General Zia-ul-Haq was a practicing Muslim who raised the slogan of Islam

Zia-ul-Haq selected his Majlis-i-Shoora in 1980. It was to be the Islamic Parliament and act as the Parliament of Pakistan in place of the National Assembly. Most of the members of the Shoora were intellectuals, scholars, ulema, journalists, economists and professionals belonging to different fields of life. The Shoora was to act as a board of advisors for the President.

A number of other Islamization programs were carried out including the teaching of Islamic Studies and Arabic, which were made compulsory. Pakistan Studies and Islamic Studies were made compulsorily for B. A., B. Sc., Engineering, M. B. B. S., Commerce, Law and Nursing students. For professional studies, extra marks were given to people who were Hafiz-e-Quran. The first Ombudsman was appointed to rectify the misadministration of the Federal Government, officials and agencies.

A Shariah Council consisting of ulema was established to look into the constitutional and legal matters of the State in order to bring them in line with Islamic thought. Since Islam does not allow interest, On January 1, 1980, Muhammad Zia-ul-Haq introduced a "Profit and Loss Sharing System" according to which an account holder was to share the loss and profit of the bank. The media was also targeted. Television especially was brought under the Islamization campaign, news in Arabic were to be read on both television and radio, female anchor persons were required to cover their heads, the Azan was relayed regularly on radio and television to announce time for prayers.

In the armed forces, the status of the religious teachers was raised to that of a Commissioned Officer. This was done to attract highly qualified individuals from the universities and religious institution to serve on such assignments.

Teaching the Holy Quran was made compulsory in schools As the government grew further in its Islamic leanings, the numbers of mosques were increased. Ordinance for the sanctity of Ramazan was introduced to pay reverence to the holy month of Ramazan. The Ordinance forbade public drinking and eating during the holy month of Ramazan. A three months imprisonment and a fine of Rupees 500 were imposed for violating the Ordinance. A program to ensure the regularity of prayers called the Nizam-i-Salaat was launched by General Zia himself. Zia's Government introduced the Hadood Ordinance for the first time in Pakistan, which meant the punishments ordained by the Holy Quran or Sunnah on the use of liquor, theft, adultery and qazf. Under this Ordinance, a culprit could be sentenced to lashing, life imprisonment and in some cases, death by stoning. The Islamic laws of Zia also included laws for women. Zia put forward the theory of "Chadar Aur Chaar Devari" and this was to be applied to women. Thus, for the first time, a woman could be flogged for adultery. If a rape was reported, four witnesses were to be provided otherwise, legally, the rape could be termed adultery. Another law, The Law of Evidence, under the Shariah laws proposed that the testimony of a woman was not equal to that of a man. In legal matters, two women would have to stand witness against the testimony of one man. The status of women was thus arbitrarily cut in half by Zia. There was little consensus amongst Muslim authorities over this law. The lack of consensus among the re1igious authorities combined with countrywide protests forced Zia to hold back on making the Shariah law the law of the country. General Zia-ul-Haq wanted to make Pakistan the citadel of Islam so that it could play an honorable and prominent role for the Islamic world. The steps taken by General Zia were in this direction and had a long-term impact; the Zakat tax introduced by General Zia still holds and so does many of his the other laws.

î Başa
KAFKASYA'NIN YENİ ALEV TOPU KABARDEY-BALKAR - Ajans Kafkas

24.10.2005 - 10:20:47
FEHİM TAŞTEKİN

Kabardey-Balkar'daki kanlı baskın yine Çeçenlere mal edildi. Ama Rusya'ya bağlı özerk cumhuriyetteki rahatsızlık, Kabardey ve Balkarların çekişmesi ile Moskova'nın baskı politikalarında yatıyor. 'Vahhabi' ilan edilen Sünniler de giderek marjinalleşiyor.

î Başa Çarın gözü Çerkes kamasında

Kabardey-Balkar, Rusya Federasyonu içerisinde dilimlenmiş yedi Kuzey Kafkasya cumhuriyetinden biri. Düne kadar Kremlin'in gözünde Kaf Dağı'nın 'huzur' adacığıydı. Aslında bu bir tılsımdı ve 13 Ekim'de 130 kişinin yaşamına mal olan başkent Nalçik'teki gariplikler yumağı bir baskınla bozuldu. Ama kansere yakalanınca 14 yıldır hiç soğutmadan oturduğu koltuğuna 16 Eylül'de veda eden eski Devlet Başkanı Valeri Kokov'un Moskova'nın eline tutuşturduğu Demoklesin kılıcıyla herkesi sindirmiş olmasının bir sonucuydu bu 'huzur'. Aldatıcıydı. Nalçik sokakları işsizlikten canına tak demiş yumruğu sıkılı insanlarla doluydu. Etnik çatışmalarsa zaten istasyonda hareket emrini bekleyen tren misali...

Asıl kavga Ruslarla değil

Kabardey-Balkar tüm Kafkasya'da olduğu gibi her an bir etnik çatışmayı alevleyebilecek mayınlarla dolu. Bu mayınlar 'böl-parçala-yönet ve zamanı gelince birbirine kırdır'ın ruhuna uygun olarak Sovyet liderleri tarafından ustalıkla döşenmişti. Batı ve Osmanlı literatürüne 'Çerkesler' diye giren Adıgeler, en az 5-7 bin yıllık kadim vatanlarında Bolşevik ihtilali sonrası kurulan üç cumhuriyete yani Adıgey, Kabardey-Balkar ve Karaçay-Çerkes'e pay edildi. Yine Adıgelerin bir boyu olup Karadeniz kıyılarında yaşayan Şapsığlar da Krasnodar-Kray sınırlarına hapsoldu. Şimdi Kabardeyler, yüzde 50'lik nüfuslarıyla Kabardey-Balkar'ın egemen etnik öğesi. Ve Çerkeslerin çoğunlukta olduğu tek cumhuriyet. Kabardey-Balkar'da 900 binlik nüfusun yüzde 30'unu oluşturan 'etkisiz' element Ruslar bir yana asıl etnik kırılma noktasında yüzde 10'la Balkarlar (ya da Balkarlılar var. Aslında Balkarların da kaderi Adıgelerden farklı değil. Onlar da milletler coğrafyasına neşter atıldığında kardeşleri Karaçaylılardan ayrı düştü. (Balkarların aksine Karaçaylılar, Karaçay-Çerkes'te çoğunlukta.)

Dağılmanın temelleri

Yalın bir saptama ile Kabardey-Balkar'daki potansiyel etnik kavga, bu ülkeyi 19. yüzyılda gasp etmiş Ruslarla yerliler arasında değil. (Özellikle Çerkes diasporasında hâlâ canlı olan Ruslarla beklenen tarihsel hesaplaşma, Çeçenya'daki vahşete rağmen Kabardey-Balkar'ın gündeminden çok uzak. Bu cumhuriyette her zaman çatışma, Kabardey ve Balkarlar arasında beklendi. Bunun tarihsel ve güncel nedenleri var. Kafkasya'da hemen tüm etnik grupların katılımıyla 1918'de Rusya'dan bağımsız kurulan Kuzey Kafkas Cumhuriyeti'nin kısa sürede dağıtılması sonrası bugünkü cumhuriyetlerin temelleri atıldı. 1922'de oluşturulan Kabardey-Balkar özerk bölgesi, 1936'da cumhuriyet statüsüne yükseldi. Balkarlar Nazilerle işbirliği yaptıkları gerekçesiyle 1944'te Çeçen ve İnguşlar gibi Orta Asya ve Sibirya'ya sürülmüş, cumhuriyetten Balkar ifadesi çıkartılmıştı.

î Başa 1957'de Kruşçev sürgüne gönderilen halkların haklarını iade edince Balkarlar geri döndü ama dört köyleri iade edilmedi. Cumhuriyetin adı da eski haline döndü. O gün bugündür her hassas dönemde Balkarlar 'benim köyüm' diye tutturuyor. 14 yıllık sürgünden sonra Balkarların Moskova'ya karşı öfke birikiminin nedeni de bu.

Öte yandan Prenses Maria'yı Çar Korkunç İvan'a eş olarak verip barışçıl yol seçseler de sürgünler yüzünden Kabardeylerin yüreklerinde üzeri küllenmiş acı olduğu da bir gerçek.

Balkarlardaki rahatsızlığın güncel boyutuna gelince; İktidardan dışlanmışlık, fırsatları paylaşmadaki eşitsizlik Balkarların Kabardeylere diş bilemesinde önemli etken. Tabii cumhuriyette işsizlik yüzde 20 civarında. Dağlık bölgelerde bu rakam yüzde 70'lere fırlıyor. Aylık gelir ortalaması 130 doları geçmiyor. Suç oranında ise federasyon genelinde dördüncü sırada. İşsizlik oranı Balkarlarda daha fazla. Ülke bütçesi Dağıstan ve İnguşetya kadar olmasa da Moskova'ya bağımlı. 226 milyon dolar olan 2005 bütçesinin 118 milyon dolarını merkez karşılıyor. (Dağıstan'da bu oran yüzde 90.)

Özerklik isyanları

Balkarlar 1991'de Balkar Özerk Bölgesi kurmak için harekete geçti ve kendi bölgelerinde bir referandum düzenledi. Kabardeyler de buna Kabardey Özerk Bölgesi restiyle yanıt verdi. Bu karambolde Kafkas Dağlı Halklar Konfederasyonu da tüm Kafkasya'yı birleştirme hedefiyle bir süre ortalığı kasıp kavurdu. Ama sonuçta büyük patron Rusya'nın ağırlığını koymasıyla kimse hedefine ulaşamadı. 1996'da Balkarlar yeniden özerklik ilan etse de Moskova'dan yüz bulamadıkları gibi isyanın lideri General Sufyan Bappayev, Kokov tarafından kamu göreviyle 'içselleştirildi'. Özerklik rüzgârı estiren Balkarların Töre hareketi de zamanla eriyip gitti. Balkarlar en son geçen temmuzda Nalçik'in Balkar bölgesinde belediye sınırı operasyonu nedeniyle ayaktaydı.

Kokov'un baskıcı politikalarına ne Balkar ne de Kabardey muhalefeti dayanamazken, şiddet yepyeni bir olguyu doğurdu. Kokov, Rus güvenlik ve istihbarat birimlerinin sonsuz desteğiyle, camiye giden, başörtüsü takan herkesi Vahhabi ilan edip terör estirdi. Yüzde 80'i Sünni Müslüman olan bir ülkede dini talepler tekmelendi. Kira kontratları bitti diye camilere kilit vuruldu. 1830'da 113 olan cami sayısı bugün köylerdekiler dahil 10-15 civarında. Üstelik imamların aylık 14 dolarlık maaşları da ocaktan beri ödenmiyor. Köydeki camilerin kapısındaki kilit sadece cuma polis tarafından açılıyor. 1993'te İslam Merkezi diye resmen kayıtlı olan Kabardey-Balkar Cemaati kaydı yenilenmeyip artan baskılarla yeraltına itildi. Kokov'un hışmına uğrayan ve camide tekmelenen dindar gençler kendilerine yeni sığınaklar buldu. Yerel güvenlik birimlerine göre, şimdi cumhuriyette kendini İslam'la ifade eden en az 20 grup var. Bunlardan en öne çıkanı ise Yarmuk. Balkarların bu örgütlerde ağırlıklı olması onların Balkar özerkliği sevdasından vazgeçip İslamcı radikalizme kaydıklarına da yorulabilir. İşin ilginç yanı Balkarlar şimdi hem Moskova hem yerel yönetime karşı Kabardeylerle omuz omuza.

Yarmuk meselesi

î Başa Yarmuk, 2004'te artan uyuşturucu ve alkol bağımlılığı, fahişelik, fakirlik, suç, işsizlik ve şiddetten sorumlu tuttukları yerel yönetim ile Çeçenya'da sivilleri katleden Rus güçlerine savaş ilan eden bildiriyle ortaya çıktı.

İlk ciddi eylemini 200 kişiyle Aralık 2004'te Çegem'de karakol basıp dört polis öldürüp, 250 kadar silahı alıp kaçırarak yaptı. Çeçen lider Şamil Basayev, Yarmuk'u Kafkas Cephesi'nin Kabardey kolu olarak görüyor. Yarmuk'un üzerinde kalan Nalçik'teki son baskına da Basayev kendisinin rehberlik ettiğini söylüyor. Elbette Basayev'in 'Rusya'nın durdurmaya yanaşmadığı Çeçenya'daki 'savaşı tüm Kafkasya'ya yayacağız' tehdidine paralel olarak son dönemlerde Dağıstan ve İnguşetya'da artan şiddet olaylarının Çeçenya ile bağlantıları yok demek gerçekçi değil. Aslan Mashadov'un öldürülmesinin ardından Çeçen direniş lideri olan Abdulhalim Saydulayev, 16 Mayıs'ta İnguşetya, Kuzey Osetya, Kabardey-Balkar ve Karaçay Çerkes ile Rusların çoğunlukta olduğu Krasnodar Kray ve Stavropol Kray'dan oluşan 'Kafkas Cephesi'ni kurduğunu ilan etmişti. Hedef Basayev'in dediği gibi cepheyi yaymak.

Kremlin'in hesapları

Sonuç olarak bu örgütleri ortaya çıkaran yerel nedenler olsa da asıl önemlisi, şiddete 10 kat şiddetle yanıt veren Moskova'nın hesaplarının ne olduğu, ya da bu kişileri nasıl kullandığı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, her şiddet olayının ardından yönetimi merkezileştirmeye yönelik bir adım daha atması tesadüf değil. Mesela 2004'teki Beslan katliamının ardından Putin, özerk cumhuriyetlerde devlet başkanlarının halkları tarafından seçilmesine son verdi. Kokov'un yerine gelen Kabardey asıllı Moskovalı işadamı ve Duma'nın plan ve bütçe komisyonu başkan yardımcısı Arsen Kanokov, Putin'in atadığı ilk devlet başkanı. Nalçik'teki cami ve bir kilisenin inşasını finanse eden Kanokov'un, mevcut politikaların militarizmi beslediğini söylemesi umut verici olsa da işe yarayacağı şüpheli. Çünkü Kremlin'in şiddeti durdurma politikası yok. En basitinden "Nalçik'te öldürülen insanların cesetlerini yakınlarına iade etmezseniz sivil barışı sağlayamayız" diye yakaran Kanokov'un sesini duyan olmadı; Rus güvenlik güçleri 'teröristin cesedi gizlice gömülür' hükmünden şaşmadı.

Yeni 'Çeçenizasyon'

î Başa Özetle Putin, Çeçenya sopasıyla Kafkas cumhuriyetlerini yeterince sindirdi. İki yıl içinde cumhuriyetlerin özerkliklerini perçinleyen yerel anayasalar tamamen budandı. Şiddet dalgasıyla Putin, SSCB dağılırken kaşıkla verilen hakları kepçeyle almayı daha da sürdürecek.

Vahhabi damgası yiyen sıradan insanların evlerinin devlet tarafından havaya uçurulduğu bir şiddet saçmalığı almış başını giderken, kolay kolay kimse bu sürece dur deme cesaretini gösteremeyecek. Ve ayrıca Çarlık Rusyası'nın Kafkas halklarını birbirine düşürmeden Kafkasya'yı elde tutamayacağı aşikâr. Putin'in de dedeleri gibi Çerkes'e karşı Çerkes kamasını kullanıyor. Bu Çeçenya'da tuttu. Putin'in beslediği Ramzan Kadirov şimdi Çeçen direnişçilerle savaşı Ruslardan devraldı. Bunun adı 'Çeçenizasyon'. Yarmukvari grupların yerel yönetimleri hedef alması haliyle yeni 'Çeçenizasyonlar'ı akla getirmiyor. Velhasılı yüzyıllardır savaşların eksik olmadığı Kafkasya uğursuz talihiyle yine baş başa.

î Başa
Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'nün kurucusu Prof. Halil İnalcık: Avrupa, tarihi boyunca Türkiye'siz olamamıştır - Milliyet - 24 Ekim 2005

Prof. İnalcık, "Avrupa'da ticaret, kapitalizmin doğuşu Avrupa'nın 16. yüzyıl içinde Osmanlı ile ticaretine dayanıyordu. Avrupa'da kapitalizmin doğuşuna büyük katkıda bulunduk. Avrupa kamuoyu bunları bilmiyor. Sadece Türklerin barbarlığını hatırlıyor" diyor

SOHBET ODASI - DERYA SAZAK


DERYA SAZAK: Yaşayan en önemli tarihçilerden biri olarak Türkiye'nin 3 Ekim'de başlayan AB müzakere sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz? Tanzimat'tan bu yana süregelen ikiyüz yıllık 'Batılılaşma serüveni' tam üyelikle sonuçlanabilecek mi? Türkiye AB kapısını bu defa, 'İslami kimliği' öne çıkan bir iktidarla çalıyor.
HALİL İNALCIK: Türkiye Cumhuriyeti bir hanedan yada imparatorluk değildir. Atatürk ile Batılı devlet ve toplum olma kararı aldık.
Laik bir anayasal sistemine sahibiz. Medeni Kanunu, Avrupa'nın hukuk düzenini kabul etmişiz. Herhangi bir İslam devleti değiliz. Hükümet de kökeni 'İslami parti' olmasına rağmen bu gerçeğe göre hareket ediyor.

Ilımlı İslam?..
Yok, o olmaz. Memleketin bugünkü iktidarla İslami bilince varması tamamen toplumsal bir olgudur. Batı Avrupa ve ABD bunu kasten karıştırıyor.
Türkiye'yi, azınlıkları ezen, insan hakları olmayan, Kilise ve Hıristiyanlara karşı yapıda gösterip reformlara zorluyorlar.

Dinsel yaklaşım
Tanzimat 'garpçılığı'...
Bunları 1923'te aşmışız. Türkiye Cumhuriyeti, yeni bir devlettir. Bize, Osmanlı'ya yaptıkları bağnazlıkları, yürüttükleri politikaları yüklemesinler. Tanzimat devrindeki tutumlarını sergiliyorlar.

O zaman da bir 'Şark meselesi' varmış.
Bugün de 'Şark meselesi' zihniyetiyle hareket ediyorlar. Osmanlı devlet sistemi dine dayalıydı. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan itibaren laiktir. Avrupa'da Türkiye'nin üyeliğine karşı çıkanlar dinsel yaklaşım sergiliyor. Papa, 'Müslüman Türkiye'yi AB'ye almayın' diye mesaj veriyor.

'Hıristiyan birlik ' vurgusu gelecekte Türkiye'yi etkiler mi?
Fransa, referandum istiyor. Referandum şartı, Katolik halkın, Türkiye'ye 'hayır' demesine bugünden ortam hazırlamaktır. İtalya'dan da aynı işaretler geliyor: 'AB gündemine Kıbrıs meselesini ve sözde Ermeni soykırım meselesini almıştır' diye yazıyorlar. Avrupa Parlamentosu'ndan karar çıkartıyorlar. Bu haksız bir şeydir.

Üçüncü dünya harbi
Din meselesi öne çıkarsa Huntington'ın 'medeniyetler çatışması' tezi geçerlik kazanmaz mı, Batı bu tehlikeyi 11 Eylül'de görmedi mi?
Bush'un ilk tepkisi 'Haçlı Seferi'nden söz etmek olmuştu. Batı'daki bağnaz Hıristiyan tepkiler Türkiye'nin üyeliği önünde ciddi engel.
Avrupa'nın Kürt meselesine dönük kaygıları da devam ediyor. PKK nedeniyle Türkiye'de yeniden iç savaş ortamı doğabileceğini öne sürüyorlar.
Amerika bu bölgedeki Kürtlerin en yakın silah arkadaşıdır. Kuzey Irak'ta Kürt devletinin altyapısını Amerika hazırladı. Talabani'yi Irak'ın başına getirdi. ABD'nin Ortadoğu'da 'ikinci İsrail' kurma planı var. Bu senaryo Türkiye için felaket olur. Üçüncü dünya harbi çıkar.

Sömürgeleştirme
Türkiye'nin kendi Kürtlerinden niye korkusu olsun? PKK terörüne rağmen, halk ayrılıkçı tuzağa düşmedi. AB sürecindeki demokratikleşme çabalarından Kürtler de olumlu yönde etkilenmiyor mu?
Erdoğan Kürt sorununu çözmeye yönelik girişimde bulundu. Diyarbakır'a gitmeden siyasi mesajlar verdi. 52 belediye başkanı toplanıp deklarasyon yayımladı. Başbakan'a yabancı bir memlekete gider gibi tavır aldılar. Bu bir olgudur. Barzani, kuzey Irak'ta kendine ayrı bir hudut çiziyor.
PKK artık Şırnak'ta faaliyette bulunmuyor, Iğdır'da, Mersin'de bayrak açıyorlar. Son bir harita gördüm; Doğu Anadolu'nun kuzeyi Ermenistan, güneyi Kürdistan! Bunlar süper güçlerin sömürgeleştirme politikası. Böl ve yönet. ABD'nin 11 Eylül'den sonra uygulamaya koyduğu Büyük Ortadoğu Projesi'ne dikkat etmeliyiz.

ABD'nin Irak'ta başı belada; her gün yüzlerce insan ölüyor. Irak iç savaşa sürükleniyor.
Bir Arap dünyası var. Ancak Amerika'nın politikasının vazgeçilmezleri de var. Biri Ortadoğu'da hâkim olmak. Petrol ve Rusya'nın Kafkaslardan inip yayılmasını önlemeye dönük jeostratejisi nedeniyle, ABD Türkiye'nin ittifakını terk edemez. Avrupa'nın Kürt meselesine bakışı daha platoniktir. Demokrasi ve insan haklarına endekslidir.

'Ilımlı İslam olmaz'
ABD, 11 Eylül saldırılarını fırsat olarak kullandı; Afganistan ve Irak'a yerleşti. Avrupa bu coğrafyada ABD'yi tek başına bırakmak ister mi? Türkiye'nin üyeliği, Avrupa'nın sınırlarını egemenlik alanını genişletecek.
Diplomaside en olumsuzu düşüneceksiniz. Ona göre tedbir alacaksınız.

1 Mart tezkeresinin Meclis'ten geçmeyişini nasıl yorumluyorsunuz?
İyi oldu. Girseydik batağa saplanacaktık. ABD ordusuna izin verseydik, Arap dünyasını karşımıza alacaktık. Saddam Arap dünyası için kahramandır. Irak politikasında Türkiye için çok tehlikeli bir vaziyet var. ABD, Irak'ın başına Talabani'yi getirerek konfederasyonun yolunu açtı. Kürtler davaları için tüm Irak devletini kullanabilme şansına erişiyor.

ABD yönetiminin Erdoğan'a verdiği desteğe ne diyorsunuz, 'ılımlı İslam'ı Ortadoğu rejimlerine yayma stratejisi mi?
Ilımlı İslam diye bir şey olamaz. Bir İslam vardır, bir de köktenci İslam.

'Bir tek Schröder kaldı bizi savunan'

Avrupa nasıl bakıyor? 'Üçüncü Viyana kuşatması', 'Anne Türkler geliyor' korkusu abartılı değil mi?
Türklere hâlâ Haçlı seferleri ruhuyla bakan çevreler var. Barbaros Hayrettin bir donanma ile 1543'te Nice'e Fransa'ya yardıma gitti. Fransa Korsika'yı bizim sayemizde aldı. Fransa, Türk donanmasının ikmalini üzerine almıştı. Osmanlı ordusundan 30 bin kişiyle kışı Tulon'da geçirdiler. Fransa yardım sözünü tutmuyor. Barbaros İtalya sahillerindeki halkı esir ediyor. Fidye alıyor, yiyecek temin ediyor.

Birleşik Avrupa fikri, güçlü olduğu dönemde Osmanlı izlerini de taşıyor anlaşılan, 1815'te Viyana Kongresi'nde Avrupa'nın istikrarı için Osmanlı Devleti de birliğe katma fikri doğmuş.
Avrupa tarih boyunca Türkiye'siz olamamıştır. Avrupa'da ticaret, kapitalizmin doğuşu Avrupa'nın 16. yüzyıl içinde Osmanlı ile ticaretine dayanıyordu. Avrupa'da kapitalizmin doğuşuna büyük katkıda bulunduk. Avrupa kamuoyu bunları bilmiyor. Sadece Türklerin barbarlığını hatırlıyor.

Unutulanlar
Rönesans'ta da 13. yüzyıldan itibaren İslamiyetin etkisinden söz edilir. Batı ortaçağ karanlığında yaşarken, Doğu'da bilim, teknoloji ve felsefede ilerleme yaşanıyordu.
Yok, hümanizm bambaşka. Avrupa'nın siyasi coğrafyasına 16. yüzyılda Osmanlı'nın etkisi nasıl olmuş anlatayım. Papalık ve Habsburg imparatorluğu bütün Avrupa'yı bir bütün olarak düşünüyor. Türklere karşı Haçlı seferleri yeniden canlandırılmak istenince milli devlet şuuru uyanıyor. Avrupa'da ulus devletler böyle ortaya çıkıyor.

Türkiye'nin AB üyeliğine bugün en karşıt ülke Fransa. Neden?
Fransa halkı tarihi bilmiyor. Birinci Fransçois esir edilip Madrid'e götürüldüğünde annesi Kanuni'ye 'Oğlumu kurtar' diye mektup yazdı. Şimdi bunlar unutuluyor. Almanya'da Protestanlığın yerleşmesinde de Osmanlı'nın etkisi büyük. Yeni Papa çok muhafazakâr. Haçlı ruhuna sahip bir kafada, Müslüman bir ülkenin Avrupa'daki Hıristiyan birliğe giremeyeceğini savunuyor. Bir tek Schröder kaldı Türkiye'yi savunan.

Köktendincilik korkusu
Time, 'Türbanlı Mona Lisa' resmini kapak yapmıştı, Avrupa'da İslamcı yükselişin etkilerinden söz ederek. Avrupa'nın 'kimlik krizi' diye... 11 Eylül sonrası 'terör' saldırıları da bu korkuyu besliyor.
Türkiye alınmazsa köktendinciliğe kayar mı diye de bir korku var.

Sonuçta tam üyelik müzakereleri başladı, 3 Ekim tarihsel bir eşik değil mi?
Evet ama üyelik garanti değil. Müzakerelerin ucu açık. İmtiyazlı ortaklığa da gidilebilir. Gümrük Birliği bir nevi kapitülasyon rejiminin devamıdır. AB'ye üye olacağız diye Avrupa'nın sömürge memleketi durumuna düşmemeliyiz.

İmtiyazlı ortaklık?..
Ekonomik bağımlılık demektir. Bir de Kıbrıs ve Ege sorunları var. Yunanistan'ın bir 'Megali ideası' var. Karamanlis'in felsefesi Türkiye'yi kapıda bekleterek bütün sorunları AB'nin desteğiyle çözmektir. Son anda veto hakkını elinde tutuyor.

'Tamamen diz çökmüşseniz kaybedersiniz'

Türkiye hep 'kaybetme' noktasında mı, gelecek on yılda kendi politikalarını gücünü AB'ye kabul ettirme şansı olmayacak mı? Tarih boyunca korkularımızla yaşamışız. 90 yılllık Cumhuriyet, ulusal çıkarlarımızı koruyacak güçte değil mi?
Elbette ama şunu yapmayalım, Ermeni meselesinde daha anlayışlı davranmak, Patriğe istediği ekümenlik sıfatını tanımak, Heybeliada Ruhban Okulu'nu açmak sadece kayıplara zemin hazırlamaktır. Ne Yunanistan'ı ne Avrupayı tatmin edebilir, ne de AB'ye girişi garanti edebiliriz. Tamamen hayal.

Türkiye AB dışında kalırsa bu tür sorunlarla karşılaşmayacak mı?
Taviz vermekle de problemler çözülmez. Bizim zayıf noktamız, zaafımız şu : 'AB'ye girmek için sanki her şeyi kabul eder durumdayız.' Uluslararası bir müzakerede eğer elinizde koz yoksa, tam manasıyla diz çökmüşseniz hiçbir şey elde edemezsiniz, daima kaybedersiniz. Sözde Ermeni soykırımını tanı, Kıbrıs'ı bırak. Hayır efendim bırakmayız diyoruz, ama bir taraftan da AB'ye girme sevdasından vazgeçmiyoruz.
Ben AB'ye karşı değilim. Ama taviz vermekle ikna edebilir miyiz? Bunun korkuyla ilgisi yok. Hiçbir devlet, antlaşmalarla perçinleşmiş haklarından vazgeçemez. Vazgeçerse kendi varlığı tehlikeye düşer, parçalanır. Sevr'e gideriz!

Ekümenlik, Lozan'ı deler

Rum Ortodoks Kilisesi'ne ekümenlik hakkı tanınırsa İstanbul Vatikan gibi mi olur?
Evvela haklarınızdan vazgeçiyorsunuz, Lozan'la Patriğin statüsü tayin edilmiştir. Lozan'a bir delik açıyorsunuz. Ruhban okulu da patrikliğin bu davaları için bir basamaktır.

Türkiye'nin sancıları '3. Tanzimat' olarak nitelendiriliyor...
Tanzimat bir iflas ifade eder. 1876'da o kadar taviz verdik ki... Bugün Türkiye için en büyük tehlike ekonomik krizdir. Borçlarımızı ödeyemeyecek duruma gelirsek AB'nin, ABD'nin her dediğini kabul etme noktasına geliriz.

Bugünkü iktidar, İslamı, toplum hayatında daha etkin kıldıkça, Batı ile aramızda AKP'nin başörtüsüne özgürlük şeklinde algıladığı, kadınların giderek kapandığı bir 'modernite' krizi doğmaz mı?
Türkiye şimdiden içeride iki kampa bölünmüş halde, İslamcı ve Atatürkçü birbirine selam bile vermiyor. Son zamanlarda demokrasi yönünde gelişmeler oldu. Türkiye'de iç ve dış tehditler karşısında ordusuna dayanan dar bir milliyetçilik felsefesi vardı, yıkıldı. İslami kanat, tabanı din bakımından tatmin etmek için imam hatipler, her apartmana mescit gibi popülist tedbirlere başvurursa tepki görür. Erdoğan yüksek devlet menfaatlerini öne alıyorsa o zaman bu gibi popülist tedbirlere başvurmaz ve devlet adamı sıfatı kazanır.

'Cumhuriyet çocukları bunlar'

Türkiye AB üyesi olmaya çalışırken İslama kayabilir mi?
Bakın devletin İslamlaşması demek hilafet demektir ama biz laik Türkiye'yiz. Hükümetimiz de bu görüşe bağlı kalırsa Türkiye için selamettir, ama tabana taviz vermek gibi popülist bir politika güderse o zaman tehlikedir.
Başbakanımız'ın, Hilmi Özkök'ün beyanları açıkça gösteriyor ki, laik karakterimizi terk edemeyiz. Türkiye'nin bölünmezliği, Kıbrıs gibi ulusal meselelerde hükümet ile ordu arasında bir işbirliği mutlaka gerekiyor.
Erdoğan'ın, 'Artık bayrağa sarılı şehit cenazeleri görmek istemiyoruz', PKK'ya karşı önlem alacağız' demesi önemli bir kararı gösteriyor. Üniter Türk devleti esasından vazgeçelim diye bir düşünce yok.

İmparatorluğun son dönemindeki 'Türkleşmek, İslamlaşmak, muasırlaşmak' felsefesi Osmanlı'yı kurtarmaya yetmedi. Bugün hâlâ ümmetçiliği savunanlar var.
Erbakan tekrar iktidara gelseydi ümmetçilik düşüncesi belki devam ederdi. Bu genç ekip öyle gözükmüyor. Cumhuriyet çocukları bunlar. Devletimizin zaruretlerini benimsediler. Atatürk'ün söylediği gibi din, vicdan işidir. Bunu benimsediler.
Tüm vatandaşlar Cumhuriyetimizin, devletimizin değerini bilerek, Türkiye'nin ulusal çıkarlarından ödün vermeden Avrupa ile birlik yolunda ilerlemeliyiz.

KİMDİR?
Halil İnalcık, 1916 doğumlu. Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi mezunu (1940). 1956-1972 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde öğretim üyeliği yaptı. 1972-1986 döneminde ABD'de Chicago Üniversitesi'nde Osmanlı Tarihi dersleri verdi. Columbia, Princeton, Harvard gibi dünyanın önde gelen üniversitelerinde konuk profesör olarak çalıştı. Türkiye'ye dönüşünde Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'nü kurdu. Osmanlı tarihi üzerinde çok sayıda eseri bulunan Prof. Halil İnalcık'ın 17 kitap ve 300'den fazla makalesi bulunuyor. İnalcık, 1991'de Dışişleri Bakanlığı yüksek nişan ve madalyası ile ödüllendirildi.