KAZAKİSTAN GAY HAREKETİNİN
DÜNÜ, BUGÜNÜ VE YARINIIvan Shibitov
Yuriy Konorev
Çev: Mustafa / Ankara
Kazakistan Cumhuriyeti 1991'deki Sovyetler Birliğinin yıkılışı sonrasında bağımsızlığını elde etti. Kazakistan 17 milyonluk nüfusuyla, 2.717.000 km2'lik bir alanı kaplar. Şu anda Kazakistan en şiddetli ekonomik krizini ve insanların yaşam standartlarının düşüşünü yaşamaktadır. Ortalama aylık ücret 50-60 dolardır. İşsizlik oranı %47 seviyesindedir. 1991'den beri binlerce fabrika ve işletme kapandı. Kazakistan Başkanı Nazarbayev, Uluslararası İnsan Hakları güvencelerini kabul etmenin dışında bir olasılık olmadığını kabul etti. Kazakistan, Birleşmiş Milletler üyesidir. Hükümet hiç bir ırk , cinsiyet, dil, din ayrımı gözetmeksizin her bireyin temel özgürlüklerine ve insan haklarına saygı göstereceğini ve bunları yerine getireceğini bir BM üyesi olarak kabul etti.
Sovyet rejiminin 1991'de çöküşünden sonra Kazakistan Gay Topluluğu cinsel azınlıkların haklarını savunmak ve ülkede demokrasinin ilerlemesine katkıda bulunmak için bir örgüt oluşturma kararı aldı. 1995'e kadar bu oluşum illegal olarak varoldu ve faaliyette bulundu. Bu tarihe kadar çeşitli işler yapmıştı: gay yapıtları dağıtıldı, insanlar arasında toplantılar organize edildi. Eski SSCB'nin gay oluşumları ile ilişkiler kuruldu. Şehirdeki gay insanlar arasında bedava prezervatif dağıtımı yapıldı.
1995 senesinde HIVOS'un değerli maddi ve manevi desteği ile konferans düzenlemeyi başardık. Kazakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’ndan oluşumun onayı için gerekli belgeleri aldık. Oluşumun mevcudiyeti 1995 yılına kadar ceza yasasının 104. maddesinin 1. fıkrasının (gönüllü eşcinsellik) 3 yıl hapis gerektirmesinden dolayı, AIDS'ten korunmayı amaç edinmiş bir örgüt olarak varolmayı gerektirdi. 10 Mart 1995'de Adalet Bakanlığı’ndan 207 numaralı legal olarak çalışabilecek bir hayır kurumu olarak KONTRAST'ı tanıyan bir onay belgesi aldık. AIDS'ten korunma faaliyetlerini de göz önünde bulundurarak cinsel azınlıkların haklarını savunma eylemleri gerçekleştirmeyi, gay hareketinin fikirlerinin Kazakistan’da propagandasını yapmayı da sürdürdük. İnsan Hakları Uluslararası Kazakistan Bürosu’nun verdiği bilgilere göre 1997 yılında güvenlik güçleri(milis) tarafından 8 gay insanın öldürüldüğü rapor edildi. 1996'da 2000 ve 1997'de 1500 insan, donma, açlık, tüberküloz, işkenceden, tutuklu bulundukları yerlerde zarar gördüler.
Tüm insan hakları evrensel ve bölünmezdir. İnsan hakları ve temel özgürlükler insanların dünyaya gelmeleri ile kazandıkları haklardır. Bu hakları savunmak ve desteklemek hükümetlerin en önemli sorumluluklarıdır (25 Haziran Viennats Deklerasyonu 1993). Hükümet dışı organizasyonlar (NGO)ve bunların üyeleri İnsan Haklarının Birleştirilmiş Deklerasyonunda kabul edilen haklar ve özgürlükleri kullanma ve kendi ülkelerinde yasaların korumasından faydalanma hakkı olmalıdır . NGO'lar ulusal yasaların ve "Birleştirilmiş İnsan Hakları Deklerasyonun" (10 Aralık 1948)sınırları dahilinde hiç bir müdahale olmaksızın özgürlüklerini, haklarını gerçekleştirmek için kullanmalıdır. Yukarda bahsedilen engellere rağmen KONTRAST'ın Başkanı olarak, ben sık sık radyo ve tv'yi konuşmalar için kullanmaktayım. Gazetelere röportajlar verdim. Caravan, Moskow Komsomol, Arguments and Facts, Aviatract, Industrial Karaganda, Sustainable Development, ILGA Bülteni, Newsletters gibi gazete ve dergilerdeki yayınlar sayesinde pek çok insan ve organizasyon Kazakistan'da ve dışarda KONTRAST hakkında bilgi edinmiştir. 1997'nin 5 Ocağından itibaren Kazakistan’ın başlıca şehirlerini ziyaret etmekte ve yüksek okul ve üniversitelerde Kazakistan'daki Gay Hareketi hakkında konuşmalar yapmaktayım.
Ceza yasasında eşcinsellere haksızlık eden maddenin varlığı eşcinselliği suç dünyası ile yüzyüze bırakmaktadır. 1995'de iki gay öldürülmüştür. İçişleri Bakanlığının elindeki listeye göre gayler gecenin erken saatlerinde sorgulama altına alındılar, dövüldüler ve işlemedikleri suçları itiraf etmeye zorlandılar. En sonunda hiç bir kanıt bulunamadan dava kapandı. 1997'de Almatı'da K. Ghering adlı Amerikalı bir gay öldürüldü. Amerikan Hükümeti Kazak Hükümetine bu olayla ilgi protesto çekince suçlular kısa zamanda bulundu. 15 Haziran 1996'da Başbakana ve Kazak Parlamentosuna 104. maddenin 1. fıkrasının (gönüllü eşcinsellik) ceza yasasından çıkarılması için başvurduk. Bu başvuru, tv ve gazetelerle ortak hareket sonucu 16 Haziran 1997'de bu maddenin kapsamından çıkarıldığı yeni ceza yasası kabul edildi. Ağustos 1997'de Başbakana elimizde hazır bulunan liste doğrultusunda, 104. madde 1. fıkrasından mahkum edilmiş olanların genel affı ve serbest bırakılması için dilekçe verdik.
1995'de ILGA tarafından verilen davetin ve SOROS fonundan alınan mali destek sayesinde Kiev'deki Doğu Avrupa ve eski Sovyet Ülkelerindeki Gay Hareketinin gelişimi ve sorunları üzerine düzenlenen uluslararası konferansa katıldık. Parasal sorunlar yüzünden başka bir yere gidemedik. Almatı'da gayler arasında, WHO 'dan alınan 1996'da 3500, 1997'de 4000 kondom dağıttık. Buna ek olarak insan haklarına ilişkin yayınlar da dağıtıldı. KONTRAST'ın var olduğu süre boyunca Almatı'daki çeşitli elçilikler ve örgütlere demokrasi, azınlıklar için insan haklarının korunması ve geliştirilmesi için başvurduk. Ama hiç bir yerden finansal kaynak ve anlayış görmedik.
Bize yardımcı olan HIVOS, ILGA, IGLHRC, CASDIN, Kazakistan Uluslararası İnsan Hakları Bürosu ve bir çok örgüt ve insana şükran borçluyuz. Özellikle de bürosunu geçici kullanım için bize bırakan NGO Casdın'e. KONTRAST, kamuoyu düşüncesinin cinsel azınlıkların, demokrasinin ve Kazakistan'daki insan haklarının çıkarı yönünde değiştirilmesi konusunda çaba harcamaktadır. 104. maddenin 1. fıkrasının iptalinden