สำหรับปลากัดนั้น  ก็คงเป็นปลาพื้นเมืองของไทย  ที่มีอยู่มาดั้งเดิมและเกี่ยวข้องกับชีวิตของคนไทยในอดีต  เรียกว่าติดอยู่ในวัฒนธรรมเลยก็ว่าได้  การกัดปลา  หรือสำนวนบางอย่าง  ก็มาจากปลากัด  อาจจะกล่าวว่ามันเป็นปลาที่เกี่ยวพันกับวิถีชีวิตคนไทยจากอดีตสู่ปัจจุบัน

   ที่นี้ไอ้ปลาตัวเล็กๆนี่  มันก็จะมีกระจัดกระจายไปในที่ต่างๆของประเทศไทย  มีลักษณะเฉพาะถิ่นบ้าง  บรรดานักวิชาการทั้งหลายเขาก็จับมันมาแบ่งประเภทออกเสีย...ผมก็ขอจำแนกออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ก่อนนะ  อ้อ! ห้ามใช้อ้างอิงทางวิชาการนะครับ  ผมเขียนตามความเข้าใจของผม  ตรงไหนผิด  ใครมีข้อมูลที่ถูกต้องแจ้งด้วย  ผมจะได้แก้ครับ...

   1. พวกก่อหวอด  ซึ่งก็แยกออกไปอีกหลายชนิด

   2. พวกอมไข่  ก็แบ่งออกไปอีกเช่นกัน เช่น ปลากัดกระบี่ เป็นต้น

   ในประเทศไทยก็มีทั้ง 2 กลุ่มนี่ละครับ...แต่ในที่นี้ผมคงจะเน้นกลุ่มก่อหวอดมากกว่า  เพราะคนนิยมเล่นมากกว่ากลุ่มอมไข่ (ข้อมูลเพิ่มเติมผมขอแนะนำไปดูที่ www.siamensis.org นะครับ) สำหรับก่อหวอดตัวหลักๆที่พบในไทยและแพร่หลายกันทั่วโลกนี่  คงหนีไม่พ้นมาจากต้นสายที่เราเรียกกันว่าปลาลูกทุ่ง  ที่เรามักจะจับกันได้ในธรรมชาตินั่นแหละ  ซึ่งปัจจุบันชักจะหายากขึ้นทุกวัน  แถมยังไม่แน่ใจว่าจะมีการปนเปื้อนของปลากัดที่เราพัฒนากันมาทีหลังอีกหรือเปล่า...สำหรับปลากัดลูกทุ่ง  บางคนก็เรียกปลากัดป่า  เท่าที่ผมได้ยินมาและอ่านหนังสือเจอมา  เห็นว่ามีอยู่ 2-3 ตัวเอง  คือ

   1. ปลากัดลูกทุ่งภาคกลาง  บางคนก็มีภาคเหนือ  ผมดูๆก็คิดว่าไอ้พวกนี้มันก็ตัวเดียวกัน  ลักษณะเหมือนๆกัน  แตกต่างกันตามลักษณะประจำถิ่น  เขาว่ากันว่าเจ้าพวกนี้แหละ  ที่ถูกคนเอามาเลี้ยงและพัฒนาเป็นปลากัดหม้อกะปลากัดจีน  ที่โด่งดังไปทั่วโลก  เพราะฝรั่งดันมาเห็นเข้าถูกใจก็เลยเอาไปเลี้ยง  และพัฒนาออกมาภายหลังเป็น ฮาร์ฟมูน  คราวน์เทล ซูเปอร์เดลต้า  เดลต้า  ดับเบิ้ลเทล  อะไรเทือกนี้แหละ

   2. ปลากัดลูกทุ่งภาคอิสาน  บ้างก็เรียกปลากัดกีต้าร์...พวกนี้มีถิ่นกระจายแถบอิสานบ้านเราซะเป็นส่วนใหญ่  มีลักษณะประจำถิ่นและแตกย่อยตามแต่จะแบ่งกัน  เช่น กีต้าร์ต้องกระดิกตะเกียบได้  มีลายประที่หางเป็นต้น  ที่เด่นๆของเขาจริงๆคือ  แก้มเขาจะมีเกล็ดครับ  ที่เรียกว่าหน้างูนี่แหละ

   3. ปลากัดลูกทุ่งบ้านแพ้ว หรือ ปลากัดลูกทุ่งมหาชัย...มีถิ่นกระจายพันธุ์แถบสมุทรสาคร  อำเภอบ้านแพ้วและละแวกใกล้เคียง  มีลักษณะเฉพาะคือตะเกียบเส้นแรกสีฟ้า  กะเกล็ดวาวๆเรียงกันแบบฝักข้าวโพด  ว่ากันว่ามีโอกาสสูญพันธุ์มากที่สุด  เพราะถิ่นกระจายพันธุ์แคบกว่าเพื่อน

   4. ปลากัดลูกทุ่งภาคใต้  เห็นว่าพบกันแถบชุมพรลงไป  ที่ดังๆหน่อยคงเป็นแถบนครศรีธรรมราช  ภูเก็ต  พวกนี้ผมว่าตัวเล็กกว่าเพื่อน  เกล็ดเงากว่าอีกเหมือนกัน  ดูชัดๆคือขอบหางวงนอกจะแดง  กะปลายชายน้ำแดง

   4 ตัวแรกที่กล่าวไป...เป็นปลากัดดั้งเดิม  ที่พบในธรรมชาติของบ้านเราและประเทศเพื่อนบ้าน  ที่นี้บรรพบุรุษเรานี่ฉลาดมากครับ  คนที่พบและนำปลากัดมากัดกันเป็นคนแรกนี่  ต้องยกย่องกับความช่างสังเกตจริงๆ  เพราะจากการที่เขาพบว่าปลากัดนี่มันดุ  หวงถิ่น  มีเลือดนักสู้  ก็เลยนำมากัดกันและพัฒนาจนเป็นการเลี้ยงและกลายเป็นวัฒนธรรมไปเลย  น่าให้เป็นมรดกโลกเลยด้วยซ้ำ  ที่มวยไทยยังเป็นได้เลยนะครับ  การที่เขานำมาเลี้ยงนี่แหละทำให้เกิดการพัฒนาสายพันธุ์  เพราะมีการคัดพันธุ์กัน  ซึ่งสมัยนั้นเขาไม่มีขวดเขาก็เลยเลี้ยงกันในหม้อดิน  มันก็เลยเรียกกันต่อมาว่า  ปลากัดหม้อ  ไอ้พวกที่พัฒนามาจากปลากัดลูกทุ่งทางภาคเหนือ  ซึ่งที่เคยเห็นมีหางค่อนข้างยาว  บางตัวเป็นรูปใบโพธิ์  ก็ออกมาเป็นปลากัดที่มีหางคล้ายพู่กันจีน  และเรียกกันต่อมาว่าปลากัดจีน  และก็เลี้ยงกันสืบทอดกันมาเป็นเวลายาวนานหลายร้อยปี  พัฒนาสีสันกันไป  ปลากัดหม้อก็เน้นทางกัดแข่งขัน  ปลากัดจีนเน้นสีสันทำนองนั้น...จนกระทั่งวันหนึ่ง  ชาวต่างชาติซึ่งมีนิสัยช่างสังเกต  ช่างค้นหา  ช่างประยุกต์  ก็เอาปลาที่ส่งจากประเทศเราไปให้เขาเลี้ยง  มาพัฒนาต่อ  แว่วๆว่าหลายสิบปี...ได้ออกมาเป็นปลากัดที่พูดกันว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่  ออกมากระตุ้นวงการปลากัดให้ตื่นตัวนั่นคือ ฮาร์ฟมูน  หรือปลากัดหางครึ่งวงพระจันทร์ว่ากันว่าชาวเยอรมันเพาะได้ก่อน  ขณะเดียวกันก็มีคราวน์เทลออกมาด้วย  เห็นว่ามาจากอินโดนิเซีย  หางเป็นหนามแหลมๆ  ปลากัดจากตัวละไม่กี่บาท  พุ่งกระฉูดเป็นครึ่งแสนได้ในพริบตา  ส่วนสองหางออกมาเมื่อไรไม่รู้  แต่ผมว่ามันน่าจะออกมาก่อนฮาร์ฟมูนและคราวน์เทล...

   ที่นี้จากการที่ปลากัดกลุ่มนี้  สามารถที่จะผสมพันธุ์กันได้อย่างหลากหลาย  จึงมีการนำปลากัดในแต่ละสายพันธุ์มาผสมเพื่อพัฒนาปลากัดชนิดใหม่  สีใหม่ๆออกมามากขึ้น  จนได้ปลากัดที่มีสายเลือดระหว่างปลากัดหม้อเดิมๆ  กับปลากัดคราวน์เทลออกมา  เรียกกันว่า "ปลากัดหม้อคราวน์"  ก็ทำให้ตลาดมีการตื่นตัวเล็กน้อย  แต่ก็เงียบไปในเวลาไม่นานนัก  เพราะต่างชาติไม่ยอมรับ  จะมีเพียงคนบางกลุ่มที่ยังพัฒนาซื้อหากันอยู่เท่านั้น

   สำหรับบทความนี้...แค่เป็นเพียงบอกกล่าวชี้ทาง  ให้ผู้ที่อยากเลี้ยงปลากัดได้รู้ถึงประเภทของปลากัดโดยสังเขป  ทราบการพัฒนาโดยสรุปเท่านั้น  ข้อมูลต่างๆผมรวบรวมจากประสบการณ์  จากการพูดคุย  และอ่านหนังสือ  อาจมีข้อมูลบางอย่างคลาดเคลื่อนไปบ้าง  ซึ่งถ้าหากท่านใดเห็นว่ามันผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงหรือมีข้อมูลที่ถูกต้อง  ก็ขอให้ช่วยแจ้งและบอกเล่าให้ผมทราบด้วย  เพื่อที่จะได้เก็บรักษาข้อมูลเหล่านี้ไว้ให้คนรุ่นต่อๆไปศึกษาเป็นเบื้องต้น  สำหรับเรื่องราวตอนที่ 1  ผมขอจบลงเท่านี้ รอพบตอนที่ 2 นะครับ...