BAB    III

 

 

 

 

KAEDAH KAJIAN

 

 

 

 

3.1      PENDAHULUAN

 

 

Beberapa persediaan dilakukan sebelum menjalankan kajian ini. Persediaan yang rapi dan sistematik diperlukan dalam pengumpulan dan penganalisisan data, supaya kerja-kerja kajian dapat dilaksanakan secara tersusun. Kajian ini bertujuan untuk melihat tahap penggunaan komputer di kalangan tenaga pengajar dan pelajar di sebuah institusi teknikal. Bab ini menjelaskan kaedah kajian dari segi reka bentuk kajian, populasi dan sampel kajian, alat kajian, pembolehubah kajian, kajian rintis, tatacara pemerolehan data dan tatacara penganalisisan data.

 

Reka bentuk kajian menjelaskan bentuk kajian yang digunakan dan juga mengapa bentuk kajian itu dipilih. Subjek kajian menerangkan tentang subjek kajian dan bagaimana mereka dibahagi kepada kumpulan berdasarkan umur, pengalaman bekerja, latar belakang akademik dan status sosio-ekonomi (SSE). Seterusnya, alat kajian menjelaskan bagaimana maklumat kajian diperoleh. Pembolehubah kajian pula menyenaraikan pembolehubah-pembolehubah bebas dan bersandar bagi kajian ini. Tatacara pemerolehan data menjelaskan tentang keseluruhan proses kajian yang terlibat sehingga data diperoleh. Akhirnya, tatacara penganalisisan data menerangkan langkah yang diambil penyelidik untuk menganalisis data kajian dengan menjelaskan kaedah statistik yang digunakan.

 

3.2        REKA BENTUK KAJIAN

 

Kajian ini merupakan satu kajian tinjauan yang dijalankan ke atas sekumpulan pelajar dan tenaga pengajar di sebuah institusi pengajian tinggi swasta (IPTS) teknikal Kajian ini cuba menentukan tahap pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, sikap, motivasi, keperluan kursus, latihan dan kemudahan prasarana dari persepsi pelajar dan pengajar. Penyelidikan deskriptif merupakan penyelidikan untuk menerangkan sesuatu fenomena yang sedang berlaku dan bermatlamatkan tinjauan. Kajian deskriptif korelasi mengkaji antara pembolehubah-pembolehubah yang wujud dalam sesuatu masalah (Mohd Majid   1998). Kajian korelasi memberi penekanan kepada sejauh mana kaitan antara pembolehubah-pembolehubah. Kaitan variasi antara pembolehubah-pembolehubah boleh ditentukan dengan menggunakan pekali korelasi. Pekali korelasi mengandungi dua unsur; tanda dan nilai pekali. Tanda positif dan negatif masing-masing menunjukkan perkadaran seiras atau sonsang antara variasi pada kedua-dua pembolehubah yang berkait. Sementara nilai pekali pula menunjukkan keteguhan hubungan antara dua pembolehubah. Seterusnya, pengkaji cuba menentukan hubungan penggunaan komputer dalam pengajaran dan pembelajaran mengikut  latar belakang akademik, pengalaman kerja, umur dan status sosio-ekonomi. 

 

Kajian ini melibatkan 3 pembolehubah bebas iaitu umur, status sosioekonomi dan pemilikan komputer di rumah. Selain pembolehubah bebas, kajian ini melibatkan lapan pembolehubah bersandar iaitu pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, kemahiran menggunakan komputer, sikap terhadap penggunaan komputer, motivasi terhadap penggunaan komputer, tahap penggunaan komputer, prasarana dan kemudahan komputer.

 

3.3        RESPONDEN KAJIAN

 

Kajian ini dijalankan ke atas 200 orang pelajar semester 2 dan 4 dan 60 orang pengajar di sebuah institusi pengajian tinggi swasta (IPTS) teknikal. Jenis persampelan yang digunakan dalam kajian ini ialah persampelan rawak Berlapis. Kaedah ini digunakan bagi memastikan bahawa sample yang dipilih mewakili subkumpulan tertentu. Sampel yang dipilih dalam subkumpulan adalah convenience dan setiap ahli subkumpulan diberi peluang yang sama untuk dipilih sebagai sample kajian. Dalam kajian ini, sample diambil mengikut bidang pengkhususan dan mengikut kuota yang berpatutan bagi mewakili sample kajian.  Saiz sample yang dibuat juga cukup untuk dianalisis dengan menggunakan statistik. Institut ini merupakan institusi teknikal yang menawarkan enam kursus teknikal pada peringkat diploma. Para pelajar di institut ini terdiri daripada pelajar bumiputra lepasan SPM, STPM, Institut Latihan Perindustrian (ILP), Politeknik dan juga Institut Kemahiran Mara (IKM). Majoriti pelajarnya adalah pelajar lelaki sementara tenaga pengajar pula terdiri dari pelbagai bangsa, yang majoritinya adalah juga lelaki. Jadual 3.1 menunjukkan bilangan keseluruhan pelajar dan pengajar bagi sesi Jan - Jun 2000.

 

 

 

3.4        Alat Kajian

 

Kajian ini menggunakan soal selidik untuk memperolehi data kajian. Soal selidik ini terbahagi kepada 10 bahagian. Bahagian A terdiri daripada item-item tentang maklumat pelajar/pengajar yang dibentuk khas pengkaji untuk mendapatkan latar belakang responden. Bahagian B terdiri daripada item-item ujian pengetahuan tentang komputer, Bahagian C bagi pengetahuan tentang penggunaan komputer, Bahagian D bagi pengetahuan tentang kepentingan komputer, Bahagian E bagi kemahiran menggunakan komputer, Bahagian F bagi sikap terhadap komputer, Bahagian G bagi motivasi terhadap penggunaan komputer, Bahagian H bagi prasarana dan kemudahan komputer, Bahagian I bagi tahap penggunaan komputer dan Bahagian J bagi keperluan latihan dan penyelenggaraan.

 

3.4.1        Item Soal Selidik Kajian

 

Secara terperinci, Bahagian A mengandungi item-item tentang latar belakang responden kajian, iaitu umur, jabatan, kelayakan akademik, pendapatan keluarga/ bulanan, pengalaman bekerja, lokasi tempat tinggal, pemilikan komputer dan pengalaman mengikuti kursus berkaitan dengan komputer. Bahagian B mengandungi 10 item ujian peringkat pengetahuan tentang komputer, berdasarkan Sukatan Pelajaran Teknologi Maklumat dalam Pendidikan Kursus Perguruan Lepas Ijazah 1998.

 

 

 

 

Pengkhususan            EEIT   ASMT      MBMT    ACRT      WT     MFT     GS

Pengajar

Lelaki                             11          11                9             8            7           9           10

Perempuan                       2            2                0             0            0           1           18

Jumlah                            13          13                9             8            7          10          28

Pelajar

Lelaki                             75          48                40           59          58         36         0

Perempuan                     34          19                19            5            0            2         0

Jumlah                          109         67                59           64          58        38          0

 

JADUAL 3.1   Bilangan Tenaga Pengajar dan Pelajar Mengikut Pengkhususan dan

 Jantina Bagi Sesi Jan - Jun 2000.

 

 

Contoh item ujian peringkat pengetahuan ialah " Papan kekunci ialah bahagian komputer peribadi yang digunakan untuk menginput data atau maklumat (Benar/Palsu)". Bahagian C mengandungi 10 item ujian peringkat pengetahuan tentang penggunaan komputer, berdasarkan kandungan Sukatan Pelajaran Teknologi Maklumat dalam Pendidikan Kursus Perguruan Lepas Ijazah 1998. Bagi pilihan jawapan, pengkaji menggunakan skala Likert 1 hingga 5 iaitu " 1 Sangat tidak Bersetuju, 2 Tidak bersetuju, 3 Kurang setuju, 4 Bersetuju, 5 Sangat bersetuju ".Format ini juga digunakan untuk bahagian-bahagian seterusnya dalam soal selidik ini. Contoh item ujian ujian peringkat pengetahuan tentang penggunaan komputer ialah "Word97, WordPro dan WordPerfect ialah jenama-jenama perisian pemprosesan data".

 

Bahagian D mengandungi 10 item ujian peringkat pengetahuan tentang kepentingan komputer. Item-item ujian diadaptasikan dari kajian Roslina Ibrahim (1998) .Contoh item bagi ujian peringkat pengetahuan tentang penggunaan komputer: ialah "Saya menulis tugasan  yang diberi menggunakan komputer". Bahagian E mengandungi 10 item ujian peringkat kemahiran menggunakan komputer. Item-item ujian dibina oleh pengkaji sendiri mengikut keperluan kajian ini. Contoh item ujian bagi peringkat kemahiran menggunakan komputer ialah "Saya menggunakan komputer bagi memudahkan tugasan saya". Bahagian F mengandungi 10 item ujian bagi peringkat sikap terhadap penggunaan komputer. Item-item ini merupakan penyataaan-penyataan yang mengukur sikap subjek kajian terhadap komputer. Bahagian kajian ini, pengkaji menggunakan Skala Sikap Terhadap Komputer atau Attitude toward Computer Scale (ATCS) yang dicipta oleh Francis pada tahun 1993. ATCS ciptaan Francis (1993) mengandungi 24 penyataan. Ianya dipilih memandangkan kesesuaian skala dalam mengukur sikap subjek kajian terhadap komputer. Bagi kajian ini, pengkaji hanya mengambil sebanyak 10 item dan menggunakannya mengikut kesesuaian kajian. Bagi pilihan jawapan, ianya berdasarkan skala Likert 1 hingga 5. Contoh item ujian bagi peringkat sikap terhadap penggunaan komputer ialah "Saya suka belajar tentang komputer".

 

Bahagian G mengandungi 10 item ujian bagi peringkat motivasi terhadap penggunaan komputer. Item-item ini merupakan penyataaan-penyataan yang mengukur motivasi subjek kajian terhadap penggunaan komputer komputer. Item-item dibina oleh pengkaji dan disesuaikan mengikut keperluan kajian ini. Contoh item ujian bagi peringkat motivasi terhadap penggunaan komputer ialah "Menggunakan komputer memotivasikan

diri saya". Bahagian H mengandungi 10 item ujian bagi peringkat prasarana dan kemudahan komputer. Item-item ini merupakan penyataaan-penyataan yang mengukur keperluan prasarana dan kemudahan komputer. Item-item ini dibina oleh pengkaji sendiri.

Contoh item ujian bagi peringkat motivasi terhadap penggunaan komputer ialah "Institusi saya mempunyai komputer secukupnya bagi tujuan pengajaran dan pembelajaran".

 

Bahagian I mengandungi 10 item ujian bagi peringkat tahap penggunaan komputer. Item-item ini merupakan penyataaan-penyataan yang mengukur tahap penggunaan komputer dikalangan pengajar dan pelajar. Item-item ini juga dibina oleh pengkaji sendiri. Contoh item ujian bagi peringkat tahap penggunaan komputer ialah "Saya kerap menggunakan perisian hamparan elektronik apabila menyediakan data dan gambarajah". Bahagian J mengandungi 10 item ujian bagi peringkat keperluan kursus dan penyelenggaraan komputer. Item-item ini merupakan penyataaan-penyataan yang mengukur keperluan kursus dan penyelenggaraan komputer di kalangan pengajar dan pelajar. Item-item ini juga dibina oleh pengkaji sendiri. Contoh item ujian bagi keperluan kursus dan penyelenggaraan komputer ialah "Saya tidak pernah menghadiri kursus atau latihan dalam penggunaan komputer".

 

3.4.2        Status Sosioekonomi

 

Menurut Fatanah (1997), pengkelasan status sosioekonomi pelajar adalah berasaskan pendapatan bulanan keluarga seperti yang dilaporkan dalam Rancangan Malaysia ke Tujuh, iaitu (a) jumlah pendapatan bulanan purata isi rumah Bumiputra di Malaysia pada tahun 1995 ialah RM 1600,  (b)  pendapatan isi rumah kasar bulanan purata rakyat Malaysia ialah RM2007 dan (c) pendapatan antara RM1000 dan RM 3000 sebulan dianggap sebagai sederhana  (Malaysia  1996).  Berdasarkan takrifan tersebut, jumlah pendapatan dapat menggambarkan status sosioekonomi seseorang.  Dalam kajian ini, status sosioekonomi (SSE) dibahagikan kepada empat kategori, iaitu  (i) SSE Tinggi terdiri daripada pelajar yang mempunyai ibu bapa berpendapatan lebih daripada RM3000 sebulan,  (ii) SSE Sederhana-tinggi terdiri daripada pelajar yang mempunyai ibu bapa berpendapatan antara RM2000 sehingga RM2999 sebulan, (iii) SSE Sederhana-rendah terdiri daripada pelajar yang mempunyai ibu bapa berpendapatan antara RM1000 sehingga RM1999 sebulan dan (iv) SSE Rendah terdiri daripada pelajar yang mempunyai ibu bapa berpendapatan kurang daripada  RM1000 sebulan.

 

3.4.3        Kajian Rintis

 

Kajian rintis dijalankan pada 10 Julai 2000. Tujuan kajian rintis dilakukan ialah untuk menentukan kebolehpercayaan dan kesahan alat-alat kajian, yang meliputi tempat dan sampel kajian. Pengkaji telah mengedarkan soal selidik kepada subjek kajian dan mengambil semula sehari selepas itu. Kajian rintis dijalankan bagi membolehkan pengkaji mengenal pasti masalah-masalah yang dihadapi semasa melaksanakan kajian rintis ini, sebelum kajian sebenar dilakukan. Sebarang kelemahan yang ada dapat diperbaiki dan diperbetulkan terhadap alat-alat kajian selepas kajian rintis dilaksanakan. Miller (1991) mengatakan bahawa kajian rintis perlu dilakukan untuk mencari sebarang salah faham dan keraguan (ambiguity) terhadap sebarang item dalam soal selidik itu. Dapatan kajian rintis menunjukkan bahawa item-item soal selidik mudah difahami responden dan tidak ada item yang kabur.

            Kajian rintis telah dijalankan dengan menggunakan subjek kajian yang terdiri daripada 10 orang pengajar dan 15 orang pelajar. Pengkaji turut menguji kesahan soal selidik yang digunakan dalam kajian ini. Nilai-nilai alpha yang diperolehi bagi item-item mengikut dimensi ialah 0.7349 bagi pengetahuan tentang komputer, 0.9440 bagi pengetahuan tentang penggunaan komputer, 0.8014 bagi kepentingan penggunaan komputer, 0.7825 bagi kemahiran menggunakan komputer, 0.6810 bagi sikap terhadap penggunaan komputer, 0.9013 bagi  motivasi terhadap penggunaan komputer, 0.9273 bagi tahap penggunaan komputer, 0.6311 bagi prasarana dan kemudahan komputer dan 0.7679 bagi  keperluan kursus dan penyelenggaraan.

 

            Walaupun tiada batasan khusus yang boleh digunakan bagi menentukan pekali kebolehpercayaan yang boleh digunakan bagi mengukur sesuatu alat ukur, pekali kebolehpercayaan yang lebih 0.60 sering digunakan (Mohd. Majid   1990)

 

3.5        Prosedur kAJIAN

 

Sebelum pemunggutan data dibuat, pengkaji telah memohon kebenaran daripada Pengarah Urusan institut berkenaan untuk menjalankan kajian. Kebenaran ini adalah perlu bagi membolehkan pengkaji meminta pengajar dan pelajar menjawab soal selidik tanpa sebarang masalah atau gangguan. Ia juga bagi memaklumkan kepada pihak pengurusan institut tentang butiran kajian dan dapatan kajian yang boleh dimanfaatkan institut.

 

       Seterusnya, pengkaji menjalankan kajian rintis dengan subjek yang dipilih terdiri daripada 10 tenaga pengajar dan 15 orang pelajar dari semester 2 Kursus Diploma ACRT.

Selepas itu, pengkaji mengadakan perbincangan dengan pensyarah-pensyarah yang lain di Jabatan Pengajian Am untuk mendapatkan senarai responden serta memilih waktu dan tarikh yang sesuai bagi menjalankan kajian. Akhirnya pengkaji menjalankan kajian sebenar pada 5 Julai hingga 10 Julai 2000, dengan pengkaji menyelia sendiri pengedaran dan pengumpulan semula soal selidik. Subjek kajian diberi masa selama 60 minit untuk menjawab semua item dalam soal selidik.

 

Soal selidik ini diedarkan diwaktu akhir pengajian. Pemunggutan soal selidik dilakukan sendiri pengkaji. Pemunggutan dijalankan dalam waktu pengajian bagi subjek Pengajian Am. Sebelum memulakan sesi menjawab, pengkaji menerangkan kepada responden tentang tujuan kajian ini dan meminta kerjasama mereka agar menjawab dengan sebaik mungkin. Responden diberi masa selama 60 minit bagi melengkapkan jawapan terhadap item-item soal selidik. . Responden juga diingatkan agar menjawab semua item tanpa mengaitkan soal selidik ini dengan ujian atau seumpamanya. Ini bagi mengelakkan responden teragak-agak atau ragu-ragu semasa menjawab soalan-soalan yang ditanya. Responden juga dimaklumkan agar berlaku jujur semasa menjawab tanpa melakukan peniruan. Mereka juga diingatkan bahawa segala jawapan yang diberi adalah rahsia dan hanya untuk tujuan penyelidikan sahaja.

 

3.6              TATACARA PENGANALISISAN DATA

 

Soal selidik yang diperolehi disusun mengikut kategori pengajar dan pelajar. Pengkaji menyemak dan memilih soal selidik yang lengkap diisi dan tidak banyak berlaku kerosakan. Pengkaji mengabaikan soal selidik yang tidak lengkap atau berlaku banyak kerosakan seperti membulatkan semua jawapan-jawapan yang disediakan. Bagi proses pemasukan data, pengkaji menggunakan perisian Pakej Statistik Untuk Sains Sosial (SPSS 7.5). Dengan menggunakan perisian SPSS ini, pengkaji memasukkan semua data dan memberikan kod-kod serta label yang bersesuaian. Data yang diperolehi kemudiannya dianalisis dengan menggunakan kemudahan pakej ini.

 

            Kaedah statistik yang digunakan dalam kajian ini bergantung kepada objektif kajian dan paras skala pembolehubah yang digunakan. Statistik deskriptif digunakan untuk menganalisis data yang berkaitan dengan latar belakang responden yang dipersembahkan dalam bentuk peratusan, kekerapan, min dan sisihan piawai. Statistik deskriptif juga digunakan bagi menyusun, merumus dan menerangkan tahap pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, kemahiran menggunakan komputer, sikap terhadap penggunaan komputer, motivasi terhadap penggunaan komputer, tahap penggunaan komputer, prasarana dan kemudahan komputer dan keperluan kursus serta  penyelenggaraan. Penganalisisan data juga dibuat berpandukan kepada hipotesis-hipotesis yang telah dibina dalam bab satu. Pada asasnya hipotesis yang dibina itu merupakan penyataan-penyataan tentang perbezaan dan hubungan antara beberapa pembolehubah.

 

            Statistik inferensi digunakan untuk menganalisis soalan-soalan  kajian. Bagi tujuan ini, analisis korelasi telah digunakan dimana aras signifikan ialah 0.05. Analisis korelasi digunakan untuk mengkaji perhubungan antara dua pembolehubah (Alias Baba    1997). Pekali korelasi Pearson ‘r’ digunakan untuk melihat hubungan antara pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, kemahiran menggunakan komputer, sikap terhadap penggunaan komputer, motivasi terhadap penggunaan komputer, tahap penggunaan komputer, prasarana dan kemudahan komputer dan keperluan kursus serta  penyelenggaraan dengan beberapa pembolehubah bebas bagi pengajar dan pelajar. Pekali korelasi digunakan untuk menentukan keteguhan atau kekuatan hubungan antara pembolehubah-pembolehubah dengan menggunakan indeks keteguhan (Mohd Majid   1990).

 

            Sejauh mana hubungan antara pembolehubah boleh diukur melalui pekali korelasi yang mengandungi dua elemen iaitu tanda dan nilai pekali. Tanda positif menunjukkan hubungan terus antara dua pembolehubah. Manakala tanda negatif pula menunjukkkan hubungan songsang antara pembolehubah. Nilai-nilai pekali korelasi pula mengandungi nilai-nilai antara -1 hingga 1. Nilai pekali 1 atau menghampiri 1menunjukkan hubungan yang kuat antara dua pembolehubah, manakala nilai pekali 0 atau mendekati 0 menunjukkan tiada hubungan atau hubungan yang lemah (Mohd Majid  1993). Pengkelasan tafsiran korelasi ditunjukkan dalam jadual 3.2.

 

JADUAL 3.2   Pengkelasan Tafsiran Pekali Korelasi Mengikut Miller (1991)

 

                        Nilai                                                    Kekuatan

                        0.00 - 0.20                                           Sedikit atau tiada hubungan

                        0.20 - 0.40                                           Hubungan lemah

                        0.40 - 0.60                                           Hubungan yang sederhana

                        0.60 - 0.80                                           Hubungan yang kuat

                        0.80 - 1.00                                           Hubungan yang sangat kuat

 

Dalam kajian ini, pengkaji juga menggunakan ujian khi kuasa dua. Ujian khi kuasa dua ialah untuk data yang berbentuk nominal, iaitu data yang hanya dalam jenis kategori. Data jenis ini bersifat kualitatif di mana subjek-subjek diatur mengikut kategori, contohnya jumlah pelajar mengikut jantina atau negeri asal mereka (Alias Baba   1997). Khi kuasa dua ialah ukuran perbezaan antara frekuensi yang didapati dengan frekuensi yang dijangkakan. Lebih besar nilai perbezaan antara dua nilai, maka lebih besar nilai khi kuasa dua. Dalam kajian ini, pengkaji melihat kepada perbandingan nilai khi kuasa dua yang dikira dengan khi kuasa dua yang kritikal pada paras 0.05 dan darjah kebebasan tertentu. Untuk menentukan samada hipotesis nol kajian diterima atau ditolak, pengkaji  membandingkan nilai khi kuasa dua. Jika nilai khi kuasa dua yang dikira adalah lebih kecil dari nilai kritikal dan nilai khi kuasa dua yang dikira jatuh dalam penerimaan hipotesis nol. 

 

3.7        RUMUSAN

 

Bab ini menjelaskan tentang reka bentuk kajian yang digunakan dalam kajian ini. Kajian ini adalah kajian tinjauan yang dijalankan di sebuah IPTS teknikal bagi mengenalpasti hubungan di antara beberapa pembolehubah bebas dengan pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, kemahiran menggunakan komputer, sikap terhadap penggunaan komputer, motivasi terhadap penggunaan komputer, tahap penggunaan komputer, prasarana dan kemudahan komputer dan keperluan kursus serta  penyelenggaraan. Kajian ini dibuat ke atas 60 pengajar dan 200 pelajar semester 2 dan 4. Soal selidik terdiri dari sembilan dimensi dan bagi setiap dimensi terdapat 10 item. Data yang dikumpul kemudiannya dianalisis menggunakan perisian SPSS. Analisis korelasi digunakan bagi melihat hubungan antara beberapa pembolehubah bersandar dan bebas. Pekali korelasi Pearson ‘r’ digunakan untuk melihat hubungan antara pengetahuan tentang komputer, pengetahuan tentang penggunaan komputer, kepentingan penggunaan komputer, kemahiran menggunakan komputer, sikap terhadap penggunaan komputer, motivasi terhadap penggunaan komputer, tahap penggunaan komputer, prasarana dan kemudahan komputer dan keperluan kursus serta  penyelenggaraan dengan beberapa pembolehubah bebas bagi pengajar dan pelajar.