Cung Nhạc Cuối Cùng
Lưu Ly
(Kính yêu tặng Ba)

Thằng Tâm em tôi ngã bịnh nặng từ hôm theo trường đi lao động xa. Nó sốt li bì và thỉnh thoảng nói sảng, hét toáng lên. Tôi bươn đi tìm đủ loại lá cây về nấu nước cho nó xông, cho nó uống .... mấy bận mà không thấy giảm, tôi lo quá. Làm sao đem nó đi bịnh viện ? Giá như .... nhà tôi có tiền ....

- Ngọc ơi ! Mở cửa cho ba con !
Ba tôi đẩy xe đạp vào, ướt lẹp nhẹp vì trời mưa.
- Thằng Tâm bớt không, con ?
- Dạ .... nó vẫn vậy .... Tôi không dám nói là bịnh tình của nó nguy kịch hơn hôm qua.

Tôi thắp đèn dầu, dọn bữa ăn tối và mời ba tôi dùng cơm. Tôi thấy người ngồi thừ ra bên giường em tôi, ánh mắt lạc ngoài khuôn cửa sổ tối mờ. Tối hôm đó tự nhiên ba tôi mang hộp đàn vĩ cầm ra, bấy lâu nó vẫn được để phía sau tủ thờ. Tôi nhìn người, không hiểu. Ba tôi cầm miếng giẻ lau lớp bụi nhẹ như vuốt ve. Ánh đèn dầu phất sáng lên gương mặt hốc hác của ba tôi, tôi nhìn thấy đôi má lõm, hố mắt trũng sâu với những đường gân chạy ngoằn ngoèo trên trán và thái dương. Ba tôi già rồi lòng tôi chợt thắt, tôi rất sợ nghĩ đến tuổi tác của ba tôi, đến quãng thời gian đọng trắng màu trên mái tóc ba tôi. Ðâu rồi một dáng vẻ tự tin ngày trước ? 

Xưa kia, ba tôi là một giáo sư văn triết, được học trò và đồng nghiệp kính gần như sùng bái, không chỉ vì những bài giảng sâu lắng, phong thái bao dung, điềm tĩnh nhưng còn vì sự am tường về rất nhiều lĩnh vực khác của ba tôi mà âm nhạc là một. Với ba tôi, âm nhạc là một đam mê. Ba tôi đã làm quen với cây vĩ và bốn sợi dây đàn violon từ thuở lên bảy, tám. Ba tôi cho rằng không có một vẻ đẹp trên thế gian nào hoàn hảo bằng âm nhạc. 

Có một đoạn trong tập nhật ký ba mẹ tôi đã viết cho tôi khi tôi còn nằm trong nôi, ba tôi viết : 

" Ba đàn con nghe những nhạc khúc của Schubert, của Richard. Rồi sau này, ba sẽ cho con nghe những concerto, những symphonie của Bethoven, Mozart. Ba muốn linh hồn con ướp cái chất huyền diệu, nhiệm màu của âm nhạc. Ngôn ngữ nghèo lắm con ạ, các nhà văn, nhà thơ không ai dùng ngòi bút để lột tả vẻ đẹp của âm nhạc bao giờ. Vì không ai muốn dùng gỗ hay đá để đúc chạm nét đẹp lộng lẫy.... " 

Lớn lên một chút, tôi bắt đầu học vỡ lòng, lớp nhì, lớp nhất. Những bài luận văn đầu đời : " Hãy kể lại một chuyện cổ tích ", " Hãy tả quê nội ".... tôi cắn bút kêu khó, ba tôi chỉ cười, khuyến khích : " Không khó đâu, cố gắng lên ! " Rồi tôi nghe âm thanh vút lên từ phòng bên, tiếng đàn của ba tôi réo rắt và ý tứ của tôi tuôn trào ra đầu viết, ba tôi có biết như vậy, không nhỉ ? ! Bỗng nhiên tôi hiểu vì sao ba tôi đam mê âm nhạc, vì sao ba tôi hay trìu mến bôi một lớp phấn colophony lên tơ vĩ, nâng niu cây đàn đến độ chúng tôi phát.... nể sợ nó. Có một lúc nào đó, tôi đã ước mơ sẽ được cầm vĩ và kéo các bản nhạc tuyệt vời ấy.

Ðó là những ngày xưa....

Thế rồi tiếp thu. Ba tôi đi cải tạo. Mẹ tôi tần tảo nuôi con thơ. Ðồ đạc trong nhà tôi bị bán dần, từ tủ lạnh, radio đến tủ buffet, tủ áo quần.... nhưng mẹ tôi cương quyết giữ lại chiếc đàn Violon dành làm món quà lớn cho ba tôi ngày trở về, mẹ tôi mất chưa đầy trăm ngày, vì cảm thương hàn. 

Lao theo miếng cơm, mảnh áo cho con, ba tôi sục đi tìm việc làm và cuối cùng xin được một chân thợ mộc. Từ đó, người nhẫn nhục với gỗ sơn. Sáng sớm, người ra đi, có những lúc gió mây se sắt, sẩm tối mới về, áo quần lúc nào cũng bạc phếch bụi bặm. Thỉnh thoảng ba tôi nán lại sau giờ làm việc để hốt một ít mùn cưa, gỗ vụn cột đằng sau chiếc xe đạp ọp ẹp đem về cho bọn tôi chụm lửa. Nhưng đối với chúng tôi, vòng tay mỗi lúc một gầy yếu của ba tôi có một hơi ấm nồng hơn hết thảy mọi lò sưởi trên thế gian. 

Trong chuỗi ngày cam go này chúng tôi nhìn thấy bao nhiêu là điều kỳ lạ trong vũ trụ tâm hồn, trí thức và kiến thức của ba tôi. Không ai hiểu được những suy tư đằng sau gương mặt hồn hậu, vui vẻ kia. Ba tôi chẳng còn thời gian, tâm trí nào để mà nghĩ đến nhạc với đàn nữa. 

Chiếc đàn còn để đến ngày nay, nó già hơn tuổi tôi. Bây giờ ba tôi cầm lại nó. Tôi được nghe lại tiếng đàn của ba tôi ư ? Tôi ngạc nhiên lạ lẫm với ý nghĩ đó. Lòng tôi chợt rộn ràng một mối xúc động khó tả. Không gian lắng đọng, tôi chờ đợi đến khao khát để được nghe âm thanh đầu tiên. 

Ba tôi thận trọng mở nắp hộp đàn, tôi chắc rằng bên trong chiếc hộp có đầy ắp những kỷ niệm dĩ vãng của ba tôi. Ba tôi cầm chiếc vĩ lên, những ngón tay run run vặn căng tơ vĩ. Chiếc vĩ khẳng khiu và thân đàn chịu đựng thời gian khắc khổ như ba tôi. Người đặt tay lên cần đàn, rồi rụt tay lại. Ba tôi nhìn chăm chăm bàn tay thô kệch của chính mình, những ngón tay sần sùi các vết chai, khớp xương nhô cao. Ba tôi co duỗi những ngón tay lóng cóng. Một nụ cười thoảng trên môi, đắng từ trong tâm khảm. 

Tôi nghe tim xước rướm máu, chỉ muốn nhào đến ôm hôn đôi bàn tay sạn sỏi ấy. Ba tôi cầm cây đàn đưa lên vai, ngọn đèn dầu tạc bóng người lên vách. Tôi thấy lại một hình ảnh đẹp hài hoà như một kiểu kiến trúc thần thánh. Những " note " đầu tiên vang lên chập chừng, ngượng ngập. Ðôi bàn tay ngày xưa mềm mại lướt như chuốt trên cây đàn, giờ đây đang cố gắng làm cho các âm thanh tròn trặn một cách vụng về, vô vọng. Bản Humoresque của Dvorak ngắt quãng nửa chừng. 

Ba tôi bật cười to, tiếng cười dòn dã như tiếng ly vỡ, xé lòng người.
- Có người gạ ba bán chiếc Violon này, ba định....
- Ba !
Ba tôi vẫn cười :
- Bây giờ tay ba cứng ngắc như thế này, đâu có chơi được nữa. Vả lại.... Ba tôi ngập ngừng khi nói lên điều chính yếu : Thằng Tâm cần phải đi bịnh viện....

Nuốt khô một cái gì dâng ngang cổ, ba tôi đặt chiếc đàn vào trong hộp, tưng tiu như một người mẹ đặt đứa con vào nôi. Tôi hiểu ánh mắt ba tôi đang nói gì và cây đàn linh thiêng câm lặng như ngậm ngùi.

Ba tôi gói hộp đàn vào chiếc áo tơi. Người quay vào sờ trán thằng Tâm rồi vỗ nhẹ lên má đầy nước mắt của tôi, khẽ lắc đầu, người ngỡ tôi lo lắng, nên an ủi :
- Ðừng lo, ba sẽ về liền !
Ba tôi đội mưa đi ra, những giọt mưa giúp ba giấu những người đi qua đường nếu lỡ có giọt nước mặn chảy trên má ba. 

Ba ơi, nếu con có thể làm một vuông vải nhỏ che trên vai ba trong cơn mưa lạnh, nếu con có thể làm một thứ keo dán kín đôi giày rách ba đang mang đi rảo trên các con đường ? .... Con chỉ là một đứa trẻ bất tài, khốn nạn. Nếu .... ba tôi chết ? ...., tôi hoảng hốt lặng người khi thấy thấp thoáng trong ý nghĩ này một chữ " Mong ". Tôi kinh sợ tôi. Nhưng .... ba ơi ! con bất hiếu, nhưng, thưa ba, thế giới nhỏ bé sao lắm đau khổ ? Ở một thế giới khác, con không thể hình dung nó ra sao, nhưng con nghĩ người ta sẽ được sung sướng hơn, hoặc có làm một thứ cỏ cây hoang dại, vô trí nào đó, con nghĩ cũng sẽ đỡ ưu phiền. Xin ba tha thứ cho con.

Bóng ba tôi còm cõi với hộp đàn, tan trong mưa đêm.

o0o