| Schaarse helden
Waarom zijn er zo weinig mensen met idealen, waarom is er zo weinig creativiteit, waarom is er zo weinig vooruitgang? Drie jaar geleden heb ik deze vragen al eens gesteld aan Hassana. Hassana had een paar jaar daarvoor gedroomd om internet in Maroua te krijgen. Drie jaar geleden was hij al zover om als eerste een e-mailcaf� te hebben door middel van een mobiele telefoonverbinding met de hoofdstad. Op de vraag waarom er zo weinig mensen met idealen zijn had hij toen glimlachend geantwoord: "Ecoutes, er zijn veel redenen hiervoor, maar de belangrijkste is waarschijnlijk het feit dat het leven van de jongeren hier bepaald wordt door de vader. Hij beslist alles voor het kind, zoals of hij naar school gaat of moet werken, welk werk hij gaat doen en wanneer en met wie hij gaat trouwen. Een meisje heeft al helemaal niets te kiezen. Vaak op jonge leeftijd, soms al vanaf 13 jaar, wordt ze uitgehuwelijkt zonder haar man tot op het moment van het huwelijk te hebben gezien. Daarna rest haar een leven van huishouden en kinderen opvoeden zonder dat ze al teveel buitenshuis mag komen. Jongens volgen vaak nog wel enkele jaren school. Maar vaak zonder dit af te maken, volgen ze hun vader op of wordt hun gezegd bij die en die oom te werken. Diegene die hun middelbare school of voortgezet onderwijs wel een keertje afronden, kunnen ze meestal geen baan vinden, waardoor ze schoorvoetend weer bij hun familie moeten aankloppen. In het algemeen worden jongeren tijdens hun opvoeding niet geleerd inventief te zijn, om idealen te hebben of doelstellingen te stellen en na te streven. Nee, in tegendeel, als jongens een bepaalde leeftijd krijgen en niet meer in het huishouden hoeven mee te draaien dan krijgen ze het voorbeeld van hun vader voorgeschoteld die de meeste tijd van de dag onder een boom zit te kletsen en spelletjes te doen. Dat is wat ze leren, onder een boom zitten, terwijl de vrouwen van zonsopgang tot na zonsondergang het gezin draaiende moeten houden met hun inspanningen." �De mensen met echt doorzettingsvermogen en vernieuwende idee�n", vervolgde Hassana, "zijn diegene, die of zonder ouders zijn opgegroeid en dus hebben moeten leren overleven, of slechts met een vader zijn opgegroeid en dus altijd hard in het huishouden en voor hun broers en zussen hebben moeten werken, of alleen met een hun moeder zijn opgegroeid en zo een goed voorbeeld hadden. Want voor een vrouw is deze door mannen gedomineerde maatschappij erg hard en moeilijk, en om er alleen te overleven moet ze heel veel doorzettingsvermogen hebben." Hassana, opgegroeid zonder vader heeft inmiddels zijn droom verwezenlijkt. Als eerste heeft hij in Noord Kameroen via een satellietverbinding internet toegankelijk voor het publiek gemaakt. Met zijn cybercaf� en wi-fi verbindingen verschaft hij inmiddels de halve stad van internet. Ook installeert hij schotels voor diegene die een eigen directe satellietverbinding willen hebben. Toen we onlangs �s avonds samen langs de kant van de weg wat gebraden vlees zaten te eten, kwamen we weer op hetzelfde onderwerp uit. Hij was nog steeds van mening dat de traditionele opvoeding een belangrijke oorzaak is voor het gebrek aan idealisme en creativiteit. Hij kwam echter nog met twee andere oorzaken voor het gebrek aan vooruitgang. Ten eerste worden diegene, die hun nek proberen uit te steken en iets op proberen te zetten, geconfronteerd met de verwachting van hun naaste omgeving. Zodra je familie of vrienden het idee hebben dat je geld verdiend, ben je verplicht te delen. Dit delen bestaat uit het betalen van cadeaus, maaltijden, ziekenhuisrekeningen en bruidschatten. Je hieronder uittrekken betekent schande en familieproblemen. Dat dit delen betekent dat je je onderneming op het spel zet telt, wordt niet als argument erkend. Dat wat binnenkomt, moet worden verdeeld. Dit betekent dat er vaak weinig middelen overblijven voor investeringen of om eventuele tegenvallers op te vangen. Wanneer echter de dapperen ook hier doorheen komen begint het echte werk pas: men komt dan in de corruptiezone. Dit is de derde hindernis en houdt in dat je je een weg moet betalen door alle mensen die maar enige invloed op jouw succes kunnen hebben. Je winst wordt vanaf dit moment gedeeld in ruil voor noodzakelijke diensten en een soort van niet-aanvalsverdragen. Dit eerste betekent dat wanneer je iets nodig hebt, al zijn het dingen waar je recht op hebt, je hier flink voor moet betalen. Het tweede betekent dat bijvoorbeeld overheidsfunctionarissen het je niet lastig zullen maken op de gebieden waar ze dat eventueel wel zouden kunnen doen. Daarnaast is het als succesvol initiatiefnemer ook zonder steun van belangrijke politici bijna niet mogelijk om het uit te houden en voor deze steun dient goed betaald te worden. Trouwens, corruptie is niet iets van alleen de grote projecten. Het heeft zijn invloed op heel de samenleving. Drie jaar geleden heb ik samen met Zico, een jongen van toen 20 jaar, op een ochtend een van de bergen beklommen die het vlakke landschap rond Maroua doen opschrikken. Genietend van een schitterend uitzicht over de groene savanne doorkruist door de zanderige droge rivierbeddingen en met zicht op de duizenden daken en bomen van de stad vertelde Zico wat corruptie nu precies betekent. �Moullir la barbe, de baard bevochtigen, zo wordt het hier genoemd�, begon hij. Zico zelf werd door de noodzaak om regelmatig de baard te bevochtigen zeer gehinderd in een initiatief dat hij was begonnen. Nadat hij na lang zoeken en onlangs zijn diploma geen baan kon vinden, was hij met een geleende televisie, boxen en DVD-speler filmavondjes bij hem thuis gaan organiseren. Voor een klein bedrag kwamen er elke avond zo'n 20 tot 80 jongeren uit de buurt naar films kijken. Een goed initiatief, dat de jeugd van de straat hield, mij de gelegenheid gaf om onder een sterrenhemel en in een gezellige sfeer de Titanic of de Matrix te bekijken en Zico een mogelijkheid gaf om een boterham te verdienen. Dit was ook zeker gelukt, wanneer niet om de zoveel tijd enkele corrupte functionarissen langskwamen en dreigden de TV in beslag te nemen als hij niet betaalde. Zich ertegen verzetten durfde hij niet: "c'est la peur, qui nous tue," zie hij. De angst heeft hem uiteindelijk niet gedood, maar nadat hij gedwongen was om te stoppen met zijn filmavondjes, is hij naar de hoofdstad vertrokken waar hij vorig jaar onder vage omstandigheden is overleden.....lees verder |