Ukur Hidrografi

Merupakan sains dan teknologi pengukuran dan penggambaran parameter-parameter yang perlu mengenai sifat-sifat dan rupabentuk dasar laut, jisim tanah dan ciri-ciri dinamik air laut.  Ia termasuklah batimetri, geologi, geofizik, pasang-surut, arus, ombak dan sifat-sifat fizikal air laut.  Maklumat-maklumat ini digambarkan dalam bentuk carta dan dokumen.

Pada asasnya, carta hidrografi mengandungi maklumat berikut :

kedalaman paramuka dasar laut dengan menitikberatkan kepada keselamatan pelayaran

sempadan pantai termasuk topografi pantai

pelbagai bantuan pelayaran seperti boya, rumah api dsb

gambaran topografi dasar laut dan maklumat lain yang dapat membantu pelayaran.

Maklumat yang ada pada Carta:

• Garis pantai (shoreline) - sempadan daratan dan air.  Paras Air Tertinggi (High Water Line) biasanya digunakan.

• Depan pantai dan kawasan kering (foreshore and drying area) - sempadan garis pantai dengan ketinggian datum carta.  Ia bergantung kepada pasang-surut, kelihatan semasa surut dan tenggelam semasa pasang.

• Kedalaman dan ketinggian kering - ketinggian paramuka kawasan pantai dan kawasan kering berasaskan datum carta.

• Kontor kedalaman - garisan yang mempunyai kedalaman yang sama.

• Kualiti dasar laut - tanda nama yang menggambarkan jenis dasar laut, misalnya L- lumpur, B -batu, dsb.

• Bantuan pelayaran - menunjukkan kawasan bahaya (batu karang, kapal karam, dsb), rumah api, boya keselamatan, lalauan selamat dsb.

• Mercutanda (landmarks) - tanda semulajadi atau buatan yang boleh kelihatan dari pantai dan boleh digunakan untuk mendapat jarak dan bearing seperti bangunan, bukit, dsb.

• Butiran maritim - butiran buatan manusia yang penting atau berguna untuk pelayaran seperti jeti, pelabuhan, breakwaters, jambatan, kabel dasar laut, dsb.

• Topografi pantai dan daratan - butir-butiran semulajadi atau buatan manusia, garis kontor, ketinggian dsb.  Maklumat tidaklah sebanyak maklumat hidrografi.

Fenomena Pasang-Surut

Pasang-surut adalah perubahan berkala naik dan turun paras permukaan air disebabkan perbezaan daya tarikan daripada pelbagai badan cakerawala, terutama bulan dan matahari ke atas permukaan bumi.

Jenis-jenis Pasang-Surut

Pasang-surut separuh harian - berlaku 2 kali pasang dan 2 kali surut sehari dengan hanya perbezaan kecil pada paras tertinggi dan terendah.

• Pasang-surut harian - berlaku sekali air pasang dan sekali air surut dalam sehari.  Ia hanya berlaku di beberapa tempat di Mexico, Laut Jawa, Vietnam-China, dsb.

• Pasang-surut campuran - paras air pasang dan surut mempunyai perbezaan ketara.  Berlaku 2 kali pasang dan 2 kali surut sehari dan boleh bertukar menjadi jenis harian.  Ia berlaku di Semenanjung Malaysia dan beberapa tempat lain.

Datum Pasang-Surut
Paras Purata Laut (MSL) - paras purata yang dicapai air laut dalam tempoh masa tertentu.  Perubahan paras laut boleh berlaku kerana kesan jangka pendek seperti pencairan ais di kutub, meteorologi (hujan, angin & tekanan), ombak, dsb.  Tempoh cerapan dibuat antara 18 - 30 tahun.

Paras Purata Pasang-Surut (MTL) - purata bagi ketinggian air pasang-surut bagi tempoh yang singkat.

Purata air pasang dan surut Purnama (MHWS, MLWS) - purata bagi 2 kali air pasang dan 2 kali air surut berturutan dalam sehari bagi sepanjang tahun.  Ia berlaku semasa bulan berada pada fasa penuh atau baru, iaitu sekali dalam setiap 2 minggu.  Nilai ini berubah dari tahun ke tahun mengikut kitaran 18.6 tahun.

Purata air pasang dan surut anak (MHWN, MLWN) - purata 2 air pasang dan 2 air surut bertuurutan dalam tempoh 24 jam.  Berlaku ketika bulan berada pada sukuan pertama dan akhir.

Purata pasang dan surut tinggi (MHHW, MLLW) - purata paras air tahunan tertinggi dan teerendah dalam sesuatu tempoh (tahunan).

Pasang-surut Terendah - paras terendah yang dapat berlaku dalam cuaca biasa.  Ia diperolehi dengan membuat kajian pasang-surut sekurang-kurangnya 19 tahun.

PROSES KERJA HIDROGRAFI

Proses kerja hidrografi yang bertujuan menghasilkan carta hidrografi ialah :

• kawalan daratan - menyediakan stesen-stesen di darat bagi kegunaan penentuan kedudukan bot dan datum tegak.  Ia meliputi kawalan mendatar dan kawalan tegak.

• penentuan kedudukan - untuk mendapatkan kedudukan bot atau titik dimana kedalaman akan diambil.  Kaedah yang boleh digunapakai ialah kaedah langsung, kaedah optik atau kaedah gelombang radio.

• penentuan kedalaman - boleh menggunakan kaedah langsung menggunakan tali atau dawai bersenggat dan sesuai untuk kawasan terhad, tidak dalam dan tiada arus.  Kaedah akustik menggunakan pemerun gema memberikan hasil lebih baik.  Alat menghantar gelombang ke dasar laut dan menerima semula isyarat.  Jarak (kedalaman) boleh diperohi berdasarkan beza masa (hantar & terima) dan halaju bunyi dalam air.  Kalibrasi perli dibuat dan kedalaman direkodkan pada kertas carta pemerun gema.

• Tolok pasang surut - alat mengukur dan mencatatkan beza pasang surut air dari datum rujukan atau datum carta.  Biasanya ia dipasang bersebelahan jeti di mana paras air terendah sekali di ambil mencapai ke dasar.  Gunanya termasuklah :

• pembetulan bagi penentuan kedalaman bagi kerja yang dijalankan

• proses penyediaan jadual pasang surut

• kajian faktor banjir kawasan sungai atau kuala

• mengira purata aras laut

Tiang pasang surut boleh juga digunakan untuk tujuan di atas.  Sesaorang diperlukan untuk membaca skala pada tiang pada sela masa tertentu.