havil, xebat, berhem, encam

haw- hev-, hev-, eynî-, êkûdu, hevûdin

hawahengî hevahengî, lihevanîn; hevkarî, amadekirina tiştekî bi hev re

hawar (1) hawar, bang, gazî, hewar

            ~ birdin (bo) xwe spartin (kesekî), hawara xwe gihandin (kesekî)

            ~ lê hestan hawar kirin, kirin qîrîn û hawar

            hey ~! hey hawar! wey li vî halî; hawar e!

            Xwa ~! Hewar Xwedê!

hawar (2) bn hewar

hawarî hewarî, berbedel, mînek

hawarker hewarker, gazîker, bangker, kesa/ê hewarê dike

hawbend hevbend, hevgir

hawbeş hevbeş, hevpar, mişterek, pêkve, şirîk

hawbeşêtî, hawbeşî hevbeşî, hevparî, mişterekî, şirîkî

hawbîr hevbîr, hemfikir, kesên (li ser mijarekê) dîtin û baweriyên wan mîna hev in

hawcê hevber, tiştên mîna / beramberî hev in

hawcor hevbirr, hevceleb, hevçeşn, hevcor, tiştên ji heman birrê ne / eynî hev in

hawcot hevcot, tiştên tam mîna hev; hevtov, zarokên cêwî / hevalcêmik yên ku tam dişibin hev

hawçaw hevrik, dijber, kesên dijî hev

hawçawî hevrikî, dijberî, berberkî, dijîtiya hemberî hev

hawçax hevçax, hevserdem, hevdem, eynî demî; nûjen, hevçerx, nihoyî, modern

hawçek hevçek, kesên bi hev re dijî tiştekî / kesekî şerr dikin

hawçeq hevçeq, hevbin, tiştên bingeha wan yek e

hawçerx bn hawçax

hawçeşn bn hawcor

hawçire hevbêj, kesên bi hev re (tiştekî, t stranan) dibêjin

hawderd hevderd, kesên derd û kulên wan eynî ne

hawdest hevdeste, mîna hev

hawdîn hevdîn, hevol, kesên dînê wan eynî ye

hawen hawin

-hawêj -avêj, paşqertafek e dikeve pey hin peyvan û kirdeyan ji wan çêdike, nimûne: rimhawêj rimavêj, kesa/ê riman diavêje, tîrhawêj tîravêj

hawêr jihevkirina mih û berxan bo dema dotina mihan

hawha, hawhaw dengûdor, dingering, xiringediring, teqereq

hawîn havîn, tavistan, germtirîn demsal, demsala piştî biharê û berî payizê, dijw. zivistan

hawîne, hawînî havînî, havînîk, tiştên li havînê çêdibin (wek fêkî) yan kêrî havînê tên (wek cil)

hawînhewar havîngeh, havînwar, cihê bênvedanê yê havînê

hawîştin avêtin, havêtin, avêştin

hawîtin bn hawîştin

hawkar hevkar, hevxebit, hevşol, kesên / tiştên li gel hev karekî dikin yan dixebitin

hawkarî hevkarî, hevxebat, hevşolî, karkirina bi hev re, şol kirina li gel hev, xebata pêkve

hawkat hevdem, bûyerên di eynî demê de diqewimin

hawkêş hevkêş, paralel

hawkêşe hevkêşe, hevber, beramber, wekhev

hevkêşî hevkêşe, paralelî, paralelîzm

hawla hevhêl, hevla, hevlayen, tiştên aliyên wan eynî ne

hawlif bn hawta

hawmal hevmal, kesên (ji / li) eynî malê

hawmil hevnîr, gayên bi hev re vot pê têt kirin; (m) heval, hevrê, hevbar

hawnaw 1. hevnav, kesên navên wan eynî ne 2. hevwate, sînonîm, hevmane, du yan zêdetir peyv yên ku wateya / maneya wan eynî ye yan pirr nêzî hev e, nimûne: wek, mîna, şibî, eynî, nola, fena û hwd

hawneberd hevrik, dijber, rikeber, kesên dijî hev

hawnişîn hawjîn, kesên bi hev re dijîn

hawniştiman bn hawwilat

hawnore hevdor, kesên doranê dikin, kesên bi dor cihê hev digirin û karekî dikin

hawpa hevtawan, hevguneh, kesên ziyanek / xirabiyek bi hev re kirine

hawpaye hevpaye, kesên di pileya / dereceya xwe de hindî hev in

hawpeyman hevpeyman, hevsoz, hevalbend, kesên li ser heman soz û peymanan hevkarî û alîkariyê didin hev û bi hev re dixebitin

hawpirsî hevpirsî, suhbet, pirsîna li halê hev

hawpişt hevpişt, hevpal, kesên alîkariya hev dikin

            biray ~ birabav, birabab, kesên bavê wan yek e lê her yekê dayikek cuda heye; (m) birabav, kesên wa dilsozî hev in qey birayên hev in

hawraz hevraz, kesên tiştek / tiştên hev yê(n) raz / nepenî / nehînî dizanin

hawrê heval, hevrê, hogir, dost, birader

hawrêtî hevalî, hevaltî, hevalînî, hevrêtî, hogirî, dostî, biraderî

hawsal hevjî, hevtemen, hevsal, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e

hawsame hevbînahî, hevbîr, hemfikir, kesên baweriya / bînahiya / dinyabîniya wan wek hev e

hawsaz hevgir, hevsaz, hevkêr, tiştên kêrî hev tên

hawsede hevsedsal, kesên / tiştên li eynî sedsalê jiyane / qewimîne

hawseng hevseng, serbiser, hevterazû, tiştên / kesên / giraniya / giringiya / bandora wan hindî hev e; rewşa yan rawesteya normal / asayî

hawsengî hevsengî, serbiserî, balans

hawser şû, hevser, jina yan mêrê kesekê/î

hawserdem bn hawçax

hawsê bn dirawsê

hawsinûr hevtixûb, hevsinor, cihên (t welatên) sinorên wan bi hev re ne

hawsiwênd hevsoz, hevsond, hevpeyman

hawsiwêndî hevsozî, hevsondî, hevpeymanî, komplo

hawşan hevmil, kesên di pileya / asta / dereceya hev de; hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî

hawşar hevbajar, hevşar, hemşerî, kesên ji eynî bajarî

hawşêwe hevawa, hevşêwe, hevreng, tiştên bi eynî awayî / şêweyî / rengî

hawşîre hevşîr, kesên şîrê eynî dayikê xwarine lê ne ji eynî dayikê ne

hawta hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî / xurt û hwd

hawtek pêvek, pêrek, tiştê(n) bi hinek / yek dî ve / re

hawtemen hevjî, hevtemen, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e

hawterazû bn hawseng

hawwilat hevwelat, kesên ji eynî welatî

hawwilatî hevwelatî, kesa/ê ji welatekî ye û mafê wê / wî yê asayî wek ya / yê herkesa li wî welatî dijî heye

hawxak hevax, cîran

hawxef hevxew, kesên bi dinivin / radikevin / radizin

hawxiwan hevsifre, kesên bi hev re dixwin û vedixwin

hawzêd bn hawwilatî

hawzig cêwî, hevalcêmik, hevzik, kesên bi hev re di heman demê de ji eynî dayikê bûne

hawziman hevziman, kesên bi eynî zimanê wan (yê zikmakî) eynî ye

hawzom hevzom, hevcom, hevgom, kesên ji eynî zomê / comê / gomê / herêmê / deverê / aqarî

hazir amade, hazir

hazirî hazirî, amadeyî

he he!? çi? ha!?

he, he' he', hi', ne', na, ne, no: He', nayem He', nayêm

he- he-: [min] hem [ez] heme, [to] heyt [tu] heyî, [ew] heye [ew] heye, [ême] heyn [em] hene, [êwe] hen [hûn] hene, [ewan] hen [ew] hene; [min] heme min heye, [to] hete te heye, ew heyetî wê / wî heye, ême hemane me heye, êwe hetane we heye, ewan heyane [e]wan heye

heb heb, hebik, tablet, dermanê lib-lib

hec (1) hec, çûna Mekeh û Medîneyê bo bicîanîna yek ji erkên /erkanên îslamê; ziyaretkirina cihek pîroz

hec (2) armanca dawîn di lîstika tebelanê / xarbaziyê de

hecû bn daşorîn

heçulûr rew-rew, reyîn / rewîna / hewîna har ya seyan / kûçikan

hed 1) hed, sinor, tixûb, rade, ast 2) wêrekî, bistehî

hedîs hedîs, pendên / şîretên / çîrokên têt bawerkirin ji devê Mihemed Pêxember in

heft heft (jimare 7, VII)

hefta heftê (jimare 70, LXX)

heftamîn, heftamîn heftêyem, heftêyemîn, (di rêzê de ya / yê / yên) heftêyê

heftane heftane, meaşê heft rojan; hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe

hefte hefte, heftî, heft roj, yekîneyek demî ye ji heft rojan pêk têt

heftem, heftemîn heftem, heftemîn (di rêzê de ya / yê / yên) heftê

hefteyî hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe

hej bn heş

hejan hejîn, hejiyan, hejihan, hatin hejandin, şilqîn, qeliqîn, livîn; (wurûjan) arîn, ariyan, arihan

hejandin hejandin, şilqandin, qeliqandin, livandin; (wurûjandin) arandin

hejar hejar, jar,belengaz, feqîr, reben, kêmhe, destkurt

hejarî hejarî, jarî, belengazî, feqîrî, rebenî, destkurtî

hejde hejde, hijdeh (jimare 18, XVIII)

hejdeha, hejdîha bn ejdeha

hejdehem, hejdehemîn hejdem, hejdeyem, hejdemîn, (di rêzê de ya / yê) hejdeyê

hejend hejok, qeliqok, livok, venehewayî

hejêner hejîner, qeliqîner, livîner, ya / yê dihejîne; arîner, ya / yê diarîne

hejg 1. çeq, çiqil, çeqik, çikilk (yên daran / deviyan / tirraşan) 2. zend, dest; pî, ling

hekîm hekîm, bijîşk, nojdar, dermanker, luqman

hel delîv, derfet, firset, fersend, mecal, keys; car, gav, dem, kêlîk, bîsk, hal, neql

hel- hil- (pêşqertafek e dikeve pêşiya hin peyvan û wateya berev jor / serî / silal dide wan)

helahel bn helayil

helahela rîçalok, zîçarrok, perritî, pirtepirt, parçe-parçe

helal pûyîn, debax

            ~ dan pûyîn, debax kirin

helal helal, rewa, durist, tiştê (bi taybetî ji alî dînî ve) destûr heye bêt kirin

helale (1) 1) lale, alale, le'le 2) sergul, gerrik, toza kulîlkan

helale (2) awaz, melodî, dengê birêk û lihevhatî

helalxor helalxwer, kesa/ê malê heram naxwe; kesa/ê malê ne yê wê / wî be bêyî destûr destdirêjiyê lê nake

helalza, helalzade helalza, helalzade, zaroka/ê ji dêbavên markirî çêbûye

helamet persîv, arsim, harîk, zekem, asrîm, sarma

helametî persîvî, arsimî, harîkî, zekemî, asrîmî, sarmayî, kesa/ê persîvê girtiye, ya / yê bi persîvê ketiye

helamsan enflasyon, bihabûna tiştan û daketina qîmetê pare

helane zembîl, sepet

helat meth, pesn (t yên bêbingeh)

helat bên, bêhn, bihn (ya pîs)

helat tenê di rojhelat de: rojhilat, hêla / alê roj jê hiltê / radibe / derdikeve

helatû revok, ya / yê direve

helatin bn helhatin

helawêz hilawîstî, daliqandî, (bi dîwar / ristê ve) kirî

helawird(ji hev) veqetandî / cuda(kirî)

helawirdin ji hev kirin, ji hev cuda kirin, ji hev veqetandin

helawisan 1. werimîn, perçivîn 2. berfire bûn, belav bûn

helaxinîn 1. girtin, qepat kirin (t kun yan rê) 2. xwe hilpîvan, qedirê kesekî şkandin bi gotina dijûnan li kesek wê / wî yê mirî

helayil: jehrî ~! jehremar! quzilqurt! qurresim!

helbest 1) helbest 2) lihevînayî, çêkirok, xapînok, lêbok

helbeste helbest, t çîrok yan dersa wek helbestê vehûnandî / lihevînayî

helbestin 1. hûnandin, vehûnandin, li hev anîn, hilbestin, kirin helbest 2) li hev anîn, çêkirin (t derek yan tiştek bo xapandin û lêb û hîleyan)

helbestiraw 1) hûnandî, vehûnandî, lihevînayî 2) lihevînayî, çêkirî, çêkirok, xapînok, lêbok

helbet, helbete elbet, helbet, bêguman, jixwe, bêşik; belkî, dibe ku

helbez (xwe)hilavêtin, xwe bilind avêtin

helbezîn, helbezînewe vejenîn, bi erdê ketin û jê bilind bûn

helbijardin hilbijartin

helbijêr hilbijêr, ya/yê ku hildibijêre yan jî mafê hilbijartin û dengdanê heye

helbijar 1) hilbijar, ya/yê tê yan dikare bê hilbijartin 2) bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî

helbijarde bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî; hilbijartî, bijartî, yên ku hatine bijartin

helbijardin hilbijartin, bijartin, ji nav hinan yek yan çend (kes / lib) qebûl kirin

helbijêr hilbijêr, ya / yê (hin kesan / tiştan) dibijêre; ya / yê mafê wê / wî yê dengdanê di hilbijartinan de heye

helbijêrraw hilbijartî, ya/yê hatiye hilbijartin

heldan hilavêtin

helbirîn 1) hilketin, rabûn, bilind bûn 2) (ronahî) hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gurr bûn 3) rê lê girtin, bersîng lê girtin (t li êrişên dijmin û nehiştin dijmin bi pêş bikeve)

helbirwandin merriçandin, merçiqandin, perçiqandin, zirviçandin

helbizirkan (rûyê mirov ji tirsan) zer bûn / spî bûn

helbizirkaw (rûyê mirov ji tirsan) zerbûyî / spîbûyî

helçeqîn tê kutîn, tê çûn, tê re çûn, çûn tê re (bizmar, derzî, strî û hwd di tiştekî re çûn)

helçinîn 1) nijinîn, nijinandin, gidîş kirin, (li ser hev) kom / berhev kirin; dîwar danîn 2) (av yan ruhniyek dî) mêtin / mijîn (xwe)

helçinraw nijinî, nijinandî, gidîş kirin, (li ser hev) komkirî, (li ser hev) berhevkirî

helçûn 1) firûn (t şîr dema zêde germ dibe û di ser qazanê / qûşxanê re diavêje) 2) hilketin, hewa ketin, berev jor / serî / silal çûn

heldan hilavêtin, avêtin hewa; (firrfirrok) hilfirrandin; (çadir, kûn, xîvet) vedan; (zêde) pesnên / methên kesekî / tiştekî kirin; (gotina kesekî) vebirrîn; geş bûn, xemlxweş bûn

heldanewe (qepax / kevînk / serpoş / nivîn û hwd ji ser) rakirin

heldêran hilqulipîn, xwe hilqulipandin, li hewa / firrê xwe xwe qulipandin

heldiran dirrîn, çirrîn, perritîn, hatin dirrandin / çirrandin / perritandin

heldiraw dirrî, çirrî, perritî, dirrayî, çirrayî, (ya / yê) hatî dirrandin / çirrandin / perritandin

heldirîn hildirrandin, hilçirrandin, dirrandin, çirrandin, bi devek tûj (t yê kêrê) dirrandin / çirrandin

heldirûraw hildirû, derdirû (tişta/ê deriyê wê / wî bi dirûnê / kêliyan hatiye girtin)

heldirûn hildirûn, derdirûn (bi dirûnê / kêliyan deriyê tiştekî girtin)

hele şaşî, xeletî, çewtî

heledawan lez, bizav, lezûbizav, ecele, pele

helehel qîrrîn, qîjîn, dengûdor

heleke 1. venehewîn, li cihê xwe nesekinîn / netebitîn 2. navê govendekê ye 3. navê birrek teyrê baz e

helhele tilîlî, dengê kêfxweşiyê di şahiyan de (t jin vedidin)

            ~ kêşan / lê dan tilîlî vedan, kirin tilîlî

helengûtin hilingivîn, hilingiftin, likumîn, terpilîn

heleqmeleq ehmeqî, serserî, gotinên / tiştên dûrî hiş û aqil

heleşe lezok, bilez, bizivok, bilezûbizav, bêsexbêr, bêdîqet

heleşeyî lezokî, bizivokî, lez, bizav, bêsexbêrî

helet asê, cihê mirov nikare bi asanî lê bimeşe; serhişk, neguhdar, mirovê serkêşiya wê / wî kirin dijwar e

helewer kesa/ê têkilî nav karên (t axiftina) xelkê dibe

helexerc felîte, destbelav, kesa/ê malê / pareyê xwe pirr xerc / pûç dike

helfilîqandin merriçandin, merçiqandin, zirviçandin, perçiqandin

helfilîqan merriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn

helfilîqaw merriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn

helfirandin hilfirrandin, wa kirin ku tiştek bifirre (t bi lez)

helfirîn hilfirrîn, firrîn (t zû firrîn dûr)

helfirîwandin xapandin, lê(h)b lê kirin, hîle lê kirin

helgeran hilgerrîn, li hindavî / raserî tiştekî gerrîn yan dewr dan; hilketin, hewa ketin, ji derek nizm meşîn derek bilind; berbelav bûn (dar yan giya dema pelên / çeqên xwe belavî derdorî xwe dike); (reng) guherrîn, lê bûn (rengek): Rengî zerd helgera Reng lê zer bûn (ango bûn spîçolkî / zerik)

helgeranewe qulipîn, vequlipîn, serberjêr bûn, berejavî bûn, dijber bûn

helgêranewe bn helgeranewe

helgiloftin perixandin, mizdan, destê xwe pêve anîn û birin

helgirtin hilgirtin

helgîran hatin hilgirtin

helgîraw revandî, revayî (jin yan keç bi armanca markirina li xwe)

helgîrsan hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gurr bûn (agir); çêbûn, dest pê bûn, berpê bûn, afirîn; berbûn hev, li hev sor bûn

helgîrsandin hilkirin, vêxistin, berdan, geş kirin, gurr kirin (agir); çêkirin, dest pê kirin, berpê kirin, afirandin; berdan hev, li hev sor kirin

helguşîn givaştin, şidandin, guvaştin, jidandin

helhatin 1) (roj / heyv) hilhatin / rabûn / derketin 2) revîn, bazdan 3) (reng) guherrîn / guhorrîn 4) (hevîr) pif / bilind bûn; (bi hevîrtirşk) tirşîn, tirş bûn 5) (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqîn

helhênan 1) (metelok / pirsgirêk) tê derxistin, pê hesîn, zanîn 2) (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqandin 3) (çav[ên xwe] piştî nivistinê / nesaxiyê / bêhişiyê) vekirin

helhênanewe vereşîn, hilavêtin, tişta xwarî / vexwarî zikê xwe dîsan di devê xwe re avêtin

helhêncan 1) (av ji bîrê) hilkişandin / hilkêşan 2) (av ji derekê) çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik / hişk / ziwa / zuha bûn, (t ji ber germayê av jê) qut bûn

helhênciraw 1) (av ji bîrê) hilkişandî / hilkêşayî 2) (av ji derekê) çikî, miçikî, miçiqî, çik / hişk / ziwa / zuha bûyî, (t ji ber germayê av jê) qutbûyî

helhêner têderx, kesa/ê metelokekê / pirsgirêkekê tê derdixe / hel dike

helhênge hêlîn, kurkgeh, cihê mirîşk lê kurk dibe û hêkên xwe dimeriqîne

helhênraw 1) têderxistî 2) meriqî; meriqandî 3) vekirî bn helhênan

helîz çerm, pîst, post (yên heywanan); meşk

heljimar hiljimar, statîstîk, jimarko

heljimardin hejmartin, hiljimartin, hijmartin, jimartin

heljimêrraw jimartî, hejmartî, hijmartî, hiljimartî

helk zimanxweş, zimanşirîn, peyvzêrrîn

helkalîn pitpit kirin, gilî / gazin / lome kirin

-helken -kol, -hilkol: gorhelken gorrkol, kesa/ê gorran dikole / çêdike

helkendin 1) hilkolîn, hilkêlîn 2) hilkêşan, hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) deranîn / derînan 3) qewirandin, derxistin, kesek / tiştek neçar kirin ji derekê bireve

helkenran 1) hatin hilkolîn / hilkêlîn 2) hatin hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) hatin deranîn / derînan 3) hatin qewirandin / derxistin, kesek / tiştek hatin neçarkirin ji derekê bireve

helkenraw 1) hilkolî, hilkolayî, hilkêlayî, (ya / yê) hatî hilkolîn / hilkêlîn 2) (ya / yê) hilkêşayî, hilkişandî, hatî hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) derînayî, hatî deranîn / derînan 3) qewirandî / derxistî, kesek / tiştek hatî neçarkirin ji derekê bireve

helkewt hilkeft, bone, minasebet

helkewte, helkewtû berkeftî, bijare, jêhatî, hêja; awarte, nejirêzê, têvel, cuda

helkêş hilkêş, hilkişîn, ya / yê hildikêşe / hildikişîne

helkêşan hilkêşan, hilkişandin, kêşan / kişandin jor / serî / silal / hewa

helkêşraw hilkêşayî, hilkişandî, ya / yê hatiye hilkêşan / hilkişandin

helkiran selixîn, veçirrîn, verûçîn, verûçikîn, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûn / çûn, bi sivikî birîndar bûn

helkirandin selixandin, veçirrandin, verûçandin, verûçikandin, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vekirin / rakirin, bi sivikî birîndar kirin

helkiraw (ala) hildayî bilindkirî; (ben, dezî, rîs) alandî, alayî; (huçik) hildayî; (agir / ronahî) hilkirî, vêxistî, berdayî, geşkirî

helkiraw selixî, veçirrî, verûçî, verûçikî, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûyî / çûyî, bi sivikî birîndar(bûyî)

helkizirandin kizirandin, kuzurandin, (goşt) li ser / ber agirî sor kirin

helkişan hilkişîn, hewa ketin, hilketin, hilçûn, berev jor / serî / silal ve çûn

helkişe rabûn, bilindbûn (a seviyeya avê)

helko lezok, bêsexbêr, nehişyar, kesa/ê ne têr hişyar / sexbêr / bidîqet e dema tiştekî dike, kesa/ê di karê xwe de zêde dilezîne û li xwe ne hişyar e

helkolan, helkolîn hilkolîn, ax (kûr) kolîn daku tiştek di bin derbîne

helkolraw hilkolî, hilkolayî; hilkolandî

helkulîn hilkelîn, hilfûrîn, wa zêde kelîn / fûrîn ku di ser re avêtin

helkutan: ~e ser bi ser de girtin, êriş kirinê

hella şerrenîx, xirenîx, dengûdor, dijberî

hellûşîn daûrandin, dabeliandin, dabeli'andin, da'ûrandin, zû yan bi hesûdî xwarin; nîçandin, nîç kirin, çipek / dilopek ji avê yan vexwirakek dî nehêlan

helm hilm, bixar, buxar, dû, dûkêl

helmalîn hildan, hilmalîn, hilmaliştin

helmalran hatin hildan / hilmalîn

helmalraw hildayî, hilmalî, hilmaliştî, hilmaliyayî

helman hilmîn, bûn hilm / buxar

helmat tebel, xar, tîl, holik, gogik

helmatên tebelanê, xaranê, tebelbazî, lîstika tebelan / xaran / tîlan

helmeqo pêncokanê, lîstikek / yariyek e bi pênc berkokên / kevirokên biçûk têt kirin

helmet 1) êriş, pelamar, lêdan, biserdegirtin

helmetcar operasyon, êriş, lêdan, biserdegirtin

helmijîn hilmijandin, hilmêtin, av bi boriyan hilkişandin, av / hewa kişandin devê xwe, mêtin xwe

helmîzan hilmîstin, hilmîzîn, ji piyan ve mîstin / mîzîn

helnan 1) gavîn, gav avêtin, pêngav avêtin, hewa ketin 2) (dav / xefik / feq) venan / danîn

helnîştin venîştin, (mirîşk / dîk li ser lîsê xwe) nivistin / razan / raketin / di xew çûn; venîştin, rehet rûniştin

helo eylo, elih, qertal, holî, qertel

helol xilole, xulole

helok kaşok, gopal, dar

helork, helorke landik, dergûşan, lehndik, dergûş, mehdik, dêdîk, deydik, colank, textê zarok tê de tên nivandin / razandin dema hê sava / biçûk in

helpaçîn qusandin; kurr kirin; cewandin, cew kirin

helpaçraw qusandî; kurrkirî; cewandî, cewkirî

hepandin bn hepîn

helpe bêrî, bêrîkirin, (tiştek pirr) xwestin, ji dil xwestin

helpenman werimîn, perçivîn

helperandin (zarok) hilavêtin (û vegirtin)

helperdawtin bn helpaçîn

helperîn govend / dîlan / dawet kirin / girtin, reqisîn

helperkê govend, dîlan, dawet, reqas

helpesardin spartin, pal dan, pişt dan, pala / pişta tiştekî / xwe dan tiştekî

helpesarraw paldayî, piştdayî (tiştekî)

helpêç dang, daw, dawên, berdang

helpêçan 1) hilpêçan, hilpêçandin, hildan, rakirin 2) gihîn, gihiştin, ji kulîlk bûn fêkî

helpêçraw 1) hilpêçayî, hilpêçandî, hildayî, rakirî 2) gihayî, gihiştî, ji kulîlk bûyî fêkî

helpiçran perritîn, çirrîn, dirrîn, hatin çirrandin / dirrandin

helpiçraw perritî, çirrayî, dirrayî, çirrandî, dirrandî

helpiçrîn perritandin, çirrandin, dirrandin, vekirin

helpijan (av û hwd) hilbilqîn, vemistin, hilvizîn, hilvizikîn, di ser re avêtin

helpirûkan betilîn, westîn, kerrixîn, mandî bûn

helpirûkandin betilandin, westandin, kerrixandin, mandî kirin

helpirûkaw betilî, westî, kerrixî, mandîbûyî

helpirûzan kizirîn, suşîn, sujîn, şewitîn, bûn qerqûş(k)

helpirûzandin kizirandin, sotin, sujandin, şewitandin, kirin qerqûş(k)

helpirûzaw kizirî, suşî, sujî, şewitî, (bûyî) qerqûş(k)

helqe bn elqe

helqirçan çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik bûn, ziwa bûn, hişk bûn, ji ber germayê av jê qut bûn

helqirçan çikandin, miçikandin, miçiqandin, çik kirin, ziwa kirin, hişk kirin, bi germayê av jê qut kirin

helqirçan çikî, çikiyayî, miçikî, miçiqî, çik(bûyî), ziwa(bûyî), hişk(bûyî), ji ber germayê av jê qut(bûyî)

helqulan, helqulîn hilbilqîn, bulqîn, dengê bilq-bilq / bulq-bulq yê ji avê têt (t dema dikele / difûre)

helqunan, helqunîn îşqilîn, xwe hilavêtin (t bi lingekê gav avêtin)

helqun-helqun îşqilk, îşqilkî, îşqilkanê, meşîna / bi rêveçûna li ser lingekî / piyekî

helqurandin qurtandin, qurçandin, (av û hwd) qurç-qurç / qurt-qurt vexwarin

helqurtandin (xwe tê ~) (destê) xwe kirin di nav karekî re, xwe têkilî karekî / tiştekî kirin

helqutandin bn helqurtandin

helrijan hilrijîn, hilrijan, hilrijiyan, av bi ser de çûn, av yan tiştek dî yê ruhn dema aman tijî dibe û av / ruhnî di ser lêvan re dirije

helrijraw hilrijî, hilrijayî, hilrijiyayî (bn helrijan)

helriştin hilrijandin, hilriştin, hilrêtin (bn helrijan)

helsan rabûn

            ~ û danîştin rabûn û rûniştin, irf û edet, rewişt

            ~ û kewtin bizav, leptûliv, tevger

helsandin rakirin

helsanewe verabûn, dîsan rabûn

helsaw rabûyî

helsengandin hilsengandin, nirxandin, berisandin, dan ber hev, li hev pîvan, nirxê / bihayê / giringiya tiştekî texmîn yan hesab kirin; kêşandin, giraniya tiştekî pîvan

helsengêner hilsengîner, nirxîner, kesa/ê dinirxîne / hildisengîne; pîvan, krîter

helsipardin bn helpesardin

helsûkewt leptûliv, tevger, rabûn-û-rûniştin

helsûran çêbûn, durist bûn, saz bûn, pêk hatin, afirîn, amade bûn, hatin pê, berpê bûn

helsûrandin çêkirin, durist kirin, saz kirin, pêk anîn, afirandin, amade kirin, anîn pê, berpê kirin

helsûraw çêkirî, pêkînayî, durist(kirî), sazkirî, afirandî, amadekirî, berpê(kirî)

helsûrêner çêker, pêkîner, duristker, sazker, amadeker, afirîner, birêveber

helşaxîn (piya) lê xwirrîn, gef lê kirin, enirrî û bi qehr li gel kesekî axivîn

helşêlan hilşêlandin, şêlandin, têkil kirin (t hevîr)

heltekan hilhejîn, bi bingeh ve hejîn yan hatin hejandin

heltekandin hilhejandin, bi bingeh ve hejandin; hêrandin, hûr-hûr kirin; (bejnûbala) xwe hejandin

heltek-heltek hêdî-hêdî, bi sexbêrî, bi hişyarî (meş û birêveçûn)

heltekîw hilhejî, hilhejandî, bi bingeh ve hejî yan hatî hejandin

heltilîşan perritîn, pirt-pirt bûn, parçe-parçe bûn, hûr-hûr bûn

heltilîşandin perritandin, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin

heltilîşaw perritî, pirt-pirt(bûyî), parçe-parçe(bûyî), hûr-hûr(bûyî)

heltirûşkan totî kirin, totî vedan, rûniştin

heltirîn finîn, finihan, ne li ser xêrê çûn (Wek nifirîn têt bi kar anîn: Heltire! Bifine! Bifinihe! Here ji ber çavên min!)

heltîzandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn

heltoqîn bilqîn, hilbilqîn, bilq dan; derketin, serê xwe deranîn; pirzik

heltûrandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn

heltûtan bn heltirûşkan

helûje hilû, hilûk, încas, hilîk, hulûk

helûjereşe hilûreşk

helûmerc şertûşirûd, rewş, destûdar, kewdan, barûdox

helwasîn hilawîstin, daliqandin, (bi dar / dîwar ve) kirin; li sêdare dan

helwasran hatin hilawîstin, hatin daliqandin, hatin (bi dar / dîwar ve) kirin

helwasraw hilawîstî, daliqandî, (bi dar / dîwar ve) kirî

helweran werîn, weşîn, weriyan, dawerîn, daweşîn, vewerîn, veweşîn, werihan, pel / dindik / tov jê veqetîn / cuda bûn

helwerandin werandin, weşandin, vewerandin, veweşandin, pel / dindik / tov jê veqetandin / cuda kirin

helwerîn bn helweran

helweşan 1) hilweşîn, ruxîn, têk çûn, pûç bûn 2) verûşîn, verûşan, verûşiyan, verûşihan, (girêk / dirûn) vebûn

helweşandin 1) hilweşandin, ruxandin, têk birin, pûç kirin 2) verûşandin, (girêk / dirûn) vekirin

helweşaw 1) hilweşî, hilweşiyayî, ruxî, ruxiyayî, têkçûyî, pûçbûyî 2) verûşî, verûşiyayî

helweşênraw 1) hilweşandî, ruxandî, têkbirî, pûçkirî 2) verûşandî, (girêk / dirûn) vekirî

helwêst, helwîst helwest, bîrewerî, dîtin û nerîn

helwutin pesinandin, pesn dan, metihandin, meth kirin

helxeletan xapîn, hatin xapandin, bi ser de çûn, lêb lê bûn, hîle lê bûn, lêhb lê hatin kirin

helxeletandin xapandin, bi ser de birin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, lêhb lê kirin, fêl lê kirin

helxeletaw xapî, xapandî, lêblêbûyî, lêhblêkirî, hîlelêbûyî, biserdebirî

helxeletêw xapînok, lêbok, lêhbok, ya / yê xapan / hîleyan / lêban dike yan dikare bibe sedema wan

helxilîskan hilisîn, tehisîn, şemitîn, hulusîn; xwişîn, xijîn, xuşîn, xîj bûn, xwiş bûn, terrişîn, şelipîn, xijikîn

helxilîskandin hilisandin, tehisandin, şemitandin, hulusandin; xwişandin, xijandin, xuşandin, xîj kirin, xwiş kirin, terrişandin, şelipandin, xijikandin

helxiran hatin raxistin / raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) hatin bi ristê ve kirin

helxistin raxistin, raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) bi ristê ve kirin; bi cî kirin; berdest kirin

helxwêndin (piya ~) bi xerabî basa kesekî kirin

helzilepîn pifîn, pif bûn, perçivîn, werimîn

helzilepîw pif, pifî, pifbûyî, perçivî, werimî

helzinîn bn helgeran

hem hem, him, herwa, jî, û, herwiha: Hem eme û hem êwanîş hem em û hem jî ew, em jî û ew jî

hem z 'em, xweş e bo xwarinê: emî ke 'em ke, bixwe (zarê zarokan e)

hem- bn haw-

-hem -yem, paşqertafek e bo çêkirina jimarên rêzî ji jimarên sade dema jimara sade bi tîpek dengdêr bi dawî bêt: nohem nehem, (di rêzê de ya) nehê

hemahengî bn hawahengî

hemal 1) hemal, hilgir, xizmetkar, kedkar 2) karîte, darên banên xaniyan xwe li ser digirin

hemam hemam, serşok; germav

heman eynî, heman, wek, mîna, şibî

            ~ kat hevdem, di eynî / heman demê de

hemayel nivişte, niviştok, hemaîlk

hemaz malzaro, malzarok, zarokdank, rehîm, cihê zarok tê de ye ji berî biwelide

heme- tev-, heme-, ji hemûyan, ya hemûyan; pirr-, gele-

hemedeşîn bn hemşîn

hemelayene tevalî, hemealî; pirralî, gelekalî

-hemîn bn -hem

hemîşe herdem, hergav, hercar; tim, hertim

hemîşe- her-: hemîşezîndû herzindî, hersax, nemir, hemîşebehar herbihar, herdem-bihar

hemîşeyî herdemî, herherî, hetahetayî, ebedî, bêdemî

hemşîn mijmije, mişmiş, qeysî

hemû hemû, hemî, giş, tev, gî, gişt, xirr; her: hemû şewêk / rojêk her şev / roj

hemûpirsî gelpirsî, hemûpirsî, referendum

hemûwanî gelemperî, giştî, tiştê / karê / malê hemûyan

hemûyî hemûyî, giştî, tevî, tevayî, gelemperî

hemwar qebûl, razî, pesend, pejirandî, pejirbar, heqdar

hen (hûn / ew) hene (dema nihoyî pirrhejmar ji lêkara "hebûn")

hena bn hana

henar hinar (fêkiyek e)

henarde hinarde, îxracat, bo bazirganî eşya / mal ji welatekî birinek yek dî

henardin bn nardin

henase henase, nefes, bên (ya mirov dikêşe û berdide); axîn, oxîn (kişandin)

henasebirkê bênbiserketin

henasesard bextreş, bêsiûd, bênesîb

henasesiwar bênçik, êlpik, astmayî

henasewiwarî bênçikî, êlpikî, astma

henaw hinav, ûr û rîvîk, nav

hencîr hejîr, hêjîr

hend hin, hinek, hindek, çend (lib / heb û hwd)

hendaz hendaz, birêk, birêkûpêk, rêzkirî, birêz, sererast, sîstematîk

hende hindî, bi qasî, temetî, bi temet

hender der, derve, dijw. hindirr

henderan derveyî welat; biyanistan, dûrî, xerîbî

henderho hêsk, colank

hendese bn endaze

hendê, hendêk hin, hinek, hindek; (kemêk) piçek, kêmek

            ~ car carinan, hin car

henefî (1) henefî, mezhebek îslamê ye

henefî (2) henefî, çeşme, kanî

heneza nevis, zarokên mêrê / jina yekî yên ji jinek / mêrek dî

heng hing, mêşa hingiv / hingivînî

hengame tevlihevî, serobinî

hengaw 1. gav, pêngav 2. dem, gav, wext; heyam

               ~hawîştin / nan gav avêtin, gavîn

               ~ hênan gavandin, gava xwe di ser tiştekî re avêtin

hengdan şan, şana hingiv / hingivînî

hengeşelê îşqilk, bezîna / meşîna / xwe hilavêtina li ser yek piyî / lingî

hengil ran, qalçe, newq, hengil

hengilşelê bn hengeşelê

hengiwîn hingiv, hingivîn, berhemê şirîn yê hingan

hengûr bn tirê

henisk îsk; (henasebirkê) bênbiserketin

               ~ heldan îskîn, îske-îsk kirin, îsk hatin (kesekî)

heniskbirkê bn henasebirkê

henû, henûke niha, noke, nika, niho, bn êsta

henûkeyî nihoyî, ya niha / noke / nika / niho

henûn sûn, hesûn, hilû kirin

hepe, hepehep rew, rey, rewrew, dengê se / kûçik yan mîna wan; axiftina zêde û bêwate

hepesan heyirîn, mat man, ecêbgirtî man / bûn, hêbitîn

hepesandin heyirandin, mat kirin, ecêbgirtî kirin, hêbitandin

hepesaw heyirî, mat, matmayî, ecêbgirtî, hêbitî

hepîn hewîn, rewîn, reyîn (dengkirina se / kûçik yan wek wan)

hepol, hepole, hepolemêşxor peledîn, delodîn, tirredîn, hepletiraş, xwelîbiser, rebenok, hol, aqilsivik, kêmaqil

heprûn hûr, hûr-hûr, parçe-parçe

heps hefs, zindan, dîlî, êsîrî, êxsîrî, heps

hepsxane hefsxane, zindan, girtîxane, girtîgeh, dîlxane, êsîrxane

hepû z hepû, xilas, nema

heq, heq maf, heq: Heqt e Tu heq î, Heqê te ye; Tu heqt nebê Karê te pê nebe, Tu xeman nexwe

heqanî adil, dadperwer; rastgo

heqayet çîrok, heqayet

hegbe tûr, kîs, çante, tûrik, telîs, torbe, çewal

heqdest heqdest, destmiz, meaş

her (1) her

               ~ çî her çi, çi: Her çî bibêt min le gel tom Çi bibe jî ez li gel te me; Her çi ew e, ta êsta     diyar nebûwe Herçi ew e, hê diyar nebûye

               ~ emende her hinde, her ev qas; tenê hinde, tenê ev qas

               ~ ewende her hind, her ew qas; tenê hind, tenê ew qas

               ~ kat[êk] her dema, her gava, kengî ku

               ~ kes[êk] her kes[ek]

               ~ nebê qene, ti nebe jî, çine-çine, çune-çune, qet nebe jî, herî kêm, bi kêmanî

               ~ şit her tişt

               ~ yek her yek, herêk

her (2) her, bi berdewamî: Her wut dêm belam nehat her digot dê bêm lê nehat

her (3) (tenya) tenê: Her carêk çûbûm Tenê carekê çûbûm

her (4) (dîsan, dîsanîş) her, dîsan, dîsa, dîsan jî: Çi bilêyş her naçim Çi bibêjî her naçim, Çi bibêjî jî dîsan jî naçim

her (5): ~ êsta aniha, haha, vê gavê, vê kêlîkê, tam niha

her, herg herrî bn qur

hera, hera û hurya qerqeşe, şerrenîx, xirenîx, pevçûn, gengeşe

hera rev, bazdan, bez

               ~ kirdin revîn, bazdan, bezîn

herac herac, mezat, mazat, bazara pitirandinê ya tê de mal dikeve destê kesa/ê herî zêde pare pê bide

heram heram, qedexe, yasax, tişta nabe bêt kirin (t ya ji alî dînî ve hatiye qedexekirin)

herame ewk, ewka, ewkê, ew-a-dî, ew-ê-dî, çîk, çîkê, çîka

heramxor heramxwer, bertîlxwer, rantxwer, kesa/ê malê ne yê wê / wî bi xwe ye dixwe / bi kar tîne bêyî destûr hebe; kesa/ê tiştên dîn heram kirine dixwe (bo nimûne: misilmanên goştê beraz bixwin)

heramza, heramzade bîje, bîjî, zaroka/ê ne ji dêbavên markirî çêbûye; şatir, şeytan, hîleker

heras acizî, nerehetî, bêzarî, bîntengî, tengezarî

herasan tengezar, nerehet, bêçare, bêzar, bînteng

heraş (1) gihber, ya / yê li ber gihiştinê, ya / yê dê di nêz de gihiştî be (fêkî, keske)

               ~awis maka li ber zanê; dayika li ber welidandinê

heraş (2): demheraş lewçe, zimandirêj

hercayî binefş, gulbinefş

herd tat, teht, helan

herde, herdebanan (cihê) tatî / tehtî / helanî

herdebîr dudil, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, bêbiryar

herdegêl derbider, gerrok, bêmal

herdû herdu

here (ya/yê) herî / here, ...tirîn, ji hemûyan ...tir: rojî here sard roja herî sar, sartirîn roj, roja ji hemûyan sartir

here mişar, destere, birrek (ya daran / asin û hwd)

hereme tevlihev, têkil, serûbin, bêserûber

heres 1. aşût, aşît, berfxwişî, axxwişî, dahatina axê / berfê ji erdek bilind berev yek nizm; lehî, rabûna avê, boşûna avê; şirrebaran, barana boş 2. hilweşîn, ruxîn, pûçbûn

hereşe gef, tehdîd, herreşe, lêxwirrîn

            ~ lê kirdin gef / hereşe, tehdîd lê kirin / lê xwarin

            ~ û gureşe lêxwirrîn, bi peyvên hişk êriş kirin

heret (1) gupik, lûtke, gupîtk, cihê herî bilind yê tiştekî (t çiyayan yan daran)

heret (2) demsal, werz

herewez hevkar; xizmetkar

herêm herêm, navçe, dever, cih, war

herêmî herêmî, navçeyî, deverkî (ya / yê ne hemû netewe / welat / dinyayê)

herêz firîz, giya, gîha (t yê mêrg û çayir û çîmenan)

herfî berkêr, berxên berkêrê, pezê bo serjêkirinê têt xwedîkirin

hergîne cerrûmerr, keramîk

hergîz qet, hîç, ti car, çi car, qe

            ~aw hergîz qet û qet, qet'en, hîç, ti car, çi car, qe

herî hirî, herî, pûrtê pez

herîf hevta, wekhev, herîf, kesên / tiştên bi hêza / zîrekiya / şiyana / bedewiya û hwd xwe wek hev in; heval, hogir

herle kêz, kêzik

hermê (1) hirmî, hirmîk, karçîn, hermî

            ~ kêwîle hirmiya çolî / beyarî / bejayî

hermê (2) pên, pehîn, pêhn (t ya li derqûna kesekî têt dan)

hermêpişkiwan berbihar, dema pişkivîna hirmiyan

herwa herwa, herwiha, herwisa

herweha bn herwa

herzale bingeh, esas

herzan erzan, negiran, bihakêm, djw. giran, bihadar, bihagiran

            ~beha bihakêm, bihaerzan, erzan

herzanî erzanî, negiranî, bihakêmî

herze 1. ciwan, xort, genc, cehêl, negihayî 2. tûle, tolaz, felîte, pûç

herzebêj kesa/ê axiftina wî dûrî aqilan e

herzeçene devjen, lewçe, zêdebêj

herzekar 1. ciwan, xort, genc, cehêl, gihber, kesa/ê di jiyek wa de ye ku dê haha bibe jin yan zelam 2. tûle, tolaz, felîte, pûç

herzekarane cahilane, ciwanane, xortane, karê ne mîna kesên gihayî û aqildar; tûlane, tolazane, felîtane, karê kesên pûç û nehêja

herzekarî 1. ciwanî, xortî, gencî, cehêlî, gihberî 2. tûletî, tolazî, felîteyî

herzeyî ciwanî, xortî, gencî, cehêlî

hes (1) (heye) heye, dijw. nîne, tine

hes (2) (xest) tîr, pît, pehêt

hes (3) bn hest

hesan hesan, berê / kevirê pêhesûnê

hesan, hesanewe hewîn, vehewîn, hewiyan, hewihan, bêna xwe vekirin, (bi navdemî / demkî) li derekê bi cî bûn û bêna xwe vekirin

hesandin, hesandinewe hewandin, vehewandin, xwirak û vexwirak û cihê nivistinê / raketinê dan yekî; bên vekirin, bên dan yekî

hesar hesar, kelhe, dîwar, dorbend

hesare bn estêre

hesawe hewayî, vehewî, hewiyayî, vehewiyayî, bênaxwevekirî, bêndayî

hesîr hêsîl, mafûr, xalîçe, berrik

hesîrmeyan cezakirina bi lêdana li ber çavên xelkê

hest (1) hest, hes, his, pêhesîn, naz, dilîn

hest (2) bn hes (1)

hestan bn helsan

hestandin bn helsandin

hestber hestber, bihest, hesas; nazdar

hestberî hestberî, bihestî, hesasî; nazdarî

heste nf hilo! rabe!

hestewer hestewer, hesas, alerjîk

hestewerî hestewerî, hesasî, alerjî

hestirî strî, giyayên tûj

hestyar hestyar, kesa/ê dikare (bi asanî) hest bi tiştan bike / pê bihese

hestyarî hestyarî, (bi asanî) hestkirina bi tiştan, pêhesîn

heş heş, îndîgo; heşî, şînî tarî

heşar veşarî, veşartin, berşar

            ~ dan veşartin, berşar dan, (li cihekî) wa bi cî kirin ku (bi asanî) neyêt dîtin

heşardiraw veşartî, (li cihekî) wa bicîkirî ku (bi asanî) neyêt dîtin

heşbeser heşbiser, xwelîbiser, bêsiûd

heşerî zewqî, kêfî, keyfî, coşdar

heşheş pasevan, çavdêr, zêrevan, heres, dergevan

heşir, heşr heşir, daraz

heşt heşt, heyşt (jimare 8, VIII)

heşta heştê, heyştê (jimare 80, LXXX)

heştalû xox, bn qox

heştamîn, heştahemîn heştêyem, heşêyemîn, (di rêzê de ya / yê) heştêyê / heştêyan

hefte, hefte hefte, heftî, heft roj yên bi hev re yekîneyek demî pêk tînin û 52 ji wan dibin salek

heştem, heştemîn heştem, heştemîn, (di rêzê de ya / yê) heştan

heştyek heştyek, heştêk, yek ji heştan, 1/8

heta 1. heta, ta, heya, heyanî 2. daku, bo ku, ji bo ku, da: Hatim heta pêt bilêm Hatim daku bibêjim te, Hatim ji bo ku ji te re bibêjim 3. hê, hêj, hêşta, hê ku: Zû ke heta nemirdûwît şitêk bike Zû be hê nemirî tiştekî bike

            ~ diwayî ta dawiyê; (htd) hwd, her wek dî

            ~ ser ta serî, ta dawiyê

hetar zinar, kevir, ber

hetarek: Hetarek û metarek, hacî hecit mibarek "Bimbarek û tebarek, hecî heca te mibarek"

hetaw tav, hetav, roj

hethetoke niviştok, hemaîlk (t yên bi stoyê zarokan ve tên kirin)

hetîw sêwî, êtîm, bavmirî, daymirî, kesa/ê herdu dêbavên wê / wî yan yek ji herduyan mirine; (m) xwelîbiser, rezîl

            û metîw kolanî, zarokên kolanan, zarokên bêkes / bêxwedî

hetîwbar sêwîbar, (jin) daysêwî, dayêtîm, jina mêrê wê miriye û zarokên hûr hene; (piyaw) bavsêwî, babsêwî, bavêtîm, babêtîm

hetîwxane sêwîxane, xaniyê / lêgeha sêwiyan / êtîman

hetk bn etk

hetre pelate, belav

hetwan melhem, milhem

heval heval, hawrê

hevde hevde (jimare 17, XVII)

hew (1) hew! 'ew! vêca ev / ew çi ye / çima!

hew (2) kul, birîn; werimîn, perçivîn

hew 'ew! hew! (peyvikek e dide diyarkirin ku yê wê dibêje mat maye yan ecêbê serê wî girtiye: ev çi ye!? ev çawan wa ye!?)

hewa hewa, seqa, siqa, avûhewa; ba; esman

hewa (2) piçek, kêmek, hinek

hewa bn hewa (1)

hewal, hewalekan nûçe, dengûbas, peyam, êxbar; hal, rewş, kewdan, barûdox

hewale raguhestin, raguhezandin, hinartin, şandin; spartin

            ~ be gewale beramber, hember, bergind, bedel, berdêl

hewalguzarî agastînî, îstîxbarat

hewançe, hewançe: ~ dan hilavêtin, berev jor / serî / silal avêtin

hewançero, hewançero roket, sarox, hewa-avêşk

hewandinewe vehewandin, xwedî kirin, xudan kirin, matî jê kirin, sereguhiya yekî kirin

hewanewe vehewîn, tebitîn, hedinîn, sekinîn, rehet bûn, rawestîn, li cihê xwe man

hewawî, hewawî fekirin, hêvkirin, berêxwedan, nerîn, nihêrtin

hewawîlke, hewawîlke 1) hewayîk, eriyal 2) roet, sarox, hewa-avêşk

hewar war, kamp, lêmangeh, havîngeh, cihê havînan koçer yan seyranî lê dijîn

hewarge wargeh, havîngeh, kamp, aqar, kûngeh, kongeh

hewarî kûn, kon, xîvet, çadir

hewayî hewayî, seqayî, siqayî; bayî; esmanî

Hewbira bn Hewtewane

hewcar hevcarr, gasin

hewcoş 1) asinê / hesinê helandî 2) mesîn, misînk

hewda ben, dezî, benik, rîs, ta

hewel pêşîn, ewil, yekem

hewes hewes, daxwaz, arezû, hêvî, çêj, tam, xwestina tiştekî pirr / ji dil

            ~ lê bûn ji dil xwestin, hewes hebûn

hewesdar, heweskar dilxwaz, hewesdar, biarezû, dilsoz, dildar, kesa/ê tiştekî pirr / ji dil dixwaze

hewê hewî, jina mêrê wê jinek yan çend jinên dî jî hebin ji wan jinan re hewî ye, ew hewiyên hev in

hewên hêvên, haveyn, dermankek e dikin nav hevîr daku hevîr pê pif bibe û kêrî pehtina nan bêt

hewînc giyayek derman e

hewînewe bn hewanewe

hewîr hevîr, hêvîr, ar û av û hêvênê têkilî hev hatine kirin daku nan jê bêt çêkirin

hewl, hewl koşîn, hewl, têkoşîn, lê xebitîn, koşîş, cehd, ceribandin, mihawele

            ~ dan koşîn, tê koşîn, hewl dan, mihawele kirin, lê xebitîn, cehd dan

hewr ewr, 'ewr

hewramî, hewramanî hewramî: zaravaya hewramî ya kurdî; her tiştê / kesa/ê ji herêma Hewraman ya Kurdistanê

hewraz evraz, berjor

            ~ û nişêw evrazî û nişîvî

hewrebala balexane, avahiyên bilindiya wan digihe ber ewran

hewretirîşqe birûsk, şirqîna ewran

hewrîs (dara) qaç, hevriz, hêvriz, merx, dara kêmê

hewsar hefsar, hevsar, benê bi serê hespan / keran û hwd tê ve tê girêdan daku pê bên kişandin yan zeft kirin; alava serkêşiyê / serkêşîpêkirinê

hewsele bênfireyî, sebr, taqet, xwegirî, baldirêjî

hewş, hewşe hewş, dermal, bermal, derdorên malê (t dema bi tan / çeper / dîwar hatine tixûbkirin)

hewt heft (jimare 7, VII)

hewtane bn heftane

hewte 1) hefte 2) heftî, heft rojên piştî zewicînê / welidandina zarok ku bûk / dayik li gor edetan ji malê dernakeve

hewtem, hewtemîn heftem, heftemîn, (di rêzê de ya / yê / yên) heftê

Hewtewane Heftbira, Termê Mexîl, Hirça Mezin (komek stêran e)

hewtîr demance (ya heftlibxwer)

hewz hewz, birk, birka avê

hewzane hewzane, heqê (bikaranîna) hewzê

hey hey! hêy! ey! wey! (peyvikek bang- / fermankirinê ye): hey hawar!

heya fedî, fihêt, şerm, eyb, heya

heybet hêbet, heybet, sosret, seyr, ecêb

heyf heyf, mixabin

heynî în, eynî, cum'e, roja xutbeyê, ji rojên hefteyê ya piştî pêncşemê û berî şemiyê

heyran 1) heyran, gorî, qurban, kesa/ê wa pirr ji tiştekî / kesekî hez dike ku dikare xwe jê re bike gorî / qurban 2) heyranok, heyran, birrek stranên kurdî ye

heys heyîn, hebûn

heyş jiyan, derbara jiyanê, îdareya jiyanê, meşîna / meşandina jiyanê

            ~ pê helgirtin jiyan lê dijwar kirin

heyşo fehêt, fedî, şerm, eyb

            ~ lê helgîran xwe di bêşermiyê danîn, derpiyê xwe dan ser milê xwe, mîna bêşerman kirin

heytar bn kêr

heyte 1) nesefandî, venebijartî 2) polîs 3) komek leşkerên osmanî

heytûhot, heytûhût dengûdor, heytûhot, heysûbeys, deng û qerebalix zêde û bêwate

heywan 1) eywan, bersifk, sefik 2) şaneşîn, balkon

heywan heywan, lawir, ajal

heywanan havîn, dema mirov dikare li eywanan binive (ji derengî biharê ta berpayizê)

heywanat heywanet, koma / civata lawiran / ajalan / heywanan

heyzeran heyzeran, rûl, qamûş

hez hez, viyan, xwestin, evîn, hêvî, daxwaz

            ~ lê bûn çêtirandin, hez lê bûn, viyan, xwestin

            ~ lê kirdin jê hez kirin, hez jê kirin

            ~ û nahez dost û dijmin

hezar hezar, hizar (jimare 1000, M)

hezare hezarsal, hezare, mîlenyûm

hezarem, hezaremîn hezarem, hezaremîn, (di rêzê de) ya / yê hezarê

hezaryek hezaryek, hezarêk, yek ji hezaran, 1/1000

hezbêle giyaderman, davûderman, giyayên wek derman tên bikaranîn

hezîran, hezîran pûşber, hezîran, 6em meh ji salnameya romî

hezm helandin (t ya xwarinê)

            ~ bûn (xwarin) helîn / hatin helandin

            ~ kirdin (xwarin) helandin

hezret 1) hezret, amadeyî, hazirî 2) hezret, rêzdar, birêz, hêja

hê navê tîpa H / h

hê navê tîpa H / h

hêdere bn gamêş

hêdiz aciz

hêdî hêdî, dijw. zû, pît, bilez, hêl

hêl hêl, qaqûle

hêl xet, rêz, hêl; ray, rê

            ~î asinî rayên asinî, asinrê, asinên / hesinên trên li ser dimeşin

hêlan hêlan, hêliştin, rê dan, hiştin

hêlane hêlîn, cihê firrinde hêkên xwe tê de diparêzin

hêlim zeliqek, çirrek, demûş, debûş, lehîm, girek

hêlînc êlinc, ilq

            ~ dan ilqîn, êlincîn, êlinc kirin / dan

hêliz heliz (navê giyayekê ye)

hêlkarî grafîk, xetkarî, hêlkarî

hêlke hêk; (hî masiyan) xerz, xirz; (gun) hêlik, gun, ritil

hêlkewron hêkrûn

hêlkeyî hêkî, (tişta dirûvê / şikilê wê) mîna hêkê

hêma (1) nîşan, hêma, remz, sembol, nîşe

hêma (2) bn hêşta

hêmayî sembolîk, hêmayî, nîşeyî, remzî

hêmin aram, rehet, nerm, hêdî

hêminî aramî, rehetî, nermî, hêdîkî

hênan anîn, înan, hînan

            ~e dî bi cî anîn, kirin rastî

hênanewe 1) vegerandin, anîn ve, dîsan anîn 2) ji devê xwe avêtin (zû piştî ku bo xwarinê xistiye devê xwe)

hêncan bn helhêncan

hêre bn êre

hêriş êriş, biserdegirtin, pelamar

hêro hêro (navê gulekê ye)

hêwer tî, birayê mêrê kesekê

hêriş êriş

hêstir bn êstir

hêş bn gasin

hêşta hê, hê jî, hîn, hîna, hêşta, ta niha, heta noke

hêştin hêlan, hêliştin, rê dan, hiştin

hêşû wîşî, guşî (yê tirî / xurmeyê)

hêşxan aşxane, odeya xwiraka malê tê ve têt parastin

hêwaş hêdî (tişta / mirovê pêdivî bi demek dirêj heye ta ku biqewime / bibe / bike), dijw. zû, bilez, lezgîn, pît, hêl; hêdî, rehet, aram, tena

hêwaşî hêdîtî, rehetî, tenahî, aramî

hêwaşkar (mirova/ê yan tiştê - t dermanê -) hêdîker, tenaker, rehetker, aramker

hêwer tî, birayê mêrê kesekê

hêwerjin jintî, jinên tiyên kesekî

hêwerza (kiç) keçtî, keçên birayên mêrê kesekê; (kur) kurrtî, kurrên birayên mêrê kesekê

hêwir 1) rehet, aram, tena 2) objektîv, hêwir, dûrî hestên kesînî / şexsî

hêwirane 1) bi rehetî, bi aramî, bi tenahî 2) bi objektîvî, hêwirane

hêwîrî 1) rehetî, aramî, tenahî 2) objektîvî, hêwirî

hêz hêz, quwet, şiyan, xurtî, taqet

hêza pûjan, pûşan, tihtawik, nane, ne'ne

hêzim êzing, tirrik, darên sotinê / şewitandinê

hikûmet hikûmet, hukumet, civata wezîran (û serokkomar), serokatiya dewletê, rêveberiya dewletê

hil qebûl, pesend, razîbûn

hisêb hesab, hisêb

hizb partî, hizb

hizir, hizr hizir, fikir, raman, pûnij

            ~ kirdin hizirîn, fikirîn, ramîn, pûnijîn

hizirî, hizrî hizirî, hizrî, ramanî, fikirî, pûnijî

hî yê, ya; yên ew nan hî min e ew nan yê min e, eme awe hî êwe niye Ev av ne ya we ye, kitêbekanî sur hî ew in Pirtûkên sor yên wî ne

hîkmet hikmet, hişmendî, aqildarî, hişyarî; hiş, aqil

hîlandin hîrrandin, hîrre-hîrr kirin, dengê hespan kirin

hîle (1) lêb, hîle, lêhb, xap, xapandin, fêl, fen

               be ~ 1) bi hîle 2) bîlasebeb, bê ti sedemekê

hîle (2), hîlehîl hîrre-hîrr, dengê bilind yê hespan

hîlke, hîlkehîlk hîl, hîlhîl, tîq, tîqtîq, tîrqetîrq, kenê bêterz

hîç qet, ti, hîç, çu; neti, netitişt

hîçî hîçî, tineyî, çineyî, çuneyî, ne-ti-tiştî

hîdayet rêberî, rênîşandan, hîdayet

hîlak westayî, mandî, betilî, kerrixî; mirin, hîlak

hîmet koşîn, koşîş, hewl, cehd, hîmet, berxwedan

hîn (1) ewk, ewê-dî, ewa-dî, ew-çî-ke, ewkê, ewka, filanok

hîn (2) hîn, fêr, ilim, ders, wane

            ~ bûn hîn bûn, fêr bûn, elimîn, ders / wane (ji tiştekî / kesekî) wergirtin

            ~ kirdin hîn kirin, fêr kirin, elimandin, ders / wane dan (yekî)

hînce, hînce kit, hece, tîp, herf

            ~ kirdin kitandin, hece kirin, tîp bi tîp / herf bi herf gotin

hîr gêjok, peledîn, sergêjok

hîsab hesab; matematîk

hîwa hêvî, umêd, awat, hîvî; daxwaz; xwestek.

hîwabiraw bêhêvî, hêvîşkestî, hêvînemayî

hîwadar hêvîdar, umêdewar, bihêvî

hîy... bn hiy...

hîz hîz (h wek heft), qehbe, gander, qehbik, xwefiroş, bêşerm, rûreş

hîzane hîzane, bi bêşermî, wek qehbikan

hîze pîst, çerm, post (t yê reş bo têdeparastina rûn)

hîzel neşê, nekar, kesa/ê nikare / neşê tiştekî bike

hîzêtî hîzî, hîzîtî, karê hîzan

ho (1) sedem, sebeb, faktor, say, bone, mak, hîm, hêm, hêman, şert, merc

               ~ danewe xêr dan, berhem dan, ber dan, bereket dan, hêjayî tiştekî bûn

               ~ kirdinewe bi kêr hatin, kêrhatî bûn

               be ~ ji ber: Be hoy ewe min nayem Ji ber wê / wî / hindê ez nayêm

ho (2) ho! hê! hêy! (peyvikek e bo bang-, ferman- yan hişyarkirinê têt bikaranîn): Ho kure wa meke! Ho kurro, wa neke!

hobe: be ~ bi hev re, li gel hev, tev, pevre, pêkve, vêkre

hodar hîmdar, mantiq, lojîk, tişta sedema xwe ya asayî yan diyar heye û dikare bêt famkirina ka çima wa ye yan wa dibe

hocene niviştî, nivişte

hode ode, jore

hogir pêvek, pêrek (tişta bi tiştek dî ve ye yan li gel wê ye); hogir, heval û hogir

hokar hîmker, bandorker, sedem, sebeb

hokil xizmetkar, berdestk; xulam, noker

hol kotan, cihê tankirî / çepekirî bo parastina pez yan terş tê ve

hol (1) hol, hal, salon

hol (2): çol û hol çol û hol, virtîvala, cihê ti tişt lê ne

hol hol [h wek heft], nezan, gêjelok, xwelîbiser, peledîn, ti-nizan, çu-nizan

hole bn gêre

holik, holk kolik, holik, koxik, xanîk (yê biçûk û bêserûber)

hon kezî, hûn

honer helbestvan, hozanvan, helbestnivîs

honîn, honînewe hûnandin, vehûnandin, kezî çêkirin / saz kirin / durist kirin; hûnandin, helbest danîn / nivîsîn / amade kirin / saz kirin

honraw, honrawe hûnandî, vehûnandî, helbest, hozan

hoqe, hoqe hoqe, yekîneyek pîvanê ya nêzî 0,3 kîlogramî ye

hor têrr, çewal, tûrik, kîs, telîs, torbe

horin horrin, tûtik, dengê agadarkirinê yê tirimpêlan û hin tiştên dî

hordû artêş, ordî, leşker, cêş, esker

hore hoo! boo! wiştê-êê lelo! (bo mêran) wiştê-êê lelê! (bo jinan) (dengê li dijî kirinên kesekî bi armanca ku ew kirin nayên pejirandin yan jî kesa/ê dike "boo!" yan "hoo!" pê ne razî ye)

horêşe bn rêwî

horî horî, zeriyên biheştê, keçên bedew / pak / xama li biheştê

horte edet, banek, irf û edet, torre

hoş (1) hiş, , hay, bîr, mejî

hoş (2) şoş! şoş kero! şoşe were! (bangkirina li keran)

hoşbir hişbirr, bêhişker, haybirr, bêhayker

hoşmend hişmend, hişyar, haydar, aqildar, biaqil, têgihiştî, zana, ronakbîr, rewşenbîr

hoşmendî hişmendî, hişyarî, haydarî, aqildarî, biaqilî, têgihiştinî, zanayî, ronakbîrî, rewşenbîrî

hoşyar hişyar, haydar, kesa/ê hay ji xwe heye; şiyar, kesa/ê ne di xew e

hoşyarane hişyarane, haydarane, bi hişyarî, bi haydarî

hoşyarî hişyarî, haydarî; şiyarî, nedixewî

how ha! belê! te çi ye! (bersiva ho (2))

hoz hoz, êl, eşîr, binemal, ûcax

hozkî hozkî, êlkî, eşîrkî, binemalkî, bi hozî

hozan hişmend, hişyar, aqildar, zana, xwenda, zanyar, têgihiştî, dinyadîtî

hozanî hişmendî, hişyarî, aqildarî, zanayî, xwendayî, zanyarî, têgihiştinî, dinyadîtinî

htd (kurbêje ji heta diwayî) hwd, her wek dî, her wek wan

hucet bn hêz, zor

hucre hucre, odek, odeya biçûk

huje giyayek e şorbe jê têt çêkirin

hukim, hukm 1) hukim, hikim, ferman, desthilat, rêveberî, serokatî 2) daraz, hukim, biryara dadgehê yan daîreyek dî ya fermî / resmî

hukimdar fermandar, hukimdar, serok, desthilatdar

hukmet bn hikûmet

hule pîsatiya hêştiran / deveyan / sareyan

hulesê angaşt, îdîa

hulhulî guherrok, xweranegir, guherrbar

huma firrindeyek çîrrokane ye ku herdem piştî şewitîna xwe dîsan ji nav xweliya xwe radibe û vedijî û bûye sembola nemirina hêviyan. Di zimanên ewropî de jê re "fenîks" (bi îngilîzî "phoenix") têt gotin

humelxeza tevlihevî, serobinî, taromarî

humêd bn umêd

huner 1. huner, afirînerî, efrînerî 2. hinêr, hunêrî, şiyan, jêhatin, karîn, kanîn

            ~ niwandin hinêr / jêhatin nimandin / nîşan dan

            ~e ciwanekan hunerên spehî

hunerga hunergeh, cihê huneran

hunerî hunerî, afirînerî

hunermend hunermend, afirîner

hunermendane hunermendane, afirînerane, bi hunermendî, wek hunermendan

hunerwer 1. bn hunermend 2. jêhatî, bihinêr, bişiyan, hinêrwer

hurde bn hûrde

hure bn wure

hurew garrana berazên kûvî

hurmet rêzgirtin, hurmet, qedirgirtin, qîmetgirtin

Hurmiz Hormiz, Hirmiz: di zerdeştiyê de xwedayek e; gerrestêra Hormiz, Jupîter

hurûjan bn wujûwan

hurûjim bn êriş, pelamar

huştir hêştir, deve, sare

huştirewan, huştirwan hêştirvan, siwara/ê yan xwediya/ê hêştirê / hêştiran

huzeyran pûşber, hezîran, xezîran, meha 6em ji salnameya romî, meha piştî gulanê û berî tîrmehê

huzûr hizûr, pêşberî, hizûr, bi amadebûna (kesekî): le huzûrî dadga da li pêşberî dadgehê, li hizûra dadgehê

hû sûde, kêr, kelk, mifa, feyde, kar, qezenc, qazanc

hûha hooha! boo! hoo! (tinazî / henek / galte pê kirin)

hûhûkere kund, bum, bim

hûr dengûdor, dengê bilind / nexweş

hûrde hûrde, pareyê asinî / biçûk / kêmnirx; hûr, biçûk

hûrdebînî hûrnerî, tûjandin, vekolandin, hûrsehî, hûr lênerîn / vekolandin / pûnijîn bo diyarkirina rastîniya tiştekî

hûş bn haşûhûş

hûşe meth, pesn, qurretî, pozbilindî

hûşekar metho, pesno, xwemezinker; xweperest, ezperest

hût avilke, neheng, hût, balîna, mezintirîn lawirê guhandar yê avî