I O ALFABETO GALEGO
|
GRAFÍA |
NOME |
PRONUNCIA 1 |
OS DÍGRAFOS: |
||
|
a |
a |
[ a] |
c h che [t∫] |
||
|
b |
be |
[b], [ b ] |
gu gue u [g] ou [h] |
||
|
c |
ce |
[k] + a, o, u; [ q ] {ou [s]2}+e,i |
ll elle [ l ] ou [y] |
||
|
d |
de |
[d] , [ d] |
nh ene hache [h] |
||
|
e |
e |
[e], [ e] |
qu que u [k] |
||
|
f |
efe |
[f] |
rr erre dobre [r] |
||
|
g |
gue |
[g] [ g] ou [h]3 |
|||
|
h |
hache |
[Ø] |
|||
|
i |
i |
[i] |
|||
|
l |
ele |
[l] |
|||
|
m |
eme |
[m] |
|||
|
n |
ene |
[n], [ h] |
|||
|
ñ |
eñe |
[ |
|||
|
o |
o |
[o] , [ É] |
OUTRAS LETRAS : |
||
|
p |
pe |
[p] |
j iota |
||
|
q |
que |
[k] |
k ka |
||
|
r |
erre |
[ r], [r] |
y i grego |
||
|
s |
ese |
[s] |
w uve dobre |
||
|
t |
te |
[t] |
|||
|
u |
u |
[u] |
|||
|
v |
uve |
[b], [ b ] |
|||
|
x |
xis |
[ ∫], [ks] |
|||
|
z |
zeta |
[ q], (ou [s]2) |
|||
1. Símbolos do Alfabeto fon
e¢tico internacional.2. O seseo
e¢ o emprego do fonema [s] en vez do fonema fricativo interdental xordo, [q], por exemplo: [so na] e [pa so] por [qo na] e [pa qo]; e [lus] por [luq].3. A gheada
e¢ a ausencia do fonema Éclusivo velar sonoro [g], substituído por [h], ou outros fricativos xordos. A gheada e¢ un rasgo maioritario do galego falado, sobre todo na zona Éccidental, aínda que se atopa en retroceso.
II AS VOCAIS
A. O galego t
en sete vocais tónicas:|
anteriores ou palatais |
posteriores e redondeadas |
||
|
as vocais máis pechadas |
I (fillo) |
U (lume) |
|
|
|
E pechado (cedo) |
O pechado (tolo) |
|
|
|
e aberto (e¢, sete, pedra,vello) |
É aberto (, h Éme, pÉrta) |
|
|
a vocal máis ab erta |
A (casa) |
||
Na escritura, non
existe ningún sinal para distinguír os 'e' e 'o' pechados dos abertos. Na fala, a abertura vocálica é distintiva:bola "pan"/ b
Éla "pelota"pola "galiña n
Éva'; "contracción de por + a"/ p Éla "rama"bos "plural de bo'/ v
É´s 'pronome da 5ª persoa'fora "pluscuamperfeito de ser"/ f
…´ra 'contrario de dentro'ven "6ª plural de ver'/
ve¢n '3ª persoa de vir'presa 'puñado' 'acequia' / pr
e¢sa 'sen ter tempo'B. Ditongos
e
xisten ditongos decrecentes (unha vocal seguida por outra máis pechada): ai(caixa); ei (papeis); ei (queixo); Éi (boc Éi);oi (loita); au (autor); eu (deu); eu (bateu); ou ( loureiro).Tam
e¢n hai ditongos crecentes (unha vocal seguida por outra máis aberta), pero na práctica hai tendencia a convertelos en hiatos. ia (piano); ie (fiestra); ie (suficiente); iÉ (idi Étez); ue (ruela); ue (tenue); uÉ (cu Éta); uo (suor).