กฏข้อที่1 กฏแห่งการแยกตัว(LAW OF SEGREGATION) มีใจความว่า สิ่งที่ควบคุมลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตที่สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศมีอยู่เป็นคู่ๆ แต่ละคู่จะแยกจากกันในระหว่างการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ทำให้เซลล์สืบพันธุ์แต่ละเซลล์มีหน่วยควบคุมลักษณะนี้เพียง1หน่วย และจะกลับเข้าคู่อีกเมื่อเซลล์สืบพันธุ์ผสมกัน
กฏข้อที่2 กฏแห่งการรวมกลุ่มอย่างอิสระ(LAW OF INDEPENDENT ASSORTMENT) มีใจความว่า ในเซลล์สืบพันธุ์จะมีการรวมกลุ่มของหน่วยพันธุกรรม ของลักษณะต่างๆการรวมกลุ่มอย่างนี้เป็นไปอย่างอิสระ จึงทำให้เราสามารถทำนายผลที่เกิดขึ้นในรุ่นลูกและรุ่นหลาน
ตัวอย่างการนำกฏเมนเดลไปใช้
สามีและภรรยาคู่หนึ่งมีลักษณะปกติทั้งคู่ มีลูกชายคนแรกมีลักษณะผิวเผือก โอกาสที่ลูกคนที่2 จะเป็นผู้หญิงและมีลักษณะผิวเผือกเป็นเท่าไร
วิธีทำ
สมมุติให้ยีน n ควบคุมลักษณะผิวเผือก
ดังนั้นลูกคนแรกควรจะมีจีโนไทป์เป็น nn
พ่อและแม่มีลักษณะปกติแต่มีลูกที่มีลักษณะผิวเผือกแสดงว่าต้องเป็น เฮเทอโรไซกัสทั้งคู่
จึงควรมีจีโนไทป์เป็น Hn
ดังนั้นโอกาสที่สามีภรรยาคู่นี้จะมีลูกคนที่2ผิวเผือก=1/4 หรือ25%
เนื่องจากโอกาสที่สามีภรรยาคู่ใดๆจะมีลูกหญิง= ½
เพราะฉะนั้น โอกาสที่สามีภรรยาคู่นี้จะมีลูกผู้หญิงและมีผิวเผือก= 1/4X ½= 1/8หรือ 12.5%
ข้อระวังเกี่ยวกับการใช้กฏของเมนเดล
1 .โอกาสที่จะเกิกลักษณะใดๆ ในบุตรลำดับถัดไป จะเป็นอิสระจากบุตรคนก่อนดังนั้น โอกาสที่บุตรคนแรกมีโอกาสผิวเผือก25%บุตรคนต่อๆมาก็จะมีโอกาสผิวเผือก 25%ด้วยเช่นกัน
2. ลักษณะเด่นในทางพันธุศาสตร์ หมายถึง ลักษณะที่มีโอกาสแสดงออกได้มากกว่าไม่จำเป็นต้องมีลักษณะดีกว่า
สวยกว่า หรือมีคุณภาพดีกว่าเสมอไป
ข้อควรจำ
ในการผสมพ่อและแม่ที่เป็นเฮเทอโรไซกัสทั้งคู่ โดยพิจารณาลัษณะเดียว จะได้ลูกผสมที่มี
ลักษณะเด่น:ลักษณะด้อย=3 : 1
ในการผสมพ่อและแม่ที่เป็นเฮเทอโรไซกัสทั้งคู่โดยพิจารณาทีละสองลักษณะจะได้ลูกผสม
ที่มีลักษณะ
เด่น- เด่น: เด่น- ด้อย: ด้อย ด้อย = 9 : 3 : 3 :1
มัลติเปิลอัลลีลส์
หมายถึง ยีนมากกว่า1คู่ทที่ควบคุมลักษณะใดลักษณะหนึ่งร่วมกันตัวอย่างเช่น หมู่เลือด ABO ของคน และสีขนของกระต่าย
1.สูตรในการคำนวนหาเซลล์สืบพันธุ์ที่สิ่งมีชีวิตสร้าง= 2 n
2.สูตรในการหาจำนวนจีโนไทป์ = 3 n
3. .สูตรในการหาจำนวนฟีโนไทป์ = 2 n
4.สูตรในการหาจำนวนจีโนไทป์ของมัลติเปิลอัลลีลส์ =(n/2) n+1;เมื่อn เป็นจำนวนอัลีลส์