ก่อนหน้านั้นสถาบันวิจัยฯ ได้ใช้ชื่อว่า "มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาชุมชนเมือง"  มีหน้าที่หลักคือ ดำเนินการพัฒนาชุมชนแออัดในพื้นที่ของสำนักงานฯ ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมที่เปลี่ยนไป รวมทั้งดำเนินงานให้บรรลุตามนโยบายการพัฒนาชุมชนของสำนักงานฯ ซึ่งในขณะนั้นสำนักงานฯ มีนโยบายที่จะเข้ามาดำเนินการพัฒนาและให้ความช่วยเหลือผู้อยู่อาศัยในพื้นที่ ด้านต่าง ๆ เช่น สุขภาพอนามัย อาชีพ ที่อยู่อาศัยและความปลอดภัย  แต่เนื่องจากการทำงานในพื้นที่ซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมากของสำนักงานฯ เป็นอุปสรรคในการดำเนินงานของมูลนิธิฯ  จึงได ้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการบริหารจัดการภายในมูลนิธิฯ โดยแบ่งส่วนงานออกเป็น 2 ส่วน ส่วนงานแรก คือ งานวิจัย และส่วนงานที่สอง คือ งานพัฒนา เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

สัญญลักษณ์

ตราสัญญลักษณ์นี้แสดงให้เห็นถึงมือที่คอยโอบอุ้มชุมชนเมืองให้พัฒนาขึ้นมา หรือ พบแสงสว่าง หรือ อยู่ได้ด้วยตนเอง.