Woensdag 10 december 2003 - Seksuologe Hannie van Rijsingen met haar boek.

Ouderen en wonen, de financi�le positie van ouderen, de gezondheid van ouderen, deelname van ouderen aan het arbeidsproces, het zijn uitgemolken onderwerpen die met enige regelmaat de media halen. Maar als het gaat om seksualiteitsbeleving van vitale ouderen is het plotseling stil.

'Het Volkomen Huwelijk' (1925) van Van der Velde, decennia lang de bijbel van katholiek Nederland op het gebied van seksualiteit, legt het er wel heel dik bovenop. In dit boek, dat bij Van Rijsingen thuis werd bewaard achter de glazen deurtjes van de kast, houdt het na de overgang gewoon op. Na die leeftijd was er kennelijk niets vermeldenswaardigs meer te beleven tussen de lakens.

'Misschien dat dit voortkomt uit de gedachte dat seks hoort bij kinderen krijgen', oppert Van Rijsingen. Ook zij heeft heel lang gedacht dat haar ouders seksloze wezens waren die uitsluitend naar bed gingen om te slapen. Zo gedroegen ze zich trouwens ook. Haar vader gaf de kinderen een hand op verjaardagen, geen kus. Wel gaf hij haar moeder bij die gelegenheid een kus op de wang.

Freak

Bijna tachtig jaar na 'Het Volkomen Huwelijk' wordt seks nog steeds gekoppeld aan jeugd. Op een zender als The Box krioelt het van de kronkelende, slanke, uitdagende, vaak niets verhullende en vooral rimpelloze lijven. Als er al een oudere opduikt in zo'n flitsende muziekclip is het een freak, een weirdo, een buitenstaander dus die niets heeft met de (belevings)wereld van jongeren.

In veel reclames wordt de man neergezet als een jager die altijd op een seksuele manier naar een vrouw kijkt. Uiteraard is dat pass� voor ouderen, die in reclames incontinent zijn of fungeren als vriendelijke opa.

Van Rijsingen: 'Er is ��n reclame waarin ouderen er goed afkomen. Die met dat liedje 'Rolling Years' waarin ouderen de tango dansen en van het leven genieten. Ik kom trouwens steeds meer mannen tegen die genoeg hebben van die jagersrol en op een normale manier met vrouwen willen omgaan.' Van Rijsingen juicht dit toe. Mannen die hun jagerskleren hebben afgelegd hebben doorgaans een veel beter contact met hun partner. En wezenlijk contact, daar schort het vaak aan. Bij veel partners staat seks gelijk aan het elkaar aan het gerief helpen.

Van Rijsingen: 'Vreselijk aan borsten of aan geslachtsdelen lebberen zijn seksuele handelingen en hebben niets te maken met een emotioneel samenzijn dat seks kan zijn zijn.' Als het om echt contact gaat hebben ouderen een voorsprong op jongeren die de hormonen door de keel gieren, heel erg gericht zijn op klaarkomen en die - zo hebben onderzoeken uitgewezen - het geluk in een relatie afmeten aan hoe vaak ze seks hebben.

Accepteren

Ouderen hebben geen echte piekorgasmes meer, het duurt allemaal wat langer, ze hebben een langere 'herstelperiode' nodig en ook zijn ze minder snel geprikkeld. Wie kan accepteren dat het lichaam trager is geworden heeft geen problemen. Ouderen kunnen het gewoon gezellig (blijven) maken in bed.

In haar boek haalt Van Rijsingen de Amerikaanse psycholoog en seksuoloog David Schnarch aan die onomwonden stelt dat oudere paren die bereid zijn om emotioneel meer in hun seksuele relatie te investeren meer plezier aan hun seksualtiteit beleven in de tweede helft van hun leven dan in hun jeugd.

Geilheid en het najagen van orgasmes spelen dan niet langer zo'n grote rol. Bovendien hebben de partners elkaar goed leren kennen en accepteren. Daardoor zijn ze beter in staat om hoofd, hart en geest met hun genitali�n te verbinden, waardoor seks dieper gaat dan snel even klaarkomen.

Die diepere seksualiteitsbeleving kan volgens Schnarch leiden tot totaalorgasmen waarbij het hele lichaam is betrokken en zelfs tot meerdere orgasmen.

Niettemin, zo ervaart Van Rijsingen bijna dagelijks in haar praktijk, wordt er heel wat afgetobd door mensen die met de tweede helft van hun leven bezig zijn. Schrijnend is het verhaal van een ouder echtpaar dat het in tientallen jaren huwelijk hooguit twintig keer had gedaan. De man was dat beu en op zijn initiatief werd de hulp ingeroepen van de seksuologe. In de spreekkamer van Van Rijsingen bekende de vrouw in tranen dat geslachtsgemeenschap haar fysiek pijn deed. In al die huwelijkse jaren had de vrouw er nooit over gesproken en de man had het zich nooit afgevraagd.

Problemen

Van een ander ouder echtpaar had de man zulke grote problemen op zijn werk dat hij daardoor geen erectie meer kon krijgen. Het was toch al een man van het type 'drop, drin, druit en draf' en dat alles in een paar minuten. Sinds zijn erectieproblemen raakte hij z'n vrouw helemaal met geen vinger meer aan omdat-ie 'het toch niet deed'. Met het gevolg dat de vrouw na een pover seksleven zelfs niet af en toe meer een schouder had om tegenaan te liggen.

Maar het kan ook anders. Van Rijsingen vertelt in haar boek het waar gebeurde verhaal van een echtpaar, waarvan de man na een ongeluk een dwarslaesie opliep. Hoewel hij vanaf die tijd geen erectie meer kon krijgen hadden zijn vrouw en hij een zeer bevredigend seksleven. Met mond en handen bevredigde hij z'n vrouw en zelf kwam de man tot een orgasme door met een tandenborstel voorzichtig via z'n anus z'n prostaat te stimuleren, waardoor hij naar eigen zeggen zelfs een intenser en totaler orgasme bereikte dan voor z'n dwarslaesie.

Beladen

Van Rijsingen: 'Ook ouderen zijn slachtoffer van heersende idee�n over seks. Als seks altijd iets beladens is geweest, als je altijd het idee hebt gehad dat er iets moet gebeuren, komen mensen van rond de zestig met een probleem te zitten.

Mensen voor wie seks altijd een bron van vreugde is geweest zijn ook bereid er op oudere leeftijd iets van te maken. Dat je gezellig wat met elkaar ligt te keutelen in bed en nog klaarkomt ook, dat kan tot op hoge leeftijd.'

Senioren op vrijersvoeten door Hannie van Rijsingen, uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht bv. ISBN 9068341979/NUR 865.

Bron: Brabants Dagblad, December 2003