Eşcinsellere Özgürlük Hareketi

EŞCİNSEL HAKLARI TARİHÇESİ

DENİZ / İstanbul

 

19. yy.da eşcinsel haklarını savunan pek az hareket vardı. 1897'de eşcinseller Berlin'de Bilimsel Yardımlaşma Komitesi adlı bir birlik kurdular. Komite eşcinsellere eşit haklar verilmesini savunan yayınlar yaptı ve toplantılar düzenledi. Almanya, Hollanda ve Avusturya'da yasaların değiştirilmesi için kampanya yürüten komitenin, 1922'de 25 dolayında şubesi vardı. Komitenin kurucusu Magnus Hirschfeld, 1921-35 arasında bir dizi uluslararası kongre düzenleyen Dünya Cinsel Reform Birliği'nin etkinliklerine de destek sağladı. Hitler'in 1933'te iktidara gelmesiyle birlikte Alman eşcinsel hareketi sona erdi.

Eşcinsellerin, hakları için eyleme geçtiği ilk ülkeler arasında İngiltere de vardı. 1914'te Edward Carpenter ve Hevelock Ellis, propaganda ve eğitim amacıyla İngiliz Cinsel Psikolojisi Araştırmaları Derneği'ni kurdular. 1966'da Amsterdam'da kurulan ve kısa zamanda eşcinsel eylemciliğinin önemli merkezlerinden biri durumuna gelen Kültür ve Dinlenme Merkezi (COC) Avrupa'da hâlâ etkinliğini sürdüren önemli eşcinsel örgütleri arasındadır.

ABD'de erkek eşcinsellerin ilk önemli örgütü 1950-51 yıllarında Los Angeles'ta Henry Hay ve dört arkadaşı tarafından kurulan Mattachine Derneği idi. Daha sonra pek çok kentte şubeler açan dernek, adını ortaçağda, maskeli oyuncuların yer aldığı bir Fransız kumpanyasından, Mattachine topluluğundan alıyordu. Hay ve arkadaşları bu adı kullanarak eşcinsellerin toplum içinde eğilimlerini "maskelemek" zorunda kaldığını vurguluyorlardı. 1955'te San Fransisko'da kurulan ve adını Pierre Louys'nin eski Yunan şair Sappho'yu çağrıştıran Chansos de Bilitis'inden (1894 Bilitis'in Şarkıları)ndan alan Bilitis'in Kızları ABD'nin ilk önemli lezbiyen örgütüdür.

Militan eşcinsel eylemciliğinin başlangıcı için kesin bir tarih verilebilir. 28 Haziran 1969'da Greenwich Vilage'deki Cristopher Sokağında bulunan ve eşcinsellerin gittiği Stonewall Inn adlı bar New York kenti polisi tarafından basıldı. Barda bulunan 200 kadar eşcinsel, eskiden olduğu gibi durumu kabullenmek yerine ellerine geçirdiklerini fırlatarak polise direndiler. Kırkbeş dakika süren direniş sonraki gecelerde yinelendi. Bu olayı çeşitli protesto toplantıları izledi. Eşcinsel özgürlüğünü savunan örgütlerin sayısı özellikle 1970 ve 1980'lerde hızlı bir şekilde artış gösterdi.

ABD'deki kentlerin yanısıra başka ülkelerdeki pek çok kentte de her yıl Haziran ayının sonlarında kutlanan Eşcinseller Gurur Haftası'nda "Stonewall" ya da Christopher Sokağı olayları anılır. Oscar Wilde'ın adını söylemeye cesaret edemeyen aşk olarak tanımladığı eşcinsellik 20. yy. sonlarına doğru açık biçimde dile getirilmeye başlamıştır.

Eşcinsel hareketlerin etkisi ve siyasal baskı uygulayabilme gücü ülkelere göre farklılık gösterir. Örneğin erkekliğin abartılı biçimde vurgulandığı toplumlarda erkek eşcinselliğine yönelik baskı ve engellemeler daha yoğun olduğundan bu hareketler cılız kalmakta ya da hiç ortaya çıkamamaktadır.

Toplumsal ortamın, farklı yaşam biçimlerinin bir arada gelişmesine elverişli olduğu, bireyler üzerinde merkezi denetimin zayıfladığı toplumlarda ise eşcinsel hareket belli bir güce erişmiş ve çeşitli kazanımlar sağlanmıştır. Örneğin ABD'nin Illinois eyaleti 1961'de yetişkinler arasında birbirinin rızasıyla girilen eşcinsel ilişkileri yasaklayan yasaları kaldırmış ve onu bazı başka eyaletler yarış edercesine izlemişlerdir.

İngiltere'de de benzer bir yasa 1967'de kaldırılmıştır. Eşcinsellerin işe alınması konusunda ise özellikle öğretmenlik ya da dışişleri gibi "duyarlı" alanlarda eşcinsellerin kötü örnek olacakları ya da kendilerine şantaj yapılabileceği gibi gerekçeler öne sürüldüğü için, ayrımcı uygulamaların kaldırılması yönünde fazla bir ilerleme sağlanamamıştır. Avrupa ülkelerinin bazılarında yasalarda eşcinsellikten söz edilmez ya da eşcinsellik suç kapsamına alınmaz. Bununla birlikte yazılı yasalar ile fiili yasal durum arasında çelişkiler görülmektedir.

Ayrıca Norveç'te eşcinsellere karşı cinsel ayrımcılığı yasaklayan bir yasa çıkarılmıştır.

Türkiye'de eşcinseller 1980'lerin sonlarında eşitlik istekleriyle örgütlenmeye başlamıştır. Eşcinsellerin uluslararası simgesi pembe üçgendir. Diğer simgeler arasında Yunan alfabesinden alınma Lambda (l ) harfi de bulunmaktadır.

Hosted by www.Geocities.ws

1