Lessons 6. - 10 / 32-48.
32.) Words which stand in the place of nouns, as "you," "he," "who," "which," are called "pronouns". Pronouns referring to the person speaking ("I", "we"), the person addressed ("you", "thou"), or the person or thing spoken of ("he", "she", "it", "they"), are called "personal pronouns". They are considered singular or plural, according to whether they refer to one or more persons. Since the meaning of such pronouns indicates the number, no plural ending is ever attached to them. The personal pronounsSingular.-- Plural.-- First person: mi, I (me). -- ni, we (us). -- Second person: vi, you. -- vi, you. -- li, he (him). -- Third person: ŝi, she (her). -- ili, they (them). ĝi, it.
[Footnote: There is another pronoun "ci" (thou), for the second person singular, used in solemn style, as in the Bible, in poetry, and also for intimate or familiar address when desired, like German "du", French "tu", etc.]
33.) Nouns in predicate relation with pronouns, or adjectives modifying such pronouns, are made to agree with them in number:
Ni estas bonaj kaj feliĉaj, we are good and happy. --Rozoj estas floroj, ill ne estas fruktoj, roses are flowers, they are not fruits. -- Gertrudo, vi estas bona, Gertrude, you are good. -- Knabinoj, ĉu vi estas feliĉaj? Girls, are you happy?
34.) Any pronoun may serve as the subject of a verb. The combination of the verb with each of the personal pronouns in succession for its subject, is called the "conjugation" of the verb. Following is the conjugation of the present tense of "esti", and of "vidi":
mi estas = I am. -- mi vidas = I see. -- vi estas = you are. -- vi vidas = you see. -- li (ŝi, ĝi) estas = he (she, it) is. -- li (ŝi, ĝi) vidas = he (she, it) sees. -- ni estas = we are. -- ni vidas = we see. -- vi estas = you (plural) are. -- vi vidas = you (plural) see. -- ili estas = they are. -- ili vidas = they see.
al = to, toward. -- hodiaŭ = today. -- Arturo = Arthur. -- kudri = to sew. -- aŭ = or (aŭ ... aŭ ..., either ... or ...) -- Roberto = Robert. -- ĉar = because. -- skui = to shake. -- doni = to give. -- stari = to stand. -- fali = to fall. -- sub = under, beneath. -- fenestro = window. -- virino = woman.
1.) Knaboj, ĉu vi volas sidi en la domo, aŭ en la ĝardeno? 2. Ni preferas sidi hodiaŭ en la ĝardeno, sub la granda arbo. 3. Ĉu vi havas pomojn, aŭ ĉerizojn? 4. Ni havas nek pomojn nek ĉerizojn, sed ni havas dolĉajn persikojn. 5. Arturo donas al vi la maturajn persikojn, ĉar li ŝatas kolekti frukton. 6. Arturo, ĉu vi rompas la branĉojn? 7. Ne, sed mi skuas branĉon, kaj la persikoj falas. 8. Mi staras sub la arbo, kaj kolektas la dolĉan frukton. 9. La frukton mi donas al Mario kaj Gertrudo. 10. Mi volas doni persikon al Heleno, sed hodiaŭ ŝi estas en la domo. 11. Ŝi sidas apud la fenestro kaj kudras. 12. Ŝi preferas kudri, kaj volas nek marŝi nek sidi en la ĝardeno. 13. Kaj ŝi kaj la virino apud ŝi volas kudri hodiaŭ. 14. Ili estas feliĉaj, ĉar ili vidas la birdojn en la arbo apud la fenestro. 15. La birdoj estas kolomboj, kaj sidas sur la arbo. 16. Sub la arboj en la kampo staras ĉevaloj, kaj ili manĝas la verdan molan herbon. 17. Ni donas pomojn al ili, ĉar ili ŝatas pomojn. 18. Ni estas feliĉaj, ĉar ni havas belajn persikojn maturajn kaj bonajn. 19. Roberto, vi estas alta, sed vi, knabinoj, ne estas altaj.
1.) Does Arthur break the branch and gather the apples? 2. No, he shakes the branch, and the apples fall. 3. They are ripe and sweet. 4. Robert, do you wish to stand beneath the tree? 5. No, I do not wish to stand under it, but near it. 6. I wish to give both the peaches and the apples to the woman. 7. She is sitting in the house, near the window. 8. Mary is sitting in (on) a chair near her. 9. Both Mary and the woman are sewing. 10. They prefer to sew, and do not wish to walk in the garden to-day. 11. They are happy because they like to sew. 12. They do not wish to gather flowers, or walk, or see the birds. 13. They have neither apples nor peaches, but they do not wish to eat. 14. They give the fruit to the boys and girls.
35.) The past tense of the verb expresses an action which took place in past time, or a condition which existed in past time. The ending of this tense is "-is", as "kuris", ran, "flugis", flew, "brilis", shone. The conjugation of "esti" and also of "vidi" in the past tense is as follows:<
mi estis = I was. -- mi vidis = I saw. -- vi estis = you were. -- vi vidis = you saw. li (ŝi, ĝi) estis = he (she, it) was. -- li (ŝi, ĝi) vidis : saw. he (she, it) saw. -- ni estis = we were. -- ni vidis = we saw. -- vi estis = you (plural) were. -- vi vidis = you (plural) saw. -- ili estis = they were. ili vidis = they saw.
36. A preposition is a word like "in," "on," placed before a noun or pronoun to indicate some relation between this and another word. The preposition is said to "govern" the noun or pronoun, which is called its "complement". In English, the complement of a preposition seems to be put in the accusative case if it is a pronoun, but to remain unchanged in form if it is a noun. In Esperanto the preposition does not affect the form of the word governed, which remains in the nominative case:
La arbo estas en la ĝardeno, the tree is in the garden. -- Bonaj pomoj estas sur ĝi, good apples are on it. -- Mi donis ĉerizojn al li, I gave cherries to him. -- La knabo estas apud mi, the boy is near me. -- Sub la arbo staris ĉevalo, under the tree stood a horse.
37.) For use as the object of a verb, any pronoun may be put in the accusative case by addition of the accusative ending "-n"
(23):) La viro vidis vin kaj min, the man saw you and me. -- Li vidis ilin kaj nin, he saw them and us. -- Mi vidis nek lin nek ŝin, I saw neither him nor her. -- Ni volas havi ĝin, we wish to have it.
agrabla = pleasant, agreeable.-- luma = light (not dark). -- bildo = picture.-- muro = wall.-- blua = blue.-- nun = now. --danki = to thank.-- planko = floor.-- de = from.-- pordo = door.-- diri = to say.-- rigardi = to look (at).-- infano = child.-- tapiŝo = carpet.-- interesa = interesting.-- tra = through.
1. Hodiaŭ la knaboj kaj knabinoj estas en la granda domo. 2. Ili staras apud la tablo, en agrabla luma ĉambro. 3. Ĝi havas altajn larĝajn fenestrojn. 4. Sub la tablo kaj seĝoj, mola tapiŝo kuŝas sur la planko. 5. La tapiŝo havas belajn kolorojn, ruĝan, bluan, flavan, kaj verdan. 6. Virino marŝis tra la pordo, kaj staris apud la tablo. 7. Ŝi havis interesajn bildojn, kaj donis ilin al la knaboj kaj la knabinoj. 8. Ŝi diris "Ĉu vi volas rigardi la bildojn?" 9. "Jes, ni dankas vin," diris la infanoj, kaj ŝi donis al ili la bildojn. 10. Granda bildo falis de la tablo, sed Arturo nun havas ĝin. 11. Li donas ĝin al Mario, ŝi dankas lin, kaj donas ĝin al Roberto. 12. Ili volis doni ĝin al Gertrudo, sed ŝi diris "Ne, mi dankas vin, mi ne ŝatas rigardi bildojn." 13. Ŝi marŝis de la tablo al la fenestro kaj diris "Mi preferas kudri." 14. Ŝi volis sidi en granda seĝo apud la fenestro.15. La virino rigardis ŝin kaj diris "Mi donis la bildojn al vi, knaboj kaj knabinoj," ĉar ili estas interesaj bildoj. 16. Gertrudo diris "Vi estas bona al ni, sed mi volas sidi apud la pordo aŭ la fenestro. 17. Mi kolektis dolĉajn violojn en la ĝardeno, kaj nun mi volas rigardi la dolĉajn florojn, kaj kudri."
1.) Do the boys and girls wish to be good? 2. They gathered fresh flowers and gave them to the woman. 3. The happy children were in the garden, but now they are in the house. 4. The rooms in the house are light, because they have large wide windows. 5. The doors in the room are wide and high. 6. The carpets on the floor seem soft, and have various beautiful colors. 7. A large strong table stands near the door. 8. We can sit near the table and look through the windows. 9. Gertrude is looking at the various pictures. 10. She looks-at them, and seems to be happy. 11. She gave a picture to me and I thanked her. 12. Helen walked near the table and shook it. 13. Arthur did not see the pictures because they were lying on the floor. 14. He looked-at the pictures on the wall, but they are neither interesting nor beautiful. 15. Robert looked through the window, and saw us in the pleasant garden.
38.) A pronoun which refers to the same person or thing as the subject of the verb in the sentence, but is used in some other relation than subject of that verb, is said to be used "reflexively", or to be a "reflexive pronoun".
39.) The first and second personal pronouns, "mi", "ni", and "vi", ("ci") are used for the reflexive pronouns of the first and second persons. There can be no ambiguity, since words such as "me, myself, us, ourselves," can refer to no one else than the person or persons speaking; while words such as "you, yourself, yourselves (thee, thyself)," can refer to no one else than the person or persons addressed:
Mi vidas min, I see myself. -- Mi diris al mi, I said to myself. -- Ni havas tapiŝon sub ni, we have a carpet under us. -- Ni amuzis nin, we amused ourselves. -- (Ci trovas domon apud ci, thou findest a house near thee.) -- Vi diras al vi, you say to yourself (yourselves). -- Vi amuzas vin, you amuse yourself (yourselves).
40. When the verb is in the third person, a pronoun of the third person, used otherwise than as the subject, might or might not refer to the subject of that verb. For example, "He sees a bird near him," may mean that the subject sees a bird near himself, or near another person. If such a pronoun of the third person is intended to refer to the subject of the verb, Esperanto uses a special reflexive pronoun "si" (accusative "sin"), which means "him(self)", "her(self)", "it(self)", "them(selves)", according to the gender and number of the verb:
Li amuzas sin, he amuses himself. -- Arturo vidis birdon apud si, Arthur saw a bird near him(self). -- Ŝi trovas floron apud si, she finds a flower near her(self). -- Mario trovis sin sur blua tapiŝo, Mary found herself on a blue carpet. -- La tapiŝo havas diversajn kolorojn en si, the carpet has various colors in it(self). -- La birdo kaŝas sin sub la folioj, the bird hides itself under the leaves. -- Ili amuzas sin, they amuse themselves. -- La viroj havas seĝojn apud si, the men have chairs near them(selves). -- La virinoj trovas florojn apud si, the women find flowers near them(selves). -- La arboj havas ĉerizojn sur si, the trees have cherries on them(selves). -- Sub si la infanoj trovis molan tapiŝon, under them(selves) the children found a soft carpet.
[Footnote: From the very fact that "si" always refers to the subject of the verb, it is evident that "si" can never itself be used as subject or part of the subject of the verb.]
41.) A verb having a reflexive pronoun for its direct object is sometimes called a "reflexive verb", from the fact that some languages have had or still have a special reflexive or middle form of the verb, to express an act of the subject on or for itself, or they have certain verbs whose use is chiefly or exclusively reflexive. The conjugation of a verb reflexively is therefore as follows:
mi amuzas min (mi min amuzas), I amuse myself. -- vi amuzas vin (vi vin amuzas), you amuse yourself. -- li (ŝi, ĝi) amuzas sin (sin amuzas), he (she, it) amuses him (her, it)self. -- ni amuzas nin (ni nin amuzas), we amuse ourselves. -- vi amuzas vin (vi vin amuzas), you amuse yourselves. -- ili amuzas sin (ili sin amuzas), they amuse themselves.
Footnote: As Greek "etraponto", they turned themselves; Latin "exerceor", I exercise myself, "vescor", I eat (I feed myself); German "ich huete mich", I beware (I guard myself); Spanish "me alegro", or "alegrome", I rejoice (I gladden myself); French "il s'arrete", he halts (he stops himself).]
Alfredo = Alfred. -- komenci = to begin. -- amuzi = to amuse. -- laŭdi = to praise. -- antaŭ = before, in front of. -- legi = to read. -- aparteni = to belong. -- libro = book. -- griza = gray. -- perdi = to lose. -- iri = to go. -- skatolo = small box or case. -- Johano = John. -- strato = street. -- kaŝi = to hide, to conceal. -- si = himself, etc. (40).
1.) Johano kaj Alfredo amuzis sin en la ĝardeno. 2. Johano kaŝis sin, kaj Alfredo trovis Johanon. 3. Alfredo sin kaŝis en alta arbo, kaj Johano trovis Alberton. 4. Mario kaj Gertrudo sin kaŝis apud la floroj, kaj la knaboj trovis la knabinojn. 5. La knabinoj ne volas perdi sin en la agrabla kampo. 6. Johano komencis amuzi sin en luma ĉambro en la domo. 7. La muro havas interesajn bildojn sur si. 8. Tra la fenestro antaŭ si Johano rigardas la virojn kaj la virinojn sur la strato. 9. Li havas molan grizan tapiŝon sub si, kaj ne volas seĝon. 10. Li kaj Alfredo volis iri al la strato kaj amuzi sin. 11. Ili marŝis al la pordo, kaj trovis ruĝan skatolon antaŭ si. 12. En la skatolo estis libro, kaj Johano diris al si "La libro ne apartenas al mi." 13. Li diris al Alfredo "Ĉar ni trovis ĝin, mi volas legi la libron." 14. Virino antaŭ pordo komencis rigardi la knabojn, kaj ili diris al ŝi "Ĉu la libro apartenas al vi? Ni trovis ĝin en skatolo." 15. La virino diris "Jes, ni perdis ĝin, kaj mi dankas vin, ĉar vi donas al mi la skatolon kaj la libron." 16. Ŝi iris al la strato, kaj la knaboj iris al la domo.
1.) The book in the gray box does not belong to me. 2. I found it in front of me, near the door. 3. You began to praise yourselves, but I do not praise myself. 4. They hid themselves, and I stood near them. 5. The birds sit on the tree, because it has ripe cherries on it. 6. Alfred amused himself on the street, but we like to amuse ourselves in the house. 7. The trees have good fruit on them. 8. She found herself in a beautiful light room. 9. The carpet on the floor had various colors in it, and the high wall had pictures on it. 10. The pictures had boys and girls in them. 11. The book belongs to her, but it fell from the box. 12. The table has red and blue and yellow flowers on it. 13. Did you see the doves near the flowers in front of (before) you? 14. The birds saw the fruit on the tree in front of them, and flew to the branches. 15. I sat on the bench in the garden, and began to read an interesting book. 16. They hid themselves in the leaves and began to sing. 17. The child is in a pleasant room.
42.) Since there is a special reflexive pronoun of the third person, the third personal pronouns, "li", "ŝi", "ĝi", "ili", when used otherwise than as subjects, never refer to the subject of the verb, but always to some other person or thing:
La knabo laŭdas lin, the boy praises him (another person). -- Ŝi donas pomojn al ŝi, she gives apples to her (to another person). -- La birdo vidis ĝin, the bird saw it (something else than the bird). -- La knaboj kaŝis ilin, the boys hid them (other persons or things). -- Ili trovis ilin apud si, they found them (other persons or things) near them(selves). -- La birdoj flugis al ili, the birds flew to them.
43.) Words like "my," "his," "your," which indicate ownership or some possessive relation, are called "possessive adjectives". Possessive adjectives are formed from the personal pronouns by adding the adjective ending "-a", as "mia", my, "via", your ("cia", thy), "lia", his, "ŝia", her, "ĝia", its, "nia", our, "via", your (plural), "ilia", their. The limitation in the use of the third personal pronouns ("42") is also true of the adjectives derived from them:
Mia domo kaj miaj ĝardenoj estas grandaj, my house and my gardens are large. -- Johano sidas sur via seĝo, John is sitting in your chair. -- Li havas lian ĉevalon, he has his (another person's) horse. -- Ĉu vi legis ŝiajn librojn? Did you read her books?
[Footnote: Sometimes these words are called possessive pronouns, although really they are not pronouns at all, but pronominal adjectives with a possessive meaning.]
44.) Reflexive possessive adjectives, like the reflexive pronoun, refer to the subject of the verb in the sentence. For the first and second persons, they are the same as the personal possessive adjectives. The reflexive possessive adjective of the third person is "sia", his, her, its, their, formed by adding the ending "-a" to the reflexive pronoun "si":
Mi havas miajn librojn sur mia tablo, I have my books on my table. -- Johano perdis siajn librojn, John lost his (John's) books. -- Mario estas en sia ĉambro, Mary is in her room. -- La birdoj flugis al sia arbo, the birds flew to their tree.
45.) Possessive adjectives may be used predicatively, as "the book is mine," or may modify some word or words not expressed, as "mine are large." Instead of having special forms, like English "mine", "yours", "hers", etc., Esperanto uses the regular possessive adjectives preceded by the article:
La granda libro estas la mia, the large book is mine. -- La via estas granda, la miaj estas belaj, yours is large, mine are beautiful. -- Ili havas la sian, sed ne la lian, they have theirs, but not his. -- La iliaj ŝajnas esti bonaj, theirs seem to be good.
diro = saying, remark. -- manĝo = meal. -- ĝis = as far as, up to, down to. -- nesto = nest. -- hieraŭ = yesterday. -- pasero = sparrow. -- juna = young. -- patro = father. -- kapti = to catch, to seize. -- post, after, behind. -- kato = cat. -- surprizi = to surprise. -- kolera = angry. -- teni = to hold, to keep. -- lavi = to wash. vizaĝo = face. --
1.) Hieraŭ mi perdis mian grizan katon. 2. Ilia kato kaptis nian birdon. 3. Via kolera diro surprizis mian patron. 4. Ĉu la granda kampo apartenas al ŝia patro? 5. Ne, ĝi ne estas la lia. 6. La lia estas bela, sed mi preferas la mian. 7. Ĉu vi ŝatas vian libron aŭ la ilian? 8. Li havas nek siajn ĉevalojn nek la iliajn. 9. La knabinoj ŝajnas esti koleraj. 10. Ili komencis legi siajn librojn. 11. La viro kaptis kaj tenis siajn ĉevalojn, sed li ne trovis iliajn ĉevalojn. 12. Ŝia libro kuŝas sur la planko, post ŝia seĝo. 13. Ŝi ne trovis ilian libron, sed la junaj infanoj trovis la nian.
Griza kato iris de la domo ĝis la strato. Ĝi vidis paseron antaŭ si, kaj volis manĝi ĝin. La kato staris post granda arbo, kaj kaptis la paseron. La pasero diris "Bona kato lavas sin antaŭ sia manĝo, sed vi ne lavis vian vizaĝon." La interesa diro surprizis la katon. La kato ne tenis la paseron, sed komencis lavi sian vizaĝon. La pasero flugis de la kato ĝis la arbo. La kolera kato diris "Mi perdis mian manĝon, ĉar mi komencis lavi min antaŭ la manĝo!" Nun la katoj ne lavas sin antaŭ la manĝoj. Ili havas siajn manĝojn, kaj post la manĝoj ili lavas la vizaĝojn. La paseroj ne surprizas ilin nun, sed ili tenas la paserojn. La katoj estas feliĉaj, sed la paseroj ne estas feliĉaj. La junaj paseroj volas flugi al la nestoj en la arboj.
46.) When the verb in a sentence expresses motion, the word indicating the place, person or thing toward which the motion is directed is given the accusative ending. This is also true if the word is the complement of any preposition which does not itself sufficiently indicate motion in a certain direction. (The prepositions "al", to, toward, "ĝis", as far as, "tra", through, express motion in the direction of their complements, and could not well be used except in a sentence whose verb expresses motion. Consequently the accusative is not used after any of these three):
Li iris ĝardenon, he went to the garden ("gardenward"). -- La viro iros Bostonon, the man will go to Boston ("Bostonward").
[Footnote: Cf. English "he went home," "he went homeward," etc.]
Li estis en la ĝardeno, kaj kuris en la domon, he was in the garden and ran into the house. -- Ĝi ne estas sur la tablo, ĝi falis sur la plankon, it is not on the table, it fell upon the floor. -- Ili falis sub la tablon ĝis la planko, they fell under the table as far as the floor (direction expressed by whole prepositional phrase). -- Mi iris tra la domo en mian ĉambron, I went through the house into my room.47.) In many sentences where the possessor is already sufficientlly indicated, English nevertheless uses a possessive adjective, as in "I wash my face," "he shakes his head," but on the other hand omits it entirely with certain words indicating relationship, as in "Brother gave it to me," etc. In both cases Esperanto uses the article instead of the possessive adjective, unless the fact of possession is to be emphasized:
Mi lavas la vizaĝon, I wash my face. -- Li skuas la kapon, he shakes his head. -- La patro estas alta, Father is tall. -- Mi donis ĝin al la patro, I gave it to Father.
48.) English often uses the preposition "of" between two words where no idea of possession really exists, as "the city of Boston." Since nouns used in apposition refer to the same thing, and are in the same grammatical construction, Esperanto does not use a preposition:
La urbo Bostono estas granda, the city (of) Boston is large. -- Mia amiko Johano estas alta, my friend John is tall. -- Ĉu vi ne konas min, vian amikon? do you not know me, your friend?
arabo = arab. -- meti = to put, to place.-- baldaŭ = soon. -- nazo = nose. -- Bostono = Boston. -- nur = only, merely. -- frato = brother. -- puŝi = to push. -- kamelo = camel. -- trans = across. -- kapo = head. -- tuta = whole, entire, all. -- kolo = neck. -- urbo = city. -- korpo = body. -- varma = warm.
Arabo sidis en sia domo en la urbo. Apud domo trans la strato li vidis kamelon. La kamelo iris trans la straton ĝis la pordo, kaj diris al la arabo, "Frato, mi ne estas varma, mi volas meti nur la nazon en vian varman domon." La arabo skuis la kapon, sed la kamelo metis la nazon tra la pordo en la ĉambron. La kamelo komencis puŝi sian tutan vizaĝon en la domon. Baldaŭ li havis la kapon ĝis la kolo en la domo. Post la kapo iris la kolo en ĝin, kaj baldaŭ la tuta korpo estis en la domo. La arabo estis kolera, ĉar li ne volis havi tutan kamelon en sia domo. Li kuris al la kamelo, kaptis lin, tenis lin, kaj diris, "Frato, vi volis meti nur la nazon en mian domon. La ĉambro ne estas granda sed ĝi estas la mia, kaj mi preferas sidi en ĝi." "Via diro estas bona," diris la kamelo, "via domo ne estas granda, sed ĝi estas varma, kaj mi ŝatas stari en ĝi. Mi preferas stari kaj kuŝi en ĝi, kaj mi donos al vi mian arbon trans la strato. Ĉu vi ne volas iri sub la arbon?" Kaj la kamelo puŝis la arabon de lia domo en la straton de la urbo. La kamelo nun trovis sin en varma ĉambro, sed la juna arabo staris trans la strato kaj ne estis varma.
1.) The cat ran across the street. 2. Across the street it found a sparrow. 3. It caught the bird, but began to wash its face, and the sparrow flew to the nest. 4. I went into the garden as far as the large tree. 5. I did not hold my book, and it fell upon the floor. 6. It began to fall under the table, but I seized it. 7. My brother pushed the books into their box, and put it on the table. 8. We went to the city of Boston yesterday and into a beautiful house. 9. The arab shook his head and said, "No." 10. But the camel commenced to go through the door. 11. His remark did not seem to surprise the camel. 12. The camel pushed its head and neck, and soon its whole body into the warm house. 13. It wished to put merely its nose into it. 14. The arab was angry, because it pushed itself into his house. 15. He said, "Brother, the house is mine, and I do not wish to have you in it." 16. But soon after the remark, the whole camel was in the house. 17. He pushed the young arab into the street. 18. He went across the street and stood upon the grass under a tree.