| Verkeer en Leefomgeving |
 |
| Stiltebeheer is nodig om stilte weer terug te krijgen. (zonder dat er nooit meer geluid gemaakt mag worden natuurlijk!) Deze site noemt het scheiden van geluid en lawaai gebiedsgerichte geluidsbeheersing. Maar het helpt niet om de ene geluidsbron wel aan te pakken en de andere niet! |
 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Laatst gewijzigd: juli 2006 |
 |
| Stiltebeheer |
| Welke verkeersgeluiden zijn er in een gebied te horen?
Bij het gericht luisteren wordt duidelijk aan welke verschillende geluiden er ergens te horen zijn. Hoeveel geluid is daarvan aanvaardbaar? Dit is erg persoonlijk en bovendien afhankelijk van wat je doet. Maar hoe zorgen we ervoor dat je kan kiezen in hoeverre je dit geluid wil aanhoren? Hoe bereiken we deze vrijheid? Geluidsbeheer Een middel is Geluidsbeheer, waarbij de hoeveelheid hoorbare geluiden afhankelijk is van het soort gebied. Een beperkte vorm hiervan (dat is een niet-consequente of een niet -integrale vorm ervan) kennen we reeds, namelijk het stiltegebied. Wat horen we allemaal in een stiltegebied? Naast het natuurlijke geluid van vogels, insecten, bladgeruis en vee is er nog meer te horen: wegverkeer, een vliegtuig een brommer, kettingzagen, motorboten enzovoort. Het is vaak zo gewoon, dat we onszelf geleerd hebben om het zoveel mogelijk te negeren. Effecten? Toch houdt het geluid een deel van zijn effecten zoals een afname van de natuurbeleving en het minder goed kunnen horen en ervaren van zachte dierengeluiden. Het kan niet alleen als een verstorend 'element' worden ervaren maar alomtegenwoordig verkeersgeluid geeft tevens de indruk van de nietigheid van het natuurgebied. Doordat het geluid doordringt tot in de uithoeken ervan. Doordat je zelfs in de natuur niet meer aan door "machines" geproduceerde geluid kunt ontsnappen, geeft het zelfs steun aan het idee dat Nederland "vol' is. Echte stilte- c.q. rustzoekers moeten inderdaad grotere afstanden afleggen om deze gebieden wel te vinden, bijvoorbeeld de Friese waddeneilanden. |
| Hoe komt dat er steeds minder stilte is? Naast dat er steeds meer mogelijkheden komen om geluid te maken en er steeds meer mensen in het buitengebied zijn, hoeft dat niet automatisch te betekenen dat er geen plekken meer zouden met stilte. Een probleem waar ik wel op doel is twee manco's in de huidige wetten tegen geluidsoverlast. 1) Bepaalde geluidsbronnen worden aangepakt, terwijl andere geluidsbronnen vrijuit lawaai mogen produceren. Het vliegverkeer is zo'n op gebied van geluid een anarchie. De strijd om de herrie bij Schiphol is overbekend. Maar ook de kleine luchtvaart produceert zomaar op de gekste plekken herrie. Moderenere vliegtuigjes, en hoog genoeg vliegen, zijn weliswaar stiller. Maar cirkelende piloten en reklamevliegtuigjes helemaal maken veel stilte kapot. 2) De huidige bestrijding van geluidshinder is namelijk vooral gericht op het tegengaan van excessen en duidelijk aanwezige overlast. Dat is op zich natuurlijk erg belangrijk. Echter bestaat er anderzijds sterk de neiging om geluidsoverlast te spreiden, om zodoende onder de geluidshindernormen te blijven. Om toch maar niks te hoeven veranderen met het productie van geluid worden geluidsintensieve activiteiten zo veel mogelijk gespreid. (Vergelijk het maar eens met de bekende hoge schoorstenen van weleer: het oplossen van vervuiling was ooit gevonden. verspreid de vervuiling zoveel mogelijk zodat door verdunning het gif en de stank geen kwaad meer konden doen. Dat daardoor echter de directe overlast de uitstoot van verontreinigende stoffen niet meer kon remmen werden grote gebieden vervuild, tot Antarctica toe. Zo erg zal dat met geluid niet worden, maar ...stille gebieden zijn hierdoor erg zeldzaam geworden in Nederland.) Welk lawaai hoor er dan in Stiltegebieden? De luchtvaart Stiltegebieden zijn vastgesteld zonder afstemming met de luchtvaart. Er cirkelen op onwillekeurige tijden zomaar vliegtuigjes rond boven onze stiltegebieden. Ook wordt er zonder meer een aanvliegroute van Schiphol verlegd over stiltegebieden in zuidoost Utrecht (en elders ook). En er ligt zelfs een stiltegebied onder een aanvliegroute! namelijk van vliegveld Hilversum bij Hollandse Rading. Daarnaast ontbreekt een meldpunt waaruit actie ondernomen wordt, wettelijke regels en controle ontbreken vrijwel geheel en er is dus zo goed als geen handhaving. Tenzij er echte regelmatige excessen zijn. De verbrandingsmotor Motormaaiers, kettingzagen, motorboten, boten met buitenboordmotor, bromfietsen, scooters en motorfietsen. Bij motorfietsen is veelal het geproduceerde geluid juist opgevoerd om de motorrijder een kick te geven en stoer te zijn tegenover andere motorrijders. Helaas zorgt deze functie van geluid ervoor dat het motorverkeer niet combineerbaar is met stiltegebieden. Het wegverkeer Vooral in stiltegebieden met natuur of recreatie is verkeersgeluid een niet passend gebiedsvreemd geluid. Veelal wordt volstaan met het in acht nemen van een hinderzone langs doorgaande wegen. In de trajectnota HSL-Oost/A12 bijvoorbeeld is een strook aan weerszijden van de infrastructuur behandeld, maar aan de net daarbuiten liggende stiltegebieden wordt geen aandacht gegeven. Tevens is de toegankelijkheid voor gemotoriseerd verkeer binnen stiltegebieden van belang. Allerlei weggetjes door stiltegebieden verdrijven de stilte. Door de toegankelijkheid van stiltegebieden is ze onbereikbaar geworden. Gebiedseigen geluidsbronnen In een agrarisch stiltegebied zijn agrarische geluiden te verwachten. Dat is niet erg, echter door hun luidheid kunnen ze wel verstorend zijn. Op het ogenblik zijn er (voor zover ik weet) geen geluids-emissie-normen aan de gebruikte gereedschappen verbonden. Ook wordt er zelfs geen subsidie geboden voor de aanschaf van geluidsbeperkte machinerie of geluidsisolatie van deze geluidsbronnen in stiltegebieden. Stiltebeheer Met stiltebeheer doen we het anders. Geluid en herriemakende machines e.d. plannen we juist bij elkaar in de buurt. En woonwijken en stilegebieden er vandaan. Dit scheiden van geluidmaken en stiltebeleven gaat niet van de ene dag op de andere. Als er fabrieken verplaatst moeten worden gaan vaak vele tientallen jaren overheen. Maar andere zaken echter zijn veel sneller te realiseren. Omdat het stiltebeheer gaat om het beheersen van geluid op een bepaalde plek, noem ik stiltebeheer ook gebiedsgerichte geluidsbeheersing. Bij gebiedsgerichte beheersing van geluidshinder is de ruimtelijke ordening leidraad voor de aanpak van omgevingsgeluiden. In de bestmmingsplannen komt dan bijvoorbeeld te staan in welke geluidscatagorie een gebied valt. En natuurlijk kan een stille geluidscatagorie niet grenzen aan een industriele geluidscatagorie. Het gaat in een gebied echter niet alleen om het halen van een norm, maar meer om een ge�ntegreerde beleving van de omgeving: het ontbreken van verst�rende geluiden is gewenst! Daarvoor is afstemming nodig met alle in dat gebied te horen geluidsproducenten: de verschillende luchtvaartorganisaties, de verschillende infrastructuurorganisaties, defensie en bewoners en eigenaars. Afstemming zorgt ervoor dat elkaars vrijheden zo min mogelijk belemmeren. Nu is dat vaak wel het geval. Of er mag "niets" meer, nergens. Of, en dat gebeurt vaker, gaat de herrie gewoon overal door en ten koste van mensen die op een bepaald ogenblik graag rust en natuur willen ervaren. De genoemde afstemming kan op den duur gewoon meeliften bij de aanmaak van nieuwe en vernieuwde bestemmingsplannen. In het begin is er natuurlijk een stuk meer aandacht voor nodig. Kwaliteit en vrijheid Het geluid is een belangrijke kwaliteit voor een gebied en ook verschillen in de hoeveelheden geluid zijn belangrijk. Het zorgen voor ruimtelijke verscheidenheid op het gebied van geluid is namelijk het verzekeren van vrijheid. De vrijheid om te kiezen hoeveel verkeersgeluid iemand aanvaardbaar vind in zijn woonomgeving en tijdens zijn recre�ren. Daarvoor zal afstemming moeten plaatsvinden met onder andere de luchtvaart (zowel recreatief als beroeps), met de verschillende wegbeheerders en met defensie. Wanneer deze afspraken opgenomen zijn in streek- en bestemmingsplannen, ontstaan verschillende geluidscategorie�n voor een bestemming. Geluid kan zo heel gebiedsgericht worden beheerst. Stiltebeheer alleen voor stiltegebieden??? Naast toepassing voor stiltegebieden in natuurgebieden doet gebiedsgerichte geluidsbeheersing ook zijn werk voor andere gebieden. Een aantal voorbeelden: Stadsparken Parken stellen de stadsbewoner in staat om zich te kunnen ontspannen en om van een stukje natuur in de stad te kunnen genieten. Daarvoor is er een zekere afwezigheid nodig van het in de stad altijd aanwezige verkeerslawaai. Wegen door of vlak langs het park zouden minder moeten voorkomen, of ondergronds c.q. afgedekt moeten lopen. De steden zouden zo veel aantrekkelijker worden. Een voorbeeld waar het park goed is gelegen, is het populaire Vondelpark in Amsterdam. Woongebieden Alle woongebieden hebben op het ogenblik dezelfde norm voor geluidsoverlast. Zoals uit de stad- en milieu-experimenten al gebleken is, zijn er bewoners die eventueel meer geluid voor lief nemen, zolang daar maar meer voorzieningen tegenover staan. Deze mensen houden van levendigheid. Tevens zijn er mensen die eigenlijk minder geluid voor lief zouden willen nemen. Deze mensen houden van rust. De gebiedsgerichte geluidsbeheersing speelt hierop in door verschillende meer of minder strikte normen eraan te verbinden. Daarmee worden normen minder knellend, terwijl het beschermende karakter van de normen overeind blijft. Voor de integraliteit wordt het geluid meegerekend van vliegtuigen, die op willekeurige tijden overvliegen zoals recreatie- en reclamevliegtuigen . Natuurlijk zullen de stillere woonwijken aan de kant van de stad liggen waar reeds natuurgebieden zijn en niet waar zware industrie in de nabijheid ligt. Stadsranden en dorpen naast natuurgebieden Het wonen in of nabij een groen en rustig gebied is een zeer gewild product. Dat is, onder andere, goed te zien aan de huizenprijs: dorpen en steden in het groen zijn beduidend duurder dan gemiddeld. Zoals bijvoorbeeld de Utrechtse Heuvelrug, het Gooi en de duindorpen aan de Noordzee. Deze gebieden hebben een grote natuurlijke omgevingskwaliteit. Er is niet alleen veel natuur aanwezig (gebruikswaarde) en relatief goed beschermd (toekomstwaarde), maar door de relatieve grootte zijn deze gebieden tevens relatief rustig (belevingswaarde). De groene mal De randen van steden waren vaak ook zulke rustige woongebieden. Veelal grensden ze aan eveneens rustige agrarische, natuur- of recreatiegebieden. Helaas worden steden meer en meer omzoomd door rondwegen. Daardoor is de stadsrand juist geen rustig woongebied meer. Een oplossing hiervoor wordt aangedragen door de Stichting Natuur en Milieu en heet De Groen Mal voor recreatiemogelijkheden dicht bij huis. Parken, bossen, plassen, weilanden, natuur- en recreatiegebieden inclusief wandel- en fietspaden zouden dan, als een soort groene mal, rond de woongebieden liggen. De te ontwikkelen groene mal is van zichzelf geen groot natuurgebied of stiltegebied. Toch kunnen de geluiden uit de naaste omgeving er in doordringen en storend zijn. Stiltebeheer haalt de scherpe kantjes er van af! Landschappelijke gebieden. In meer landschappelijke gebieden mag best wat meer geluid zijn, maar geluidsintensieve functies, zoals wegen met een stroomfunctie geven wel overlast. De luidheid is er te groot voor. Bundeling van stroomwegen (snelwegen, autowegen en provinciale wegen) en andere geluidsintensieve functies helpt verdere verspreiding van geluid te voorkomen. Tot slot Het doel van gebiedsgerichte beheersing van lawaai is het beter laten functioneren van de verschillende gebieden. Alleen een integrale aanpak -waarbij elke geluidsbron die ergens te horen is, wordt meegerekend- kan dit bewerkstelligen. Door scheiden van lawaaibronnen van stiltebehoeftige plaatsen wordt zowel stilte bereikbaar als ook herriemaken bereikbaar. Door ons daaraan aan te passen, ontvangen we deze vrijheid! |