î Başa
Tablo arkasında evlenme teklifi - milliyet

î Başa Mustafa Kemal'in odasını toplayan Latife, yatağın üzerinde duran tabloya bir anlam veremedi. Mustafa Kemal gülerek, Latife'den tabloyu getirmesini istedi. Paşa, "Lütfen arkasını çevirir misiniz?" dedi. Latife öylece kalakaldı. Topu topu birkaç sözcüktü ama yaşamını değiştirecek evlenme teklifini içeriyordu...

Sırlarıyla Latife Hanım - 3
İpek Çalışlar

Latife, başlangıçta Mustafa Kemal'i rahatsız etmemek için gölgede kalmış, kendisine ihtiyaç duyulduğu an isteneni yapmıştı. Mustafa Kemal, hizmet edenlere sözünü bu denli geçiren genç kızdan etkilenmişti. Onu yakından tanımak istedi. Tanıdıktan sonra da hiç vakit harcamadan bu yeni keşfettiği zekâdan yararlanmaya başladı. Latife onun sekreteri oldu. Birçok Avrupa dilini çok iyi bilmesi nedeniyle emsalsiz bir tercümana dönüşmüştü. Birlikte çalışırken fikir alışverişinde bulunuyor, pek çok konuyu tartışıyorlardı.
Mustafa Kemal'in ihtiyacı olan bütün hizmetleri üstlenmiş, kısa süre içinde yaverler arasına katılmıştı.
Ali Fuat Paşa (Cebesoy), anılarında izlenimini şöyle aktarıyor:
"Köşkün hakiki bir başkumandanlık karargâhı gibi bir hayli işlek olmasına rağmen intizamı pek mükemmeldi. (Latife) herkese şefkat ve nezaketle muamele ediyor, mukabilinde hepimizden hürmet görüyordu. Her dediği adeta karargâh kumandanının bir emri gibi telakki olunuyordu. Gazi Paşa bile bu hareket tarzını memnuniyetle kabul etmişti. Gülerek, 'Karargâh komutanı hanımın emri budur' diyordu."
Mustafa Kemal'in Uşakizadeler'in evindeki misafirliği 29 Eylül'de son buldu. Savaş ve politikayla yoğrulmuş bu 16 günün içine, unutulmayacak bir aşk hikâyesi ile romantik bir evlenme teklifi de sığdı. Karargâhın bir parçası haline gelen Latife kişiliği ve kültürüyle Mustafa Kemal'i öylesine etkiledi ki, savaşı bitirmek ve işgali sona erdirmekten başka bir şey düşünmezken, ansızın karşısına çıkan bu genç kadınla evlenmeye karar verdi.

Hayat doluydu
Latife çok güzel konuşuyor, derin düşünüyordu. Zekiydi, hayat doluydu. Mustafa Kemal'in en ciddi anlarında bile dikkatini çekmeyi beceriyordu.
Latife'nin Mustafa Kemal ile ilişkisi bir sekreter ya da yaver konumunu çok aşmıştı. Artık ona güzel ve hoş anlamına gelen "Latif" diye hitap ediyordu.
İzmir'de geçen günlerin tanığı yaver Salih Bozok, Beyaz Köşk'te o günlerde yaşananları yıllar sonra İsmet Bozdağ'a şöyle anlatmıştı.
"Latife görevimin bir bölümünü-hemen fark ettirmeden-elimden almış ve kendisi yapmaya başlamıştı. Köşkte en geç yatan o, en erken kalkan yine o idi. Avrupa gazetelerine abone olmuştu. İstanbul gazeteleri ile birlikte gelen Avrupa gazetelerini Latife Hanım alıyor, hepsini büyük bir dikkatle gözden geçiriyor ve gerekli bazı haberleri işaretliyordu. Mustafa Kemal Paşa uyandıktan sonra sabah kahvesi ile birlikte odasına giriyordu.
Bir yandan Paşa ağır ağır kahvesini yudumlarken Latife günün önemli haberlerini özetliyor, yorumları aktarıyor, kendisine ait yazıların kupürlerini Paşa'ya veriyordu.
Paşa, bu duruma kısa bir süre içinde alıştı ve bu işin tiryakisi oldu."

Gelecek için ortak idealler
Latife, evlenmeye giden süreci Amerikalı gazeteci İsaac F. Marcosson'a anlatmıştı.
"Yüzyıllardır kadınları köleleştiren gelenekleri yıkmak, erkeklerin kölesi olmaktan kurtarmak için çalışmak istiyordu. Mustafa Kemal de ona Türkiye için hedeflerini anlatıyor, ortadan kaldırmaya kararlı olduğu batıl inançlardan ve cehaletten söz ediyordu. Ülkenin geleceği için ortak idealleri vardı."
Latife'yi tanıyan herkes genç kadını Mustafa Kemal'e yakıştırıyordu. İsmet (İnönü), Kazım (Karabekir), Salih (Bozok), Ahmet Emin (Yalman), Ruşen (Eşref Ünaydın) Latife'ye bayılmışlardı. Yeni Türkiye'yi temsil ve değiştirme yolculuğuna Latife gibi bir kadınla çıkması pek çok şeyi kolaylaştırabilirdi.
Engel elbette vardı. Fikriye vardı, Ankara'nın ağır koşulları vardı. Bunu da Latife halledebilirdi. Kararı uygulamak üzere harekete geçti. Kolay kolay kimsenin aklına gelmeyecek, son derece romantik bir yöntemde karar kıldı.

'Odamı siz toplayın'
Latife Hanım'ın iki yakını Muammer Erboy ve Dilek Bebe, Mustafa Kemal'in Latife'ye İzmir'deki köşkte evlenme teklif ettiğini anlatıyorlar. İkisinin anlatımı şöyle:
Bir sabah Mustafa Kemal evden ayrılmadan bir ricada bulundu beyaz evin genç kızından, "Latifçiğim bugün odamı siz toplayabilir misiniz?" dedi.
"Memnuniyetle Paşam" diye cevap verdi Latife.
Mustafa Kemal'in yatağı yapılmış, her şey yerli yerindeydi. Toplayacak bir şey yoktu.
"Acaba niye gönderdi beni buraya?" diye düşündü, içinden çıkamadı. Yerinde olmayan tek bir şey vardı o da Mustafa Kemal'in bir yağlı boya portresi. Nedense yatağın üzerine bırakılmıştı. Kaldırıp duvara astı.
O gece akşam yemeğini, Latife ile Mustafa Kemal baş başa yediler. Sofraya oturduklarında, Mustafa Kemal, odamı topladınız değil mi diye yeniden sordu emin olmak istercesine... Sonra da genç kadına anlaşılmaz gelen bir istekte bulundu.
"Lütfen odaya gidip o duvara astığınız resmi geri getirin" dedi.
Muzip ve oyun oynar gibi bir hali vardı. Latife de bir anlam veremedi ama hemen gitti ve tabloyu çivisinden çıkarıp getirdi.
Ancak Mustafa Kemal oyunu sürdürüyordu, "Lütfen arkasını çevirir misiniz?" diye devam etti.

El yazısını hemen tanıdı
Latife'nin kafasından bin bir şey geçiyordu ama işi bir türlü çözemiyordu. Tablonun arkasını çevirdi. Öylece kalakaldı. Mustafa Kemal'in el yazısını hemen tanıdı. Topu topu birkaç sözcüktü ama yaşamını değiştirecek her şey o sözlerde gizliydi. Mustafa Kemal Latife'ye çok özel şeyler yazmıştı resmin arkasına. Lirik bir evlenme teklifi ve iltifatlar içeriyordu bu sözler.
Latife, evlenme teklifi almış bir genç kızdan çok, ilişkilerinin evlilik biçiminde sürmesinin gerçekçi olacağını düşünen bir ruh hali içindeydi Mustafa Kemal'e "evet" derken.
"Bizim birlikteliğimiz en çok kafalarımızın birlikteliğinden" doğdu diyecekti daha sonra bir yabancı gazeteciye.
Latife, Time dergisine bu süreci şöyle anlatacaktı: "Dört gün konuştuk. Beşinci günün akşamı büyük Paşamız, çok gerçekçi bir tavırla, özellikle de aldığım Batı eğitimi nedeniyle benim kendisine uygun bir eş olduğumu düşündüğünü söyledi. Ne yaptığımı kavramadan teklifini duygusal olmaktan uzak ve gerçekçi bir ruh hali içinde kabul ettiğimi söyledim."

'İnsanın aklından geçeni biliyor bu kız'

Ankara'daki Azerbaycan Elçiliği'nde bir gece Mustafa Kemal, 1923'ün ocak ayı içinde bir gece yakın çevresine "Evleniyorum" demişti. Olayın tanığı olan gazeteci İsmail Habib Sevük'ün anlatımı aynen şöyle:
Gazi mühim bir sürprizle söze başladı. Gözler ona dikildi, kulaklar ona açıldı. Verdiği haber hakikaten bir sürprizdi:
"Evleniyorum!"
Herkes hayret içinde...
"Ciddi mi Paşam?"
"Ciddi efendim, ciddi, kati ve mukarrer: Evleniyorum."
Galiba Ağaoğlu soruyor.
"İzmir Fatihi'nin kalbini fetheden bu bahtiyar kim?"
"İzmirli bir kız... Ailece ahdetmişler, eğer ben İzmir'i alırsam mutlaka kendi köşklerinde misafir edeceklermiş..."

İnönü'yü özlediğini bildi
"Kızın en büyük meziyeti insanın kafasından geçen şeyi bile keşfedecek kadar ferasetli oluşudur. Mesela biz onların köşküne yerleştikten sonra bir gün İsmet Paşa'yı özlüyordum. Bulunduğu yer bize epeyce uzak. Haber de göndersem gene epey vakit geçecek. Halbuki o anda onunla konuşmayı ne kadar istiyordum. Birdenbire kapı vuruluyor. Giriniz! Dedim...
Oo... İsmet Paşa!"
"Aman ne iyi ettin de geldin, ben de seni özleyip duruyordum."
İsmet Paşa şaşırdı.
"Fakat gelsin diye telefonla emrinizi bildirdiler de geldim."
"Kim telefon etmiş?"
Kız içeriye giriyor ve şöyle diyor: "İsmet Paşa'nın gelmesinden memnun kalacağınızı düşündüğüm için ben telefon ettim."
Görüyor musunuz, insanın kafasından geçeni biliyor!

Salih sen nerden çıktın! Latif nerde?

Salih Bozok'tan İzmir günlerine dair bir anı
Bir sabah Mustafa Kemal Paşa erken uyanmış ve kahvesini istemişti. Vakit çok erkendi, Latife uyuyordu. Kahvesini ben götürdüm; içeriye girişimi hayretle seyrettikten sonra:
"Sen nerden çıktın? Latif nerde?" dedi.
Doğrusu bu sözlere biraz alınmadım diyemem. Bunca yıl kendisine hizmet ettikten sonra bir sabah sanki hayatında ilk defa kahvesini benim elimden alıyormuş gibi, "Sen nerden çıktın?" demesi oldukça gücüme gitmişti.
Salih Bey, Latife Hanım daha kalkmadı, bu yüzden kahveyi ben getirdim dediğinde, Mustafa Kemal yaverinin alındığını fark etmemişti.
"Hemen kaldırın, gazeteleri alsın, gelsin..." dedi.

'Çekici bir kadında uyanık erkek kafası'

Mustafa Kemal'in biyografisini kaleme alan Lord Patrick Kinross, Latife'yi kitabında şöyle anlatacaktı:
"O, düşünceleri, öğütleri ve akılcı konuşmasıyla Mustafa Kemal'in zihnini kamçılıyordu. İşte, çevresindeki erkeklerin çoğundan daha iyi konuşabileceği bir kadın. Uyanık bir erkek kafasıyla çekici bir kadın vücudunu kendisinde birleştirmişti."

YARIN

Dünyayı şaşırtan gelin...

Çankaya'da da hem kendisi için hem de hemcinsleri için siyasi hak talep eden bir kadın...

Siyasi hayalleri vardı...

Türk basını Latife'yi nasıl tanıttı?

KAYNAK: Dilek Bebe'nin anlatımı, Can Dündar ile 10 Kasım 2004- Milliyet görüşmesinden; İsmet Bozdağ'ın Atatürk'ün Başyaveri Salih Bozok anlatıyor İki Aşk Arasında Atatürk, ve Atatürk ve Eşi Latife Hanım" adlı kitabından alındı.
Kronoloji için Utkan Kocatürk'ün Kaynakçalı Atatürk Günlüğü esas alındı.

î Başa İŞTE SUÇÜSTÜ BELGELERİ... İŞTE ARAÇTAN ÇIKAN KROKİ... haber vitrini  î Başa Jandarma İstihbarat Teşkilatı'na kayıtlı olan otomobilden çıkan belgelerde, saldırıya uğrayan Umut Kitabevi'nin bulunduğu pasajın krokisi ve kentte yaşayan birçok kişiye ait istihbarat bilgileri yer alıyor. 12 Kasım 2005 Cumartesi 10:43

HAKKÂRİ - Şemdinli'de Umut Kitabevi'ne bombalı saldırı düzenlediği belirtilen JİT (Jandarma İstihbarat Teşkilatı) mensuplarına ait 30 AK 933 sivil ve 730198 askeri plakalı beyaz renkli Renault 19 marka araçta ilginç belgelere ulaşıldı. Bu belge ve krokiler sadece son bombalı saldırı konusunda önemli bir delil olmakla kalmıyor, planlandığı anlaşılan çok sayıda suikast ve bombalama eylemi hakkında da önemli ipuçları veriyor. Halen çoğaltılmış nüshası halkın eline geçen belgeler arasında en çarpıcı olanlar, Şemdinli'de çok sayıda kişiye ait istihbari bilgileri içeren dosya da bulunuyor. Dosyanın içinde, bombalanan Umut Kitabevi'nin sahibi Sefer Yılmaz'a ait ev ve işyerinin krokileri yer alıyor. JİT aracında yer alan bazı belgeler şöyle: Umut Kitabevi'nin sahibi Sefer Yılmaz'ın işyerine ait kroki önemli belgeler arasında. Bu krokide kitabevinin içinde bulunduğu Özipek Pasajı'nın içinin ayrıntılı krokisi yer alıyor. Krokiye pasaj girişinde levha olmadığı not olarak düşülmüş. Krokide başka bir ayrıntı hükümet konağı ve jandarmaya giden yolların oklarla gösterilmiş olması. Koyu renk kalemle işaretlenmiş Sefer Yılmaz'ın evinin ayrıntılı bir krokisi de başka bir belge olarak dosyada mevcut. Krokide Sefer Yılmaz'ın evi koyu renkli kalemle boyanarak işaretlenmiş. Sefer Yılmaz'ın evine giden cadde üzerinde bulunan cami ve başka iki ev de ayrıca krokide gösterilerek burada oturan İsa Eken ve Sabri Fırak adlarının yanına (GKK - Geçici Köy Korucusu) işareti konulmuş. Yılmaz'ın evini gösteren krokinin üzerinde Şemdinli İlçe Jandarma Komutanlığı Nizamiyesi ile hizmet binasına giriş, Taktik Jandarma Sınır Alay Komutanlığı Nizamiyesi girişi, ilçe merkezine gidiş, jandarma misafirhanesi, Emniyet Müdürlüğü ve Hükümet Konağı'na gidiş yolları oklar ve işaretlerle gösterilmiş. Ok ve işaretler, muhtemel bir saldırı planı için kaçış yollarının önceden belirlendiği izlenimi doğuruyor. Arabada bulunan belgeler arasında biri 10 gün, diğeri 20 gün olmak üzere iki adet personel izin belgesi de var. Bu belgelerde adı geçen İstihbarat Şube Müdürlüğü'nde uzman başçavuş olarak görev yapan Ümit Sevinç ile aynı yerde görevli kıdemli çavuş Halit Çağlar'ın Şemdinli'de yaşanan son olaylarla bağlantısını kuracak bir başka belgenin mevcut olup olmadığı henüz bilinmiyor. Belgeler arasındaki 'Motorlu Araç Sicil Kartı'ndaki bilgiler, VF1453K0521837040 şasi numaralı Renault 19 marka aracın Jandarma'ya ait olduğunu tartışmaya yer bırakmayacak kadar açık ortaya koyuyor. Aracın görev yeri JİT aracında bulunan 7 Kasım ve 9 Kasım 2005 tarihli iki görevlendirme yazısı da Hakkâri İl Jandarma Komutanı Albay Erhan Kubat imzasını taşıyor. 7 Kasım tarihli görev yazısına göre araç, Umut Kitabevi'ne yapılan bombalı saldırı sonrasında halk tarafından yakalanan kıdemli başçavuş Ali Kaya'nın emrine verilmiş. Görev bölümünde ise jandarma başçavuş Özcan İldeniz'in adı var. Aynı araç 9 Kasım tarihinde de Ali Kaya emrine verilmiş. Aracın görev yeri olarak ise Yüksekova-Şemdinli ilçeleri gösteriliyor. (RADİKAL)

î Başa Şemdinli'de cevap bekleyen sorular - internethaber 12 Kasım 2005 09:28   î Başa Şemdinli'deki bombalamadan sonra savcı keşif yaparken içinden ateş açılan otomobilin, jandarma uzman çavuşun eşinin üzerine kayıtlı olduğu belirlendi.

Hakkâri'nin Şemdinli ilçesinde 9 Kasım'da düzenlenen bombalı saldırının faillerinin jandarma personeli olduğu iddialarını araştıran savcı ile halkın üzerine ateş açılan otomobilin, Jandarma Uzman Çavuş Tanju Çavuş'un eşi adına kayıtlı olduğu belirlendi. Bu gelişme üzerine "güvenlikli" bir yerde tutulduğu belirtilen Çavuş hakkında gözaltı işlemi yapıldı. "Yeni Susurluk" olarak nitelendirilen saldırıların faillerinin askeri personel ve bağlantılı PKK itirafçıları olduğuna yönelik iddia ve bulguların da irdelendiği soruşturmada "gizlilik" kararı alındı.            Bombalar MKE yapımı            Umut Kitabevi'ni hedef alan ve Mehmet Zahir Korkmaz'ın ölümüne neden olan el bombasını attığı iddia edilen PKK itirafçısı Besil Ateş'in kaçarken binmeye çalıştığı 30 AK 933 plakalı Renault-19 otomobil ve içinde bulunanlar, olayların Türkiye gündemine oturmasını sağladı.      Ateş gözaltına alınırken, araçta bulunan astsubaylar Ali Kaya ve Özcan İldeniz "güvenlikli bir yere" götürüldüler. Araçta 3 Kalaşnikov tüfek, 11 şarjör, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE) yapımı 2 el bombası, hücum yeleği, krokiler, isim listeleri ve jandarma görevlendirme yazısı bulundu. Krokiler arasında, hedef alınan kitabevi ile daha önce bombalanan bir başka yerin ayrıntılarının yer aldığı belirtildi.            Keşif sırasında ateş            Şemdinli Savcısı Harun Ayık, bu araçta avukatlarla birlikte keşif yaparken, kalabalığın üzerine ateş açıldı. Yaralanan Ali Yılmaz hastanede yaşamını yitirdi. Delillerin araştırılmasını önlemek için gerçekleştirildiği iddia edilen saldırı nedeniyle keşfe ancak gece geç saatlerde devam edilebildi. Görgü tanıkları, 42 plakalı Şahin marka beyaz bir otomobilden ateş açıldığını belirttiler. Uzman Çavuş Tanju Çavuş da diğer 2 kişi gibi "güvenlikli bir yere" götürüldü.      Savcılık, 42 plakalı aracın, Çavuş'un eşinin üzerine kayıtlı olduğunu belirledi.            Görgü tanıklarının da savcılığa bu araçtan ateş eden kişinin Çavuş olabileceğine yönelik bilgi verdikleri iddia edildi. Bunun üzerine Çavuş hakkında resmi gözaltı işlemi yapıldı. Şemdinli'de görev yapan Çavuş'un gözaltı öncesinde iddiaları yalanladığı, eşi ve çocuğuyla birlikte arabada olduğunu, kimseye ateş etmediğini söylediği öğrenildi.            Çavuş'a ait araçtaki plakanın bir traktöre ait olduğu iddiası ortaya atıldı. Bazı görgü tanıkları, plakanın 42 D 1248 olduğunu söylediler. Bunun üzerine yapılan araştırmada, ihbar edilen bu plakanın Konya'nın Yunak ilçesinde oturan Ö.N. isimli vatandaşın traktörüne ait olduğu belirlendi.            30 AK 933 plakalı Renault-19 araçtan çıkan silah ve el bombaları balistik incelemeye gönderildi. Güvenlikli bir yerde tutulduğu belirtilen diğer iki astsubay hakkında ise somut bilgi olmadığı gerekçesiyle gözaltı işlemi yapılmadığı, "gerektiğinde" ifadelerine başvurulacağı öğrenildi.            YANITI ARANAN SORULAR            Teslim edilen iki görevli nerede?            Olaylara karıştığı iddia edilen iki güvenlik görevlisi neden Emniyet'te değil?      Durumu tartışılan iki görevlinin "güvenlikli" bir yerde tutulduğu haberleri doğru mu? Haklarındaki iddialara rağmen neden bu kişilerin bilgisine başvurulmadı? Bu kişiler neden sıcağı sıcağına gözaltına alınmadı?      Kitabevine yönelik bombalı saldırıdan sonra 30 AK 933 plakalı araçta bulunan "görevlendirme" yazısı ne anlama geliyor? Jandarma Astsubay Ali Kaya adına çıkarılan yazı hangi amaç için verildi?            Bagajdan çıkan silah ve el bombaları hangi kurumun envanterine kayıtlı?      Araçta bulunan krokide işaretli yerler ve isimlerden hangilerine yönelik eylemler düzenlendi? Listede başka kimler vardı?            Krokiler arasında, 1 Kasım'da Şemdinli'yi harabeye çeviren büyük bombalamada hedeflenen Cumhuriyet Caddesi'nin çizimlerinin de bulunduğu doğru mu?      Saldırıyı protesto eden kalabalığı hedef alan, bir kişinin öldüğü silahlı saldırıyı kim düzenledi? Ölen kişinin vücudundan çıkan kurşun hangi silah ve hangi kuruma ait?            Ağustosta dağıtılan ve "PKK saldırılarına yardımcı olanların cezalandırılacağı" belirtilen imzasız bildirilerin kaynağı kim? Bildiriyle saldırıların ilgisi var mı? Bildiriler konusunda soruşturma yapıldı mı?            'Başka hedefler' iddiası            Şemdinli'de yaşanan bombalama olayının ardından öfkeli halkın, kullanılamaz hale getirdiği araçta bulunduğu iddia edilen eylem planları arasında ilçe merkezindeki Ulu Cami'nin de bulunduğu belirtildi. Olaya karışan askeri görevlilerin kaçmasının ardından Şemdinli halkının araçta yaptığı incelemede bulduğu eylem planına göre, halkın sürekli kullandığı ve ilçenin en büyük camisi olan Ulu Cami'ye de dün (cuma günü) eylem yapılmasının planlandığı öne sürüldü. Aynı plana göre ayrıca Şemdinli Lisesi ile Yüksekova'daki Zagros İş Merkezi'nin de eylem yapılacak yerler arasında bulunduğu ileri sürüldü. Ancak lise ve iş merkezine yönelik eylemlerle ilgili bir tarih olmadığı kaydedildi.            Haber: Tolga Şardan-Gökçer Tahincioğlu      Kaynak: www.milliyet.com.tr

î Başa
RUSYA YARI ÇÖKÜŞ DÖNEMİNDE… ajans kafkas

11.11.2005 - 17:58:29
Carnegie Endowment for International Peace uzmanlarınca gerçekleştirilen ve dünyadaki devletlerin istikralılık arayışlarını sıralayan araştırma, Kommersant gazetesinde yayınlandı. Gazete, haberi, Rusya yarı çöküş döneminden geçiyor başlığıyla verdi. İşte, raporun ayrıntıları.

Carnegie Endowment for International Peace’e bağlı araştırmacılar, dünya ülkelerindeki istikrarsızlık derecelerini gösteren ‘Başarısız Devletler’ listesini yayınladı. Listede çökme tehlikesi ile karşı karşıya olan 60 ülke var. Ve Rusya da bu ülkelerin arasında.

Aslında bu fikir, Kremlin’de çok popüler. Dağılma tehlikesi, Rusya’da dikey güç yapısının oluşturulmasıyla ilgili tüm reformları açıklamak için kullanılıyor. Batılı uzmanlara göre, Rusya’nın çökme tehlikesi 1990’larda olduğu gibi çok açık değil. Ama yine de Rusya, çökme tehlikesi ile karşı karşıya olan 60 ülke arasında 59. sırada.

Raporun yazarları, listedeki ülkelerin durumlarını belirlemek için artan sosyal, ekonomik, politik ve askeri etkenleri de içine alan 12 gösterge kullanmışlar. Bunların arasında, çeşitli bölgelerdeki pürüzlü gelişmeler (aralarındaki sorunun kaynağı), demografik baskılar, göçmenler ve sınır dışı edilenler, toplu şikayetler, insan hakları ihlalleri de bulunuyor.

Araştırmacılar, Rusya’daki sorununun ana kaynaklarından birini, yerel bölgelerin ayrılma çabaları olarak gösteriyor.

Listenin ilk 20’sinde hükümetlerin pratik olarak hiçbir kontrolünün olmadığı ya da kalmadığı ülkeler var. İlk 20’de Irak dördüncü, Afganistan ise onuncu sırada.

Listenin ikinci yirmisinde, çökme tehlikesi içinde olabilecek olan ülkeler yer alıyor.

Rapora göre, eski Sovyet cumhuriyetlerinden en sorunlu olanları 24’ncü sıradaki Özbekistan ve 38. sıradaki Ukrayna.

Üçüncü yirmi ise, çökme tehdidi ile karşı karşıya olmayan ama çökme ihtimali bulunan olan ülkeleri kapsıyor. Bu kısımda 43’ncü sırada Beyaz Rusya, 53’ncü sırada Azerbaycan ve 59’ncu sırada Rusya var. Yine bu grupta yer diğer ülkelerden bazıları da Suudi Arabistan, Türkiye, Vietnam, Nijerya, Filipinler, İran ve Küba.

Rusya’nın yakında çökmesinden korkulması, Batılı uzmanlar arasında da favori bir konu. CIA Rusya’nın 2015’e kadar 6 veya 8 ülkeye bölüneceği tahmininde bulunuyor. CIA’nın web sitesinde yayınlanan bir raporda, Rusya ihtimalleri şöyle değerlendiriliyor: “2015’e kadar global liderlik hırsını devam ettirmek, eldeki kaynakların azalmasıyla oldukça zor bir hale gelecek. Bunun en muhtemel sonucu Rusya içten zayıflayacak ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki yeri sayesinde, uluslararası politikalara dahil olacak. Rusya’nın 2015’de neye benzeyeceği sorusunun kritik faktörü de, yetkililerin icraatları olacak.”

Rusya’nın bölünmesi fikri sadece Batı’da popüler değil. Rusya’da daha fazla konuşuluyor. Putin ve Kremlin’deki görevliler, otoriteyi güçlendirme adına yaptıkları son reformları haklı göstermek için bunu kullanıyorlar. Putin, geçen sene Eylül ayında, valilik seçimlerini kaldırma kararını açıkladığında, bazı güçlerin ‘Rusya’yı parçalayıp en iyi kısmını koparmak istediklerini’ ima etmişti. Bu bağlamda, Rusya’nın başarısız ülkeler listesine dahil edilmesi Kremlin’in endişelerini doğruluyor.

Bununla beraber bazı Rus uzmanlara göre, Rusya’nın çökme tehdidi doğru değil.

Politika Teknolojileri Merkezi’nin Bölgesel Araştırmalar Bölümü başkanı Rostislav Turkovski bu listenin, derleyicilerinin kişisel izlenimlerine dayandığı görüşünde. Turkovski, Rusya’yı bölgelerin değil, Ruslar ve Müslüman cumhuriyetler arasındaki giderek büyüyen boşluğun tehdit ettiğini düşünüyor. Turkovski, bu ve benzeri problemleri çözmek için bir formül olmadığını, bu yüzden de yetkililerin dikey güç yapılarının, bu sorunları çözemeyeceğini söylüyor.

Rus Bilimler Akademisi’nin Nüfus Enstitüsü’nde kıdemli bir bilim adamı olan İosif Diskin ise, önümüzdeki beş ya da yedi yıl içinde Rusya’da herhangi bir çökme tehlikesi bulunmadığını anlatıyor. Diskin bu tehdidin, ‘15 yıl içerisinde’ önemli bir hale gelebileceğini söylüyor ve ekliyor; “Rusya’nın kaynakları zaten bu federal bölgelerde. Ve buralarda büyük bir jeopolitik savaş yaşanıyor. Bu yüzden de federal bölgeleri, devlet yapılarına çevirmemek çok önemli.’

Bazı uzmanlar ise başarısız devletler sıralamasının ciddiyetten muaf olduğu görüşünde. Bunlardan biri Ulusal Stratejiler Enstitüsü’nün başkanı Stanislav Belkovski. Belkovski, bu raporun basına bir hedef olarak sunulduğu iddiasında. Kommersant’a yaptığı açıklamada Belkovski, ‘Bu istikrarsızlık sıralaması değil, kamuoyu üzerindeki istikrarsızlık algılayışı. Mesela Beyaz Rusya ve Ukrayna’nın istikrarsızlık rakamları Rusya’dan daha yüksek verilmiş ama gerçekte Rusya’dan daha istikrarlılar. Gürcistan ve Moldova gibi gerçekten istikrarsız ülkeler ise sıralama da bile yer almıyor’ şeklinde konuşuyor.


KM/CA/AK

î Başa
KREMLİN’İN YENİ BASIN HİZMETİ!.. RUS GAZETECİLER İÇİN TALİMATNAMELİ ‘ÇEÇENİSTAN TERMİNOLOJİSİ’… ajans kafkas

11.11.2005 - 16:20:26
Çeçenistan’daki direnişi bir türlü yok edemeyen Kremlin, açığını propogandayla düzeltmeye çalışıyor. Tüm basın kuruluşları için, Çeçenistan terminolojisi hazırlayan Kremlin, Çeçenistan seçimleri için de tüm televizyon kanallarına yönelik yeni bir talimatname yayınladı. İşte ayrıntılar…

Gazeta.ru, Kremlin’in Rus gazeteciler için yeni bir Çeçenistan basın sözlüğü hazırladığını duyurdu. Sözlüğü bütün basın kuruluşlarına gönderen ve bundan böyle bu terimlerin kullanılmasını isteyen Kremlin, öncelikle Çeçen direnişçiler için ‘Müslüman’ denmesini istemiyor. Kremlin’in ‘Müslüman’ sözcüğüne karşı kullanılmasını istediği kelime, terörist. ‘Çeçenistan savaşı’ yerine ‘anti-terör operasyonu’ teriminin kullanılmasını isteyen Kremlin’in bu talimatnameli basın sözlüğünde, meşru Çeçen hükümetinin Londra temsilcisi Ahmed Zakayev’in karşılığı ‘teröristlerin sözcüsü’, ‘Çeçen’ ve ‘İslamcı’ kelimelerinin karşılığı da ‘uluslararası terörizm’.

Kremlin’in talimatnameli yeni basın sözlüğünde yasaklanan diğer kelimeler ve karşılıkları da şöyle; ‘Cemaat yerine terörist organizasyon, şehit yerine terörist ya da intihar bombacısı, mücahit yerine vehhabi, emir, imam ve saha komutanı yerine, eşkıya birimlerinin başları, cihat yerine, yıkıcı terörist faaliyetler.’

Kremlin’in talimatnameli basın sözlüğü üzerine yorum yapan gazeta.ru, bu terimlerin kullanılma amacının, Çeçen direnişçilerin uluslar arası platformdaki imajını zedelemek, Rusya’yı da uluslararası terörizm ile savaşan Amerika ve diğer devletlerle aynı seviyeye getirmek olarak, açıkladı.

Gazete.ru’ya göre, Rus askerlerinin Çeçenistan’daki en önemli uğraşının, ölü Çeçen direnişçilerin üstlerinden çıkardıkları sözde yabancı ülkelere ait vatandaşlık belgelerinin olması da şaşırtıcı değil. Yine gazete.ru’ya göre, Kremlin’in mantığı çok basit; Irak’ta siviller ölüyor ve kimse insan hakları diye bağırmıyorsa, saygın Avrupalı liberallerin de Çeçenistan için söyleyecek hiçbir şeyleri olmamalı.

Gazeta.ru, Rusların bu sözlükle, bir diğer amaçlarının da önceden ya da şimdi Çeçenistan’da hiç savaş olmadığını, bunların sadece anti terör operasyonları olduğunu unutan vatandaşlarına gerçekleri yeniden hatırlatmak olduğunun altını da çizdi. Gazeta.ru, talimatnameli basın sözlüğünün, Çeçenistan’daki 27 Kasım seçimlerine rastlayacak şekilde zamanlandığını da kaydetti.

Gazete.ru, Çeçenistan’la ilgili bir başka konuyu daha da gündemine taşıdı. Kremlin’in Çeçenistan’da seçimler öncesinde her şeyin normal olduğunu gösteren yayınlar yapılması talimatını. Bu talimata göre, Rus ve Rusya yanlısı Çeçen yetkililer, Çeçenistan’da her şeyin ‘istikrarlı’ bir şekilde gittiğini, seçimlerin gayet iyi geçeceği yolunda konuşuyor, bunlara da basın organlarında bir şekilde yer bulduruluyor. Kremlin, tüm televizyon kanallarına, seçimlerden bir ay önce, parti liderlerinin Çeçenistan gezilerine kapsamlı bir şekilde yer vermeleri talimatı da verdi. Gazete.ru, önümüzdeki hafta, tüm kanalların büyük bir ihtimalle, Çeçenistan’daki işçi, çiftçi ve diğer orta sınıfların yaşamlarıyla ilgili haberler gösteriyor olacağını da belirtti.

î Başa
LİTVİNENKO’DAN DÜRÜST GAZETECİLER SÖZLÜĞÜ… ajans kafkas

11.11.2005 - 18:08:33
Kremlin’in gazeteciler için talimatnameli basın sözlüğü yayınlaması sonrasında, eski FSB üst düzey yetkilisi Aleksander Litvinenko da, bir karşı sözlük hazırladı. İşte Litvinenko'nun sözlüğü.

Global terörizm tehdidi içerisinde insanlar öldüğü zaman, dürüst gazeteci ve gözlemciler, Rus eşkıyalarının liderlerinin basını sinsice kullanarak toplum üzerindeki psikolojik etkilerini tekrar ve tekrar güçlendirmelerine seyirci kalmazlar. Bu bağlamda, Rusya'da meydana gelen olayların ve olaylara karışanların tam bir tanımı lazım ve ben de okuyucular için bu terimlerin ve ifadelerin daha açık bir şekilde belirtilmesini öneriyorum.

İşte terimler:

Rusya Devleti : Suç sendikası

Rusya Devlet Başkanı: Uluslararası terörizmin lideri

Rusya Federasyonu askeri birliklerinin başkomutanı: Rus eşkıyalarının lideri

FSB Başkanı ve bölge başkanları: Aşırı tehlikeli terörist gruplarının liderleri

İçişleri Bakanı ve üst düzey yetkilileri: Organize suç gruplarının liderleri.

Devlet Başkanı sözcüsü: Uluslararası terörizmin megafonu

Kadirov, Alkhanov ve Putin'in diğer kuklaları: Rusça vatan haini, Çeçence münafık

Kuzey Kafkasya'daki Rus askerleri: İşgal ordusu ya da silahlı eşkıyalar

Özel birlikler: Rus ölüm tugayları

Anti-terör operasyonları: Bağımsız Çeçenistan Cumhuriyeti'ne karşı başlatılmış savaş.

Özel operasyonlar (vatandaşların evlerine yapılan saldırılar, tutuklamalar, kaçırmalar): Çeçenistan vatandaşlarına karşı gerçekleştirilen soykırım ya da insanlığa karşı işlenmiş suç

CP/CA/AK

î Başa
JİRİNOVSKİ’DEN FRANSA’YA; ‘TARAFTARLARIMIZI GÖNDERELİM OLAYLARI BASTIRSINLAR!’ ajans kafkas

11.11.2005 - 12:11:46
Rusya Liberal Demokratik Parti lideri Vladimir Jirinovski, Rus futbol taraftarlarını ve kendi parti üyelerini Fransa’ya göndererek, olayları bastırma teklifinde bulundu.

Duma Başkan Yardımcısı ve Liberal Demokratik Parti Genel Başkanı Vladimir Jirinovski’den Fransa’ya ilginç yardım teklifi. Jirinovski, basın aracılığıyla Fransa’ya çağrıda bulunarak, yardım istenmesi halinde, olayları 48 saat içinde bastırma sözü verdi.

Ria Novosti Ajansı’na bir demeç veren Jirinovski, Rus futbol fanatikleri ve Rusya Demokratik Liberal Partisi’nin özel birimlerinin, Paris ayaklanmasını, 48 saat içerisinde bastırabileceği iddiasında bulundu.

Teklifini daha sonra Fransa’nın Moskova’daki büyükelçisine de gönderen Jirinovski, bu teklifin hemen Fransız yetkililere ulaştırılmasını istedi.
Jirinovski’nin büyükelçiye gönderdiği mesajda şu ifadeler yer alıyor; ‘Arkadaşlarımızın savaş alanındaki askeri tecrübelerini referans gösteriyoruz. Zor durumlarda görev yapmış olan LDPR üyelerinden ve futbol fanatiklerinden gönüllü birlikler oluşturmaya hazırız. Bu hareketimizin tüm düzeni sağlayacağına ve ayaklanmayı 48 saat içerisinde bastıracağına inanıyorum.”

RİN/CA/AK

Tesettürlü kızlara hakaret eden Denktaş'a Kaleiçi Rotary Kulübü tarafından 2005-2006 yılı Meslek Ödülü verildi.