BEYAZRUSYA'DA EŞCİNSELLİK
Çeviren: Sanem AKAY /
AnkaraGey ve lezbiyenlerin özgürlüğü için Belarus Lambda League'inin kurucu toplantısı geçen Temmuz'da Minsk'de yapıldı. BLL, siyasi olmayan, bağımsız bir sivil toplum örgütü olup, Uluslararası Medeni Haklar Sözleşmesi ve İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'ne bağlı olarak etkinlik gösterir.
BLL,
üç esas amaç güderek kurulmuştur:Öğretici Amaç- Medeni bir toplum yaratmanın temel şartlarından biri olarak, geyler, lezbiyenler, biseksüeller, travestiler, transseksüeller (GLBT) hakkında bilgi yaymak için.
Koruyucu Amaç-
HIV/AIDS' in bulaştığı insanların yanısıra, toplum tarafından cinsel azınlık olarak görülen sosyal gurupların ve kişilerin menfaatlerini ve medeni haklarını korumak için.Hayırseverlik Amacı- GLBT'lerin yanısıra HIV/AIDS'in bulaştığı kişilere yardım etmeye yönelik örgütlenmek için.
BLL,
amaçlarını şöyle gerçekleştirecektir:Şu âna kadar BLL eylemcileri hiçbir destek almadan birkaç proje üzerinde çalışmaktadır: Minsk'de ve Beyazrusya'nın diğer şehirlerinde tartışma toplantıları yapmaktadır. Geyler ve lezbiyenler için ve ayrıca üniversite ve okul öğretmenleri için seminerler düzenlemektedir. Gey ve lezbiyenlere psikolojik ve hukûki yardımda bulunmaktadır. Gey ve lezbiyenlerin ihlâl edilen haklarının kontrol
Şu aşamada en önemli proje, ''FORUM'' bülteninin yayınlanmasıdır. Projenin amaçları şöyle sıralanabilir: Geyler ve lezbiyenler hakkındaki uluslararası bilgi ve gerçekler ile eşcinselliğin bilimsel, toplumsal ve kültürel niteliğine ilişkin malzemelerin Beyazrusya'da yayılması; gey ve lezbiyenleri, hak ve menfaatlerini savunma yönünde örgü
tlemek; sağlıklı yaşam biçimi ve güvenli seksin propagandasını yapmak. Bu, Beyazrusya'nın ilk bilimsel, toplumsal ve kültürel gey ve lezbiyen yayını olacaktır.Serbest demokratik toplum olma ve serbest pazara geçme yolundaki Beyazrusya'da koşulların ne olduğunu uluslararası topluma belirtmeye gerek yoktur ama, ülkemizde açıkçası çok ciddî insan hakları sorunu var. En büyük ulusal gazeteler, televizyon ve radyo, devletin tekeli altındadır. Komünist ideoloji sahibi milletvekilleri ve yöneticiler güçlü mevkile
rine geri döndüler. Birkaç bağımsız yayın kuruluşu ise büyük baskı altındadır.Özellikle bu koşullar altında gey ve lezbiyenler için doğru bilgi alış verişi yapabilmek oldukça güç. Eşcinselliğin bilimsel, toplumsal ve kültürel niteliğini konu alan makaleleri yayınlamayı, bağımsız yayın kuruluşlarının bile reddettiği oluyor. Bir yandan bu oluyor, çünkü onlar suçlanmaya yol açacak yeni sebepler yaratmaktan çekiniyorlar. Diğer yandan Beyazrusya'da demokratik insanlar ve nüfusun büyük çoğunluğu tektipleştiriliy
or. Öyle ki bir insanın eşcinselliği veya biseksüelliği, hastalık ve cinsel sapıklık olarak görülmektedir. Novak Bağımsız Laboratuvarı'nın yaptığı bir araştırmaya göre, Beyazrusların %38'i eşcinsellerin katledilmesi gerektiğine inanıyorlar. Eşcinsellerin sorunlarıyla ilgili çalışma yapan öğrenciler ve genç bilim adamları inanılmaz zorluklarla karşı karşıya kalmaktadırlar. En başta bu alanda elde edilen bilgilere ulaşma zorluğuna sahipler. Minsk'de bulunan Beyazrusya Ulusal Kütüphanesi'nde, eşcinsellikle ilgili sadece sekiz kitap bulunmaktadır. Onlar da eşcinsel ilişkilerin kovuşturulduğu dönemde yazılmış olanlar. Büyük Beyazrusya Ansiklopedisi'nin 1997'deki son baskısında şöyle denir: ''Bu tür cinselliklerin ortaya çıkmasının sebebi, çocuklukta edinilen yanlış cinsel terbiyedir.'' Gey ve lezbiyenler, modern toplumda yerlerini bulmaya ve var olmaya, haklarına sahip çıkmaya dâir şimdiki zamanın gerektirdiği tartışma ortamından yoksunlar. Çoğu eşcinsel, eşcinsel haklarını savunmak gerektiğinin, birbirleriyle yardımlaşmak, toplumun olumsuz tavrını değiştirmek gerektiğinin farkında değiller. Bunun yanısıra Beyazrusya, diğer eski Sovyet Cumhuriyetleri içinde AIDS'in en yaygın olduğu yer. 1998 Kasım'ında BLL tarafından eşcinsellerle yapılan sosyolojik bir anket gösteriyor ki, korunma ve önlem çok düşük seviyededir. Katılımcıların %55'i oral ve anal ilişkide asla kondom kullanmadıklarını, %38'i ise ara sıra kullandıklarını belirtmiştir. Uyuşturucu kullanan ve fahişelik yapan kadın ve erkeklerin sayısındaki artış, HIV'in bulaşıcılığı meselesini daha tehlikeli kılmaktadır.BEYAZRUSYA'DAKİ CİNSEL AZINLIKLAR
GEÇMİŞ
Sovyetler Birliği'nin bir parçası iken, Beyazrusya'da da tüm Sovyet Cumhuriyetlerinde geçerli olan kanunlar yürürlükteydi. Eşcinsellik, kanun dışı addedilirdi. Erkekler arası cinsel ilişki her zaman soruşturulurken, kadınlar arası cinsel ilişkide durum tam tersiydi. Homoseksüellik gibi kelimelere veya gey diye bir kelimeye, eski Sovyet yasalarının hiçbir yerinde rastlamak mümkün değildir. Sovyet yargı sistemi, ''sodomculuk'' terimini kullanmıştır. Beyazrusya'nın önceki Suç Yasasının 119-1 no'lu maddesi açıkça belirtirdi ki, iradeli olarak cinsel temasta bulunan erkekler, beş yıla varan hapis cezasına çarptırılabilirlerdi.
1989'da yaklaşık 50 Beyazrus vatandaşı cinsel eğilimlerinden ötürü silahlı saldırıya uğradı. Eşcinsellerle mücadele etmek üzere KGB'de özel bir birim oluşturuldu. Bunun yanısıra, gizli servisler gey çevresinden bilgi edinmek için şantajı kullandılar. Böylece, her hangi bir gey oluşumu için ya da özellikle cinsel azınlıklara yönelik bir basılı yayın için hiçbir imkân kalmamıştı. Geyler sokaklarda, tuvaletlerde, demiryolu istasyonlarında buluştular ya da kendilerine ait evlerde toplandılar. 1 Mart 1994'de bağımsız Beyazrusya Parlamentosu, eski Suç Yasasının 119-1 no'lu maddesini yürürlükten kaldırdı. Böylece eşcinsellik yasallaştı.
1992 yılında SEX-ANTIAIDS-PLUS adında bir gazete kuruldu. Bu kuruluşa, STOP-AIDS-BELARUS adında bir sivil toplum örgütü yardım sağladı. Gazetenin ikinci baskısında, yayını devlet tarafından durduruldu ve gazeteye karşı dava açıldı. Gazete gey ve lezbiyenleri iletişime çağırıyordu. Dava bu çağrıları kötülüğe teşvik olarak gördü. 1994 yılında bu gazeteye karşı açılan dava düşürüldü. Buna rağmen, gazetenin kurucusu ve baş editörü Ruslan Geniush, olası sorunlardan çekinerek yayıncılık çabasına son verdi. 1992 yılında Randez-vous adında bir dergi gündeme geldi ve çıkmaya başladı. Dergi öncelikle kişisel iletişimlere odaklandı. Böylece psikologlar ve seksologların makalelerine yer verildi. Ayrıca derginin ''Blue Salon'' adlı özel bir köşesinde, cinsel azınlığa mensup okuyucuların mektupları ve ilânları yayınlandı.
1996 yılında Randez-vous adında bir gey diskoteği Minsk'de açıldı ve hâlen de varlığını sürdürmektedir Saldırı tehditleri altında kalan diskoteğin binası dört defa değiştirildi. 1996 yılında Minsk'de bir randevu kulübü kurulduğu bildirildi. Kulüp AIDS'in önlenmesiyle ilgilenen gey ve lezbiyenler tarafından kuruldu. Kurucular hiçbir zaman resmî tanınma talebinde bulunmadılar. Kulüp eylemcileri eylemlerini çok dar bir eşcinsel çevrede bedava kondom dağıtarak sınırlandırdılar.
ŞİMDİKİ DURUM
Beyazrusya’da eşcinselliğin yasallaşmasından sonraki son dört yıldır, cinsel azınlıkların durumu önemsiz değişimlere uğradı. Başkan Lukashenka ile insan haklarının durumu tümden kötüye gidince, gelişim ve ilerleme ümitleri de zayıfladı.
Farklı tahminlere göre 10 milyonu aşkın nüfusa sahip Beyazrusya’da heteroseksüel olmayan 500.000 insan olduğu söylenebilir. Bu konu üzerinde kamuoyu araştırması yapılmadıkça, kesin bir rakam vermek mümkün değil.
YASALAR
Beyazrusya’da kadınlar arası cinsel ilişkinin yasal görülmesi için gereken yaş sınırı 14 ile 18 arasında değişiyor. Yasal olup olmadığı ise mahkeme bilirkişisinin bir kızın cinsel olgunluk seviyesine göre belirlenir. Erkekler için yasal eşcinsellik yaş sınırı 18 ve üzeridir. Yasa, eşcinselliğe kesin olarak işaret etmiyor. Ancak Beyazrusya Suç Yasasının 119-1'i horlayarak yada şiddet kullanarak bir erkekle cinsel ilişkiye girmek ve ayrıca reşit olmayan yani 18 yaşın altındaki erkekleri iğfal etmeğe ilişkin durum en az 8 yıl hapis cezasını şart koşuyor.
TOPLUM
Geçmişte olduğu gibi, toplum içinde homofobi ve hoşgörüsüzlük hâlâ devam ediyor. Cinsel azınlık temsilcileri Beyazrusya’da faaliyet gösteren insan hakları guruplarından korunma talep etmeğe çekiniyorlar. Cinsel eğilimlerinden ötürü suçlanan ve ayrımcılığa uğrayan insanların olduğu bir gerçektir. Son zamanlarda, eskiden Minsk’de yaşayan 19 yaşındaki Roman, A.B.D.’den siyasi sığınma t
alebinde bulundu. Çünkü Roman’ın anne babası, onu şok terapisiyle tedavi ettirmeye çalışmışlardı. 1998 Mayıs’ında Minsk’de ikamet eden bir devlet memuru önceki eşinin kendisini çalıştığı kurumun yönetimine ‘’o, eşcinseldir’’ diye ihbarda bulunmasıyla mevkisinden olmuştu. 1998 Temmuz’unda da Beyazrusya Devlet Ulusal Televizyon ve Radyo Kurumu yöneticileri, ‘’King’s Hunt’’ ve ‘’It’s All Right, Mamma’’ adlı popüler Tv programlarının yazarlarına yasak getirdi. Bunun nedeni ise yazarların önceden çekilmiş ‘’the Singing Queens’’ adlı şov programıyla paylaşım içinde olmalarıydı. O şov programının karakterleri, gey olduklarını açıklamış kişilerdi.EMNİYET BİRİMLERİ, ORDU, HAPİSHANELER, EĞİTİM
Polis ve savcılıklar geylerin şiddet ve hırsızlık karşıtı protestolarına genelde aldırış etmiyorlar. Yeter ki suçlunun cinsel azınlığa mensup biri olduğunu bilsinler! Askerlik için celp dönemi geldiğinde şüpheli erkekler tıbbi tahliller için bir psikiyatra sevk edilmektedir. Orduda erkek erkeğe alışık olunmayan ilişki ve arkadaş
Geyler, lezbiyenler, biseksüeller, travestiler ve transseksüeller arasında intihar oldukça yüksek bir yüzde ile gerçekleşiyor. Bu insanlar nitelikli psikolojik yardımdan mahrum edilmekteler. Beyazrusya'nın başkenti Minsk'de, sadece üç üniversite müfredatında, -Beyaz Rusya Devlet Üniversitesi, Beyaz Rusya Pedagoji Üniversites
i, Avrupa Beşeriyeti Üniversitesi- tam teşekküllü psikoloji çalışmaları yapılmaktadır. Bu psikolojik çalışmalar, cinsel azınlık sorunlarını belirlemekten bile geridir. Ne var ki Beyazrusya Pedagoji Üniversitesi Psikiyatri öğrencileri, mesela, zihinsel sorunlu çocukların psikolojisi üzerine 70 saatlik ders dinleyebiliyorlar. Avrupa Beşeriyeti Üniversitesinde toplumsal cinsiyet çalışmaları yapan özel bir laboratuar, homofobi ya da cinsel azınlıklar konusunda hiçbir araştırma yürütmemektedir. Tıp öğrencileri cinsel azınlıkları sadece "psikiyatrik açıdan" öğreniyorlar.Bu yazı BLL'nin diğer organizasyonlar için hazırladığı tanıtım metninden alınmıştır.