Ne;Ött bt;t
fwUA JMtuø vnÖtu bwSu vwKu mu ztp =uJ"h fUt VUtul ytgt - gn c;tlu fuU rÖtY Ju American Journal for Health Sciences fuU rÖtY YfU vwô;fU mbeGt fUh hnu nik> vwô;fU :e Ötk=l gqrlJrmoxe fuU ŒtuVuUmh ythltpÖz rÖtrF; Colonising Body > vwô;fU fUt rJMg ni rfU ËÖttme fUe Ötz+tRo y:to;T 1756 mu ÖtufUh 1947 ;fU yvlu htsfUtÖt bü ykdÞuse htßg fU;toytü lu Cth; bü ŒarÖt; fUr;vg bntbtrhgtü fUtu htufUlu fuU rÖtY ¢gt-¢gt rfUgt> Rmu rÖtFlu fuU rÖtY ÖtuFfU lu ykdÞuse yVUmhtü fuU Åtht =tu mti JMtuø fuU =tihtl rÖtFu dgu fURo mti rzÂôx[¢x dSurxgh ytih mhfUthe VUtRÖttü fUe vZtRo fUe ytih stu stu vZt Wmu Robtl=the mu Rm vwô;fU bü rÖtFt> vwô;fU fuU ;el yÆgtgtü bü auafU, ËÖtud ytih fUtpÖtht sime ;el bntbtrhgtü fuU rJMg bü rJô;th mu rÖtFt dgt ni> yàg yÆgtg rJ‡juMKtÀbfU nik> ztp0 =uJ"h fUe mqalt :e rfU bik auafU mu mkckr"; yÆgtg yJëg vZqk ytih yvlt b; rÖtFqk stu WlfUe vwô;fU mbeGt bü buhu ltb fuU mt: NtrbÖt rfUgt stYdt> ct= bü yvle mbeGt fuU yà; bü Wàntülu rÖtFt :t - IIbuht ztp¢xhe Òttl fuUJÖt ypÖttuvi:e mu ni> Rm vwô;fU bü JrKo; fwUA DxltYâ - stu Ntg= Wm sbtlu fUe ytgwJuor=fU võr;gtü fUtu Wstdh fUh;e ni, buhe mbS mu ctnh ni> RmrÖtg biklu Yumu ÔgrÿU fUtu vqhfU mbeGt rÖtFlu fuU rÖtY fUnt rsmu ytgwJuo= fUe mbS fuU mt: gn Ce Òttl ni rfU mbts fuU rÖtY ôJtôÚg - rJath fiUmu rfUgt st;t ni>" Rl Nç=tü fuU ytdu buhe mbeGt fUtu stuzfUh Wmu sloÖt bü Atvt dgt> buhe mbeGt fuUJÖt auafU fuU yÆgtg fuU rÖtY ne merb; :e, ÖturfUl Wm yÆgtg bü ÖtuFfU lu stu fwUA rÖtFt ni Jn R;lt bnÀJvqKo ni rfU buhu fURo rbºttü lu WmfuU rJMg bü rJô;th fuU rÖtFlu fUt ytdÞn rfUgt ni> mºtnJé, yXthJé ytih WªemJé m=e bü gt Ntg= Wmmu fwUA mr=gtü vnÖtu Ce auafU fUe bntbthe mu calu fuU rÖtY nbthu mbts bü YfU Ftm ÔgJô:t :e> WlfUt rJJhK =u;u nwY ÖtuFfU lu fUtNe ytih ckdtÖt fUe mtbtrsfU ÔgJô:tytü fuU rJMg bü yr"fU stlfUthe =e ni> auafU fUtu Ne;Ött fuU ltb mu stlt st;t :t ytih gn btlt st;t :t rfU Ne;Ött bt;t fUt ŒfUtuv ntulu mu cebthe ntu;e ni> ÖturfUl Rmmu sqSlu fuU rÖtY stu mbts ÔgJô:t cltRo dRo :e Wmbü "trbofU CtJltytü fUt yåAt Ftmt Wvgtud rfUgt dgt :t> Ne;Ött bt;t fUtu Œub ytih möbtl mu ytbkrºt; rfUgt st;t :t, WmfUe vqst fUt rJr" rJ"tl Ce rfUgt dgt :t> aiºt fuU bnelu bü Ne;Ött WÀmJ Ce bltgt st;t :t> gne bnelt ni sc lRo fUtüvÖtü ytih VqUÖt rFÖt;u nik, ytih gne bnelt ni sc Ne;Ött cebthe y:to;T auafU fUt ŒfUtuv NwÁU ntulu Ötd;t ni> Ne;Ött bt;t fUtu ckdtÖt bü cmà;e - aãze fuU ltb mu Ce stlt st;t ni> fUtNe fuU dwÁUfwUÖttü mu dwÁU fUt ytNeJto= ÖtufUh rNíg rlfUÖt;u :u ytih yvlu-yvlu mtikvu dgu dtâJtü bü Rm vqst rJ"tl fuU rÖtgu st;u :u> ath-vtka rNígtü fUe xtuÖte cltfUh Wànü ;em-atÖtem dtkJ mtikvu st;u :u> dwÁU fuU ytNeJto= fuU mt:-mt: Ju yàg fwUA Jô;wYk Ce Ötu st;u :u - atâ=e gt Öttunu fuU "th=th çÖtuz ytih mwRogtâ, ytih ÁRo fuU VUtntü bü rÖtvxe nwRo IIfUtuRo Jô;"> Rl rNígtü fUt dtâJ bü yåAt möbtl ntu;t :t ytih WlfUe ct;ü Ægtl mu mwle J btle st;e :é> Ju ;el mu và"n JMo fUe ytgw fuU Wl mCe cåatü ytih cÂåagtü fUtu RfUèt fUh;u :u rslnü ;c ;fU Ne;Ött fUt ytNeJto= l rbÖtt ntu (gtrl auafU fUe cebthe l nwRo ntu)> WlfuU nt: bü yvlu çÖtuz mu "ebu "ebu fwUhu=fUh hÿU fUe btºt YfUt" cqk= rlfUÖtlu rs;le YfU Atuxe me sÏb fUh;u :u> rVUh ÁRo fUt VUtnt FtuÖtfUh Wmbü rÖtvxe Jô;w fUtu sÏb vh hdz;u :u> :tuze ne =uh bü ==o F;b ntulu vh cåat FuÖtlu fqU=lu fUtu ;igth ntu st;t> rVUh Wl cåatü vh rldhtle hÏFe st;e> WlfuU btâ-ctv fuU mt: yÖtd be®xd fUhfuU Wànü mbStgt st;t rfU cåau fuU Nheh bü Ne;Ött bt;t ytlu JtÖte ni, WlfUe ytJCd; fuU rÖtgu cåau fUtu ¢gt ¢gt rFÖttgt stg> gn Jtô;J bü vÚg rJath fuU yt"th vh ;g rfUgt st;t ntudt> YfU =tu r=ltü bü cåatü fUtu auafU fuU =tlu rlfUÖt;u :u ytih :tuzt cwFth Ce aZ;t :> Rm mbg cåau fUtu Ëgth mu hÏFt st;t ytih RåAtYk vqhe fUe st;e> cÞtnöK rNígtü fUe rsöbu=the ntu;e :e rfU Jn vqst vtX fUh;t hnu ;trfU stu =uJe ytNeJto= fuU Áv bü v"the nik, Jn ŒfUtuv bü l c=Öt vtgu> =tlu czu ntufUh vfU;u :u ytih rVUh mqF st;u :u - gn mtht aØ ytX-=m r=ltü bü mövª ntu;t :t> rVUh nh cåau fUtu leb fuU vúttü mu lnÖttfUh WmfUe vqst fUe st;e ytih Wmu rbíXtl r=gu st;u> Rm ŒfUth =mufU r=ltü fuU rlJtm fuU ct= Ne;Ött bt;t Wm cåau fuU Nheh mu rJ=t ntu;e :é ytih cåau fUtu IIytNeJto=" rbÖt st;t rfU seJl vgoà; Wm vh Ne;Ött fUt ŒfUtuv fUCe lné ntudt> Wàné ytX-=m r=ltü bü cÞtnöK rNíg auafU fuU =tltü fUe vheGt fUhfuU Wlbü mu fwUA btuxu-btuxu, vfuU =tlu awl;t :t> Wànü mwRo awCtfUh VUtuz;t :t ytih rlfUÖtlu JtÖtu vec fUtu mtVU ÁRo fuU Atuxu-Atuxu VUtntü bü ChfUh hF Ötu;t :t> ct= bü fUtNe stlu vh Yumu mthu VUtnu dwÁU fuU vtm sbt fUhJtgu st;u> Ju ydÖtu JMo fUtb bü Öttgu st;u :u> gn mtht JKol vZfUh bik =kd hn dRo> :tuzu Nç=tü bü fUnt stg ;tu gn mtht vÖm RögwltRsuNl ŒtudÞtb :t stu cdih yôv;tÖttü fuU YfU mtbtrsfU ÔgJô:t fuU Áv bü aÖttgt st hnt :t> cÞtnöKtü fuU Åtht rfUgu stlu JtÖtu rJr" rJ"tl gt vÚg YfU ;hn mu fUãx[tuÖt fuU ne mt"l :u> ntÖttkrfU vwô;fU bü mtht çgtiht ckdtÖt J clthm fUt ni, ÖturfUl bik stl;e nqk rfU bnthtíx[ bü, ytih =uN fuU yàg fURo Ctdtü bü Ne;Ött m¹tbe fUt JÞ; blgt st;t ni ytih nh dtâJ fuU Atuh vh fUné YfU Ne;Ött bt;t fUt bkr=h Ce ntu;t ni> Rmmu yr"fU atikfUtlu JtÖte =tu ct;ü Rm yÆgtg bü ytdu rÖtFe dRo :é> ykdÞus sc gntâ ytgu ;tu ykdÞus yVUmhtü ytih mtuÖshtü fUtu =ume cebtrhgtü mu catgu hFlu fuU rÖtY yÖtd mu fiUãxtulbüx clu stu Nnh mu :tuze =qh nxfUh :u> ÖturfUl gr= bntbthe ViUÖte ;tu yÖtd fiUãxtü bü hnlu JtÖtu mtuÖshtü fUtu Ce F;ht ntudt> y;& bntbthe fuU mt: mÏ;e mu rlvxlu fUe ler; :e> bntbthe fuU bhestü fUtu cÂô;gtü mu yÖtd yôv;tÖttü bü hFlt vz;t :t> Wànü Jn =JtRogtâ =ule vz;e :é stu ykdÞuse VUtbtuofUturvgt bü rÖtFe nik, ¢gtürfU =ume Öttudtü fUe =JtRogtü fUt Òttl ;tu ykdustü fUtu :t lné ytih Wl vh rJ‡Jtm Ce lné :t> ykdÞustü fuU rÖtgu gn Ce sÁhe :t rfU fiUàxtü fuU athtü ytuh Ce YfU cVUh stul ntu - y:to;T Jntâ hnluJtÖtu Cth;eg (Œtg& ltifUh atfUh, "tuce, fUboathe RÀgtr=) rJ=uNe xefuU Åtht mkhrG; ntü> Jimu =uFt stg ;tu rcÞxtrlfUt RlmtR¢Öttuverzgt rsØU ni rfU yXthJé m=e fuU ythkC bü auafU mu calu fuU rÖtY xefUt ÖtdJtlu fUe YfU Œ:t Cth; mu ythkC fUh yVUdtrlô;tl J ;wrfoUô;tl fuU htô;u gqhtuv bü - FtmfUh RkÉÖtikz bü vnwâae :e> rsmu Variolation fUt ltb r=gt dgt :t> y¢mh ztp¢xh Öttud Rmu ZfUtumÖtt btl;u :u rVUh Ce fURo dKbtàg Öttud RmfuU Œath bü swxu :u ytih Wànü RkÉÖtikz fuU mbts bü yåAt möbtl Œt¹t :t> mlT 1767 bü ntpJuÖt lu YfU rJô;]; rJJhK rÖtFfUh RkÉÖtiãz fUe sl;t fUtu Variolation fuU mkck" bü yt‡Jô; fUhtlu fUt Œgtm rfUgt> mlT .........ztp. sulh lu dtg fuU auafU fuU =tltü mu auafU fUt Jp¢ml cltlu fUe Ftus fUe> aqkrfU gn YfU ykdÞus ztp¢xh fUt Ftust nwyt ;hefUt :t, y;& Rm vh ;ÀfUtÖt rJ‡Jtm rfUgt dgt ytih Cth; bü Wmu ;ÀfUtÖt Öttdq rfUgu stlu fUe rmVUtrhN fUe dRo ;trfU ykdÞus rmvtrngtü fUe ôJtôÚg hGt ntu mfuU> Rl Jp¢mltü fUtu cVoU fuU c¢mtübü hFfUh Cth; Öttgt st;t :t> rVUh Wmmu Cth;egtü fUtu auafU fuU xefuU ÖtdJtgu st;u :u> xefUt Ötdtlu fUt ;hefUt XefU Jne :t stu nbthu cÞtönK Rô;ubtÖt fUh;u :u ÖturfUl Rm võr; fUt ltb vzt Jp¢mluNl> RmfuU rÖtgu cze mÏ;e fUhle vz;e :e ¢gtürfU gr= rfUme Cth;eg lu ykdÞuse xefUt lné ÖtdJtgt ;tu ykdÞus ztp¢xhtü fUt zh :t rfU ytdu Wmu auafU rlfUÖtüdu ytih Jn bntbthe ViUÖttlu fUt YfU btÆgb cludt> ythkC fUtÖt bü ykdÞuse xefUt Ötdtlu fuU ;hefuU fUtVUe =wF= ntu;u :u> WlfUe sÏbü cze ntu;e :é ytih cåau gt cqZu Wànü ÖtdJtlu mu zh;u ytih htu;u vex;u :u> sulh rJr" fuU yà;od; Ji¢mluNl fUt xefUt ÖtdJtlu vh Wm sdn DtJ ntu st;t :t ytih cwFth Ce rlfUÖt;t :t, ÖturfUl auafU fuU =tlu lné WCh;u :u simt rfU =ume JuheytuÖtuNl fUe ŒKtÖte bü rlfUÖt;u :u> Yumt Ötd;t ni rfU =uNe rJ"t mu RögwltgSuNl fUhtlu JtÖtt fUtuRo cÞtönK dwÁU gt rNíg ykdÞustü fUtu gn mbStlu fUe Âô:r; bü lné :t rfU Ne;Ött fuU rÖtgu Ju stu fwUA fUh;u nik Jn ¢gt ni ytih l ne Fw= mbS vtgt :t rfU ykdÞuse ztp¢xh xefUt Ötdt;u nik ;tu ¢gt fUh;u nik> ÖtuFfUg fUt JKol vZlu mu Yumt Ötd;t ni btltü =tultü ytuh mu Öttud ylrCÒt :u rfU Ju YfU ne fUtb fUh hnu nik> rVUh Ce fUné lt fUné ykdÞustü fUtu gn mbS :e rfU sc ;fU fUtNe fuU cÞtönKtü fuU rNíg yvlt JurhytuÖtuNl fUt fUtgoØb fUh hnu nik ;c ;fU WlfuU rÖtgu awlti;e fUtgb hnude> Wmu htufUlu fuU rÖtY =uNe ;hefuU fUtu yNt¯teg fUhth r=gt dgt ytih Ne;Ött fUt xefUt Ötdtlu JtÖtu cÞtönKtü fUtu suÖt rCsJtgt stlu Ötdt> ;c cÞtönKtü lu yvle dtâJ dtâJ fuU mwlth ytih ltRgtü fUtu vZtRo> Rm ŒfUth WlfuU btÆgb mu Ce gn =ume võr; mu xefuU Ötdtlu fUt fUtb fwUA JMtuø ;fU aÖt;t hnt> rsl mwlth/ltRgtü fUtu gn rmFtRo dRo WlfUt ltb vzt xefUtfUth ytih yts Ce ckdtÖt J yturhmt bü xefUtfUth ltb mu fURo vrhJth vtgu st;u nik, stu bqÖt;& mwlth gt ltRo =tultü str;gtü mu ntu mfU;u nik> Ntg= WlfuU JkNs lné stl;u :u rfU gn ltb WlfuU rnômu bü fUntâ mu ytgt> nbthu vwhtlu mthu fUbofUtãztü bü gn vtgt st;t ni rfU YfU Atuxe me Nt¯teg Dxlt fUtu fuUà" bü hFfUh Wmu QUvh mu WÀmJtü fUt ytih fUbofUtãztü fUt Cthe ChfUb atuÖtt vnltgt st;t :t> Jn atuÖtt r=FtRo vz;t :t, Wmbü abfU-=bfU ntu;e :e> Öttud Wmu =uF;u, Wl fUbofUtãztü fUtu fUh;u ytih mr=gtü ;fU gt= hF;u> yts Ce hF;u nik> ÖturfUl Œtg& WlfUe ytÀbt y:to;T Jn Atuxt mt Nt¯teg fUtb rsmfuU rÖtY gn mtht ;tb Stb rfUgt dgt, fUtÖt fuU cntJ bü Ötw¹t ntu s;t ¢gtürfU WmfuU stlfUth Öttud fUb hn st;u :u> yts Ce bnthtíx[, fUltoxfU ytih ytà"Þ bü rhJts nu rfU aiºt btm bü Atuxu-Atuxu cåau rmh vh ;tkcu fUt fUÖtN ÖtufUh l=e bü lntlu st;u nik> fUÖtN fUtu leb fuU vúttü mu mstgt st;t ni> deÖtu c=l l=e mu =uJe fuU bkr=h ;fU ytfUh fUÖtN fUt vtle fwUA Ne;Ött =uJe vh aZt;u nik ytih fwUA yvlu rmh vh WkzuÖt;u nik> Rme ŒfUth Ne;Ött m¹tbe fUt JÞ; Ce Œrmõ ni stu tJK btm bü rfUgt st;t ni> ythkC mu ytgwJuo= fuU Œath Œmth bü rJfuUà"efUhK fUt czt bnÀJ hFt dgt :t stu yt"wrlfU fuUà"efUhK ytih yôv;tÖt ÔgJô:t fuU rcÖfwUÖt rCª ni> ytgwJuo= fuU rJrCª rmõtà;tü fUtu yÀgà; Atuxu Atuxu fUbofUtãztü ytih her; rhJtstü bü ctâxfUh Dh Dh ;fU vnwâatgt dgt :t> Wl rmõtà;tü fuU ylwvtÖtl bü vrhJth fUe brnÖtt m=ôgtü fUt rJNuM ô:tl :t> y;YJ ytgwJuo= fUt Òttl brnÖttytü fuU vtm mwhrG; hn;t :t ytih Œtg& Wàné fuU Åtht Wvgtud bü Öttgt st;t> ytih;tü fUtu vrhJth bü möbtl fUt ô:tl rbÖtlu fuU stu fURo fUthK :u Wmbü ôJtôÚg hGt fUt Ce YfU bnÀJvqKo fUthK :t> gn ytgwJuo= fUt Òttl ytih;tü Åtht vrhJth fuU vtm vztum fUe muJt fuU rÖtgu Ötdtgt st;t> gr= fUtuRo vrhJth ytr:ofU yzal bü ytY ;Ce gn Òttl vrhJth fuU vwÁMtü fuU btÆgb mu ytr:ofU ytg swxtlu fuU fUtb bü ŒgwÿU rfUgt st;t> vrhJth bü ytih;tü fUt möbtl Dxlu fUt YfU fUthK gn Ce hnt ni rfU ytgwJuo= fuU btÆgb mu ôJtôÚg hGt fUt stu Òttl WlfuU vtm :t Jn yc rAl awfUt ni> rJfuUà"efUhK fUt YfU btÆgb gr= brnÖttYk :é ;tu =qmht btÆgb :t mbts fuU rJrCª Jdo> W=tnhKôJÁUv nb cÞtönK str; fUtu =uFü> mt"hK;gt cÞtönK cåatü fUtu Atuxe ytgw bü ne rJtÆggl fuU rÖtgu dwÁ fuU vtm Cus r=gt st;t :t sntâ Wànü rclt ytr:ofU Cu=CtJ fuU fUhec và"n mu cem JMo dwÁ fuU vtm rc;tlu vz;u > Rm =tihtl =uN-Œtk; DqbfUh Ju mthu fUtb Ce vqht fUhlu vz;u :u sumt dwÁU yt=uN =u, ytih Rme fUt lbqlt :t Ne;Ött fuU xefuU Ötdtlt simt vnÖtu JKol rfUgt dgt ni> Rl vgoxlNeÖt cÞtönK rNígtü fuU btÆgb mu Ju mthe mtbtrsfU ÔgJô:tYk aÖttRo st;é rslbü czu vibtlu vh YfU mt: rØ UgtàJgl fUe ytJëgfU;t ntu;e :e simt rfU Ne;Ött bt;t fuU mkck" bü =uFt st mfU;t ni> RmerÖtgu stu Ce cÞtönK d]nô:b bü l ntu WmfuU rÖtgu =uN =uNtà;htü bü Dqblt ytih yvrhdÞn simu rlgb ytJëgfU :u> Rm rJfuUà"ef]U; mtbtrsfU ÔgJô:t Åtht ytgwJuo= fuU rÖtgu ytJëgfU rJfuUà"efUhK mkCJ nwyt fUh;t :t> gn Ce mtualu fUe ct; ni rfU gr= gn =uNe ÔgJô:t fUthdh :e ;tu auafU fUe bntbthe R;le ÇgtJn ¢gtü :e? WªémJe m=e bü auafU fuU rJMg bü mCe ykdÞus ztp¢xhtü fUt b; :t rfU gn Cth; fUe mcmu F;hltfU cebthe :e rsmfuU fUthK nh JMo Œtg& ÖttF-YfU Öttudtü fUe stl st;e :e ytih Œtg& =tu ÖttF mu yr"fU Öttud auafU fuU =tdtü fuU mt: seJl dwsth;u rslbü mu fURo yk"u Ce ntu st;u :u> RmfuU Wúth fuU rÖtY yr"fU rhmao ytJëgfU ni>ÖtuFfU lu yvle vwô;fU bü Variolation ;:t Vaccination =tultü ŒrØgtytü fuU rJMg bü rÖtFt ni> =tultü bü cnw; yk;h Ce lné ni> =tultü ŒrØgtytüü fUt Wæuëgtü :t rfU htud ntu ne lné> ÖturfUl htud ntu stlu vh xefUt lné Ötdtgt st mfU;t> ÖtuFfU lu gn Ce c;tgt ni rfU htud ntulu vh ¢gt rfUgt st;t :t> auafU gt bmqrhfUt htud fuU rJMg bü ahfU gt mww; mkrn;t bü yÀgà; fUb JKol vtgt st;t ni rsmmu Œ;e; ntu;t ni rfU vtpaJé m=e bü Rm htud fUe CgtJn;t yr"fU lné :e> rfUà;w ytXJé m=e fuU Œrmõ ytgwJuor=fU dÞà: bt"J rl=tl bü RmfUt rJô;]; JKol ni> YfU cth htud ntu stgu ;tu RmfUe fUtuRo =Jt lné :e fuUJÖt vÚg rJath :t> btâm-bAÖte, =q", ;uÖt, De ytih bmtÖtu fwUvÚg btlu st;u :u> fuUÖtt, dªt, vfuU nwY atJÖt, Ckd, ;hcqsu ytr= vÚgfUh :u> cebthe fUe vnatl fuU ct= JiN, cÞtönKü gt fUrJhts fUe fUtuRo sÁUh; lné hn;e ¢gtürfU =JtRo ;tu fUtuRo ntu;e lné :e> Ne;Ött bt;t fuU bkr=htü fuU vwsthe Œtg& btÖte mbts mu gt ckdtÖt bü btÖttfUth mbts mu ntu;u :u> cebthtü fUe vrhagto fuU rÖtY Wàné fUtu cwÖttgt st;t :t IIbtÖte" ytlu fuU ct= Jn Dh bü mthu btâmtnthe Ftlu ck= fUhJt;t :t> De, ;uÖt J bmtÖtu Ce ck= fUhJtgu st;u> bhes fUe fUÖttRo bü fwUA fUtirzgtâ, fwUA nÖ=e fuU xwfUzu ytih mtulu fUt fUtuRo dnlt ctk"t st;t :t> Wmu fuUÖtu fuU vútu vh mwÖttgt st;t ytih fuUJÖt =q" fUt ytnth r=gt st;t> Wmu leb fuU vúttü mu nJt fUe st;e> WmfuU fUbhu bü ŒJuN fUhlu JtÖtu fUtu lnt "tufUh ytlt vz;t> Ne;Ött bt;t fUe vka"t;w fUe bqr;o fUt yrCMufU fUh Jne ahKtu=fU cebth fUtu rvÖttgt st;t> ht;Ch Ne;Ött bt;t fuU de; dtgu st;u> ÖtuFfU lu YfU vqhu de; fUt ykdÞuse ylwJt= Ce rfUgt ni stu bt;t fUe Œt:olt fuU rÖtgu dtgt st;t :t> =tltü fUe sÖtl fUb fUhlu fuU rÖtY Nheh vh rvme nwRo nÖ=e, bmqh =tÖt fUt ytxt gt NkF Côb fUt Ötuv rfUgt st;t> mt; r=ltü ;fU fUÖtN vqst Ce ntu;e rsmbü atJÖt fUe Feh, ltrhgÖt, leb fuU vútu RÀgtr= fUt Ctud Ötd;t> auafU fuU =tlu vfU awfUlu fuU ct= sÖtl fUtu fUb fUhlu fUe ytJëgfU;t ntulu vh rfUme ;us fUtkxu mu Wlnü VUtuz+fUh vec rlfUtÖt r=gt st;t> RmfuU ct= fuU YfU m¹ttn ;fU cebth ÔgrÿU fUe nh RåAt fUtu bt;t fUe RåAt btlfUh vqht rfUgt st;t ytih bt;t fUtu mmöbtl rJ=t rfUgt st;t>" ÖtuFfU fuU ylwmth Ne;Ött bt;t fUt YfU czt bkr=h dwzdtâJt bü :t rsmbü cze gtºtt Ötd;e :e> ÖturfUl vqhu Wúthe Cth;, htsô:tl, rcnth, ckdtÖt J yturzmt bü Atuxu-Atuxu bkr=h :u, sntâ aiºt bü Ne;Ött bt;t fuU vJo fuU rÖtgu gtºttYk ytih buÖtu Ötd;u :u> ckdtÖt J vkstc fuU fURo bwÂôÖtb vrhJthtü bü Ce Ne;Ött bt;t fUe vqst fUt rhJts :t rsmu mbt¹t fUhlu fuU rÖtY VUhtRse bwÂôÖtb mkdXl fuU fUtgofU;to fUturNN rfUgt fUh;u> ÖtuFfU fuU ylwmth cebthe l ntulu fUt Wvtg fUhlt cÞtönKtü fuU rsöbu :t stu rfU dtâJ dtâJ stfUh xefuU ÖtdJt;u :u> ckdtÖt J yturhmt bü yts Ce xefUtfUth ltb fuU fURo vrhJth nik> Rm rJr" fUt Cth; bü fUtVUe Œath :t> ÖturfUl cebthe ntu stlu vh htude fUe ÔgJô:t =uFlu fUt fUtb btrÖtgtü fuU rsöbu :t> Rm ŒfUth nb =uF;u nik rfU RögwltSuNl fuU rÖtgu cebth ÔgrÿU fUtu ne mt"l cltlu fUt rmõtà; ytih auafU sime cebthe bü xefUt Ötdtlu fUt rJ"tl Cth; bü Wvst :t> ;uhnJé mu yXthJé m=e ;fU gn Wúthe Cth; fuU mCe rnômtü bü ŒarÖt; :t> 1767 bü ztp ntpJuÖt lu Cth;eg xefuU fUe võr; fUt rJô;]; çgtiht Ötkzl fuU fUtpÖtus ytpVU rVUrs¢m bü Œô;w; rfUgt :t ytih RmfUe Cthe ŒNkmt fUe :e> gn võr; RkÉÖtikz bü lRo-lRo ytRo :e ytih ntpJuÖt Wànü RmfuU rJMg bü yt‡Jô; fUhtlt atn;t :t> ntpJuÖt lu c;tgt rfU xefUt Ötdtlu fuU rÖtgu Cth;eg xefUtfUth rvAÖtu JMo fuU vec fUt Wvgtud fUh;u :u, lgu fUt lné> mt: ne gn vec Wme cåau mu rÖtgt st;t rsmu xefuU fuU Åtht Ne;Ött fuU =tlu r=ÖtJtgu dgu ntü y:to; rsmfUt fUãx[tuÖz YlJtglobüx hnt ntu> xefUt Ötdtlu mu vnÖtu ÁRo bü Âô:; =JtRo fUtu dkdtsÖt rAzfUfUh vrJºt rfUgt st;t :t> cåatü fuU Dh ytuh vtm vztum fuU vgtoJhK fUt rJNuM ÏgtÖt hFt st;t :t> cqZ+u ÔgrÿU gt dCoJ;e brnÖttytü fUtu yÖtd Dhtü bü hÏFt st;t ;trfU Wl ;fU cebthe fUt mkmdo l ViUÖtu> ntpJuÖt fuU bw;trcfU Rm vqhu fUtgoØUb bü l ;tu rfUme cåau fUtu ;eJÞ cebthe ntu;e ytih l ne WmfUt mkmdo yàg ÔgrÿUgtü ;fU vnwâa;t - gn vqKo;gt mwhrG; fUtgoØb :t> mlT 1839 bü ht"tfUtà; =uJ lu Ce Rm xefuU fUe võr; fUt rJô;]; çgtiht =ulu JtÖte vwô;fU rÖtFe ni> ythltpÖz fUn;t ni - ##ntÖttprfU ntpJuÖt gt =uJ gn lné rÖtF vtgu rfU xefUt =ulu fUe gn võr; mbts bü rfU;le dnhtRo ;fU W;he :e, ÖturfUl 1848 mu 1867 fuU =tihtl ckdtÖt fuU mCe suÖttü fuU ytâfUzu c;t;u nik rfU fUhec yôme Œr;N; fiU=e Cth;eg rJ"tl mu xefUt ÖtdJt awfuU :u> ymb, ckdtÖt, rcnth ytih yturhmt bü fUb mu fUb mtX Œr;N; ÖttufU xefuU ÖtdJt;u :u> ythltpÖz lu JKol rfUgt ni rfU ckdtÖt Œurmzuàme bü 1870 fuU =NfU bü auafU mu mkckr"; fURo sldKltYâ fUhtRo dRø> Yume ne YfU dKlt 1872-73 bü nwRo> Wmbü 17697 Öttudtü fUe dKlt bü vtgt dgt rfU fUhec 66 Œr;N; Öttud =ume rJ"tl fuU xefuU ÖtdJt awfuU :u, 5 Œr;N; fUt Vaccination fUhtgt dgt :t, 18 Œr;N; fUtu auafU rlfUÖt awfUt :t ytih yàg 11 Œr;N; fUtu yCe ;fU fUtuRo mwhGt cntÖt lné fUe dRo :e> ckdtÖt Œurmzuàme fuU ctnh fUtNe, fwUbtâQU, vkstc, htJÖtrvãze, htsô:tl, ®m", fUåA, dwsht; ytih bnthtíx[ fuU fUtüfUK Œtà; bü Ce gn rJ"tl ŒarÖt; :t> ÖturfUl r=¨e, yJ", luvtÖt, ni=htct= ytih bumqh bü RmfuU aÖtl fUt fUtuRo mkfuU; ÖtuFfU fUtu lné rbÖt vtgt> b"tm Œurmzuàme fuU fwUA RÖttfUtü bü yturhgt cÞtönKtü Åtht xefuU ÖtdJtgu st;u :u> xefuU ÖtdJtlu fuU rÖtgu yåAe Ftme VUem rbÖt st;e ÖturfUl fURo RÖttfUtü bü ytih;tü fUtu xefUt Ötdtlu vh fuUJÖt yt"e VUem rbÖt;e :e> ht"tfUtà; =uJ fuU ylwmth xefUt Ötdtlu fUt fUtb cÞtönKtü fuU yÖttJt, ytatgo, =uctkd (ßgtur;Me), fwUönth, mtkfUrhgt (NkF JtÖtu) ;:t ltRo sbt; fuU Öttud Ce fUh;u :u> ckdtÖt bü btÖte mbts fuU Öttud ytih ctÖttmtuh bü bô;tl mbts fuU ;tu rcnth bü vAtrlgt mbts fuU Öttud, bwÂôÖtbtü bü cwlfUh ytih ®m=qrhgu Jdo fuU Öttud xefUt Ötdt;u :u> fUtüfUK bü fwUlce mbts ;tu dtuJt bü fpU:turÖtfU aatuø fuU vt=he Ce xefUt Ötdt;u :u> xefUt Ötdtlu fuU bneltü bü y:to;T VUtÖdwl, aiºt, cimtF bü nh bnelu mti mJt mti Ávgu fUe fUbtRo ntu st;e stu Wm sbtlu bü yåAe Ftme mövrút :e> fURo dtâJtü fUt yvlt Ftm xefUt ÖtdJtlu JtÖtt ntu;t :t ytih fURo vrhJthtü bü gn vwë;ile fUÖtt aÖte ytRo :e> ÖtuFfU fuU bw;trcfU ##aqârfU xefUt ÖtdJtlu fUe gn rJr" rcÞxul bü Ce "ehu-"ehu btàg ntu hne :e, y;& ckdtÖt fuU fURo ykdÞus vrhJth Ce xefuU ÖtdJtlu Ötdu :u> ÖturfUl mlT...........bü mh sulh lu dtg fuU :l vh rlfUÖtu auafU fuU =tltü mu ßÙz+z+À=Û cltlu fUe rJr" ZqâZe ;tu RkÉÖtikz bü WmfUt Cthe ôJtd; nwyt>##yc Wm st=q xtulu JtÖtu =uN fuU xefuU cstg nb yvlu ztp¢xh fUe rJr" fUt Œgtud fUhüdu>## simu ne sulh fUe rJr" nt: bü ytRo ykdÞustü lu btl rÖtgt rfU RmfuU rmJt stu Ce rJr" sntâ Ce ntu Jn cfUJtm ni ytih Wmu htufUlt vzudt> sulh fUe rJr" mcmu vnÖtu 1802 bü bwöcRo bü ÖttRo dRo ytih 1804 bü ckdtÖt bü> RmfuU ct= rcÞrxN hts lu nh ;hn mu Œgtm rfUgt rfU Cth;egtü fUe xefUt Ötdtlu fUe rJr" y:to;T ßÙõÀ=]ÚÙ'À=]= fUtu mbt¹t rfUgt stY> RmfUt mcmu yåAt Wvtg gn :t rfU ßÙõÀ=]ÚÙ'À=]= fuU Åtht xefUt ÖtdJtlu fUtu dwltn fUhth r=gt dgt ytih xefUt ÖtdJtlu JtÖttü fUtu suÖt Cust dgt> fUhec 1830 fuU ct= auafU fuU rJMg bü ykdÞustü fuU Åtht rÖtrF; rs;lu Ce çgtihu rbÖtüdu Wlbü ßÙõÀ=]ÚÙ'À=]= fUe rJr" fUtu cfUJtm c;tgt dgt ni ytih Cth;egtü fUe ;:t WlfUe yk"õt fUe Chvqh rlà=t fUe dRo ##rsmfuU fUthK Ju sulh mtnc fuU ßÙz+z+À=Ù'À=]= simu ylbtuÖt hÀl fUtu XwfUht hnu :u stu Wlnü ykdÞus ztp¢xhtü fUe =gt mu rbÖt hnt :t ytih rsmfuU Œr; f]U;Òt;t =Ntolt Cth;egtü fUt VUso :t>## Cth;egtü Åtht =ume võr; mu xefUt ÖtdJtlu fUtu ##b]Àgw fUt Ôgtvth ## gt "Murderous trade'fUnt dgt> yàg sdntü vh ythltpÖz lu rÖtFt ni - ##Wúth vqJo Cth; mu ykdÞustü fuU Åtht Cth;eg xefuU fuU mkck" bü fURo rJJhK rbÖt;u nik stu fUtVUe yÖtd yÖtd nik ¢gtürfU fURo cth gu rJJhK ÖtuFfU fUe yvle mbS vh rlCoh ni> rVUh Ce =uFt st mfU;t ni rfU mlT 1800 mu vnÖtu fuU rhvtuxo Œtg& Rm ŒKtÖte fUe ŒNkmt fUh;u :u>## "=uNe xefUt võr; fUtu =rfUgtlqme fUn fUh ck= fUhJtlu fuU Œgtm fuU fUthK =uNe xefUtfUth rAv-rAvtfUh xefuU Ötdtlu Ötdu> y;YJ yc Ju vnÖtu rs;le =uFCtÖt gt vÚg rJath lné fUh mfU;u :u> =uNe xefUt võr; gr= fUné-fUné yŒCtJe ntulu Ötde, ;tu WmfUt YfU fUthK gn Ce :t>## "stu ykdÞus Ntml yCe ck=qfU fUe ltufU fuU mnthu :t, ytih bhtXtü fuU mt: yCe ;fU ÖtztRogtâ Ötz hnt :t, WmfuU rÖtY Jp¢meluNl YfU Yumt bwæt cl dgt rsmfuU btÆgb mu lurxJtü fUtu Ynmtlbk= rfUgt st mfU;t :t ytih fUnt st mfU;t :t rfU fkUvle fUt hts rfU;le nb==eo mu aÖt hnt ni>## "Ji¢meluNl fUtu Cth;egtü lu NeDÞ;t mu mh ytâFtü vh lné rÖtgt Rmmu fURo ykdÞus QUmh Áíx :u> NqÖtcÞuz lu Wànü bqFo, yÒttle ytih nh lgu yrJífUth fUh Nºtw fUnt (1804) ;tu zkfUl ôxuJtxo lu yf]U;Òt ytih bqZ fUnt (1840) scrfU 1878 bü fUÖtfUútt fuU mprlxhe fUrbëlh lu Wànü ykr"rJ‡Jtme, ÁrZJt=e ytih st;egJt=e fUnt> Cth;egtü fUe xefUt võ;e fUtu ne Rm ÔgJnth fUt fUthK btlt dgt ytih fUnt dgt rfU mthu Cth;eg xefUtfUth yvle htuse htuxe rAl stlu fuU zhmu Jp¢mluNl fuU cthu bü dÖt; ct;ü ViUÖtt hnu :u, scrfU Cth;eg võr; bü ne yr"fU Öttud bh;u nik>## "Fw= rlgr; lu gn rJ"tl rfUgt rfU nb Rm =uN vh hts fUhü ytih gntâ ÖttFtü fUhtuztü bqZ+ ytih yÒttle Œstsltü fUtu Wm ytÀb¢ÖtuN mu catgü rsmfuU fUthK Ju Cth;eg xefUt ÖtdJt;u nik - NqÖtcÞuz>## ÖturfUl NqÖtcÞuz fuU ne mbfUtÖtel cwatll võr; bü fURo yåAtRgtü fUt JKol rfUgt ni ytih 1860 bü fUÖtfUútt fuU Jp¢meluNl fuU mwvrhxüzüx slhÖt atÖtomT lu rÖtFt ni ##gr= mthu rJ"e rJ"tltü fUt XefU mu vtÖtl ntu ;tu Cth;eg võ;e bü auafU fUe bntbthe ViUÖtlu fUe fUtuRo mkCtJlt lné ni> ntÖttârfU bik ôJgk Jp¢mluNl fUtu cun;h mbS;t nqâ Ce buht mwStJ ni rfU Cth;eg xefUt=thtü vh vtcà=e Ötdtlu fuU cstg WlfUt hrsôx[uNl fUhfuU Wànü WlfUe yvle ŒKtÖte mu xefuU Ötdtlu r=gu stgü>## strnh ni rfU gn mwStJ ykdÞuse nwfqUb; fUtu vmk= lné ytgt> ykdÞuse võr; fuU ÖttufUrŒg l ntulu fUt YfU fUthK gn Ce :t rfU fUtpVUe JMtuø ;fU ykdÞuse võ;e bü fURo fUrXltRogtâ :é> WªémJé m=e fuU yk; ;fU gn võ;e fUtVUe ¢ÖtuNfUthfU Ce :e> Cth;JMo bü dtgtü fUtu auafU fUe cebthe lné ntu;e :e> y;& dtg fuU auafU fUt vec (rsmu Jp¢ml fUnt dgt) RkÉÖtikz mu rÖtgt st;t :t> rVUh cd=t= mu ckcRo ;fU Rmu cåatü fUe ]FkÖtt fuU Åtht Öttgt st;t :t - y:to;T rfUme cåau fUtu dtg fuU Jp¢mel mu xefUt Ötdt fUh Wmu ntulu JtÖte sÏb fuU vfUlu vh Wmbü mu vec rlfUtÖtfUh ydÖtu cåau fUtu xefUt Ötdtgt st;t :t>" ct= bü dtg fuU Jp¢ml fUtu NeNe bü cà= fUhfuU Cust stlu Ötdt> vhk;w dbeo mu gt =uh mu vnwâalu vh WmfUt ŒCtJ líx ntu st;t :t> WmfuU fUthK cz+u cz+u ltmqh Ce vi=t ntu;u :u> drbogtü bü r=gu stlu JtÖtu xefuU fUthdh lné :u, y;YJ An bneltü fuU ct= xefuU ck= fUhlu vz;u :u ytih ydÖtu JMo rVUh mu cåatü fUe ]FkÖtt cltfUh ne xefuU fUt Jp¢ml Cth; bü Öttgt st mfU;t :t> gqhtuv ytih Cth; bü gn Ce btlt st;t :t rfU Rme võr; fuU fUthK rmrVUÖtm gt fwUíx htud Ce ViUÖt;u nik> mlT 1850 bü cöcRo bü Jp¢mluNl rzrJsl lu dtg cAztü bü Jp¢mluNl fUh WlfuU vec mu xefuU cltlu fUt Œgtm rfUgt vhk;w gn FaeoÖtt Wvtg :t> mlT 1893 bü ckdtÖt fuU mprlxhe fUrbëlh ztgml lu rÖtFt ni - ykdÞuse võr; bü YfU JMo mu fUb Wbh fuU cåatü fUtu xefUt r=gt st;t :t> rsm cåau fUt DtJ vfU dgt ntu Wmu =qmhu dtâJtü bü Ötu stfUh WmfuU DtJtü fUt vec rlfUtÖtfUh yàg cåatü fUtu xefUt Ötdgt st;t> fURo cth Dth fUtu stuh mu =ct-=ct fUh vec rlfUtÖtt st;t ;trfU yr"fU cåatü fUtu xefUt Ötdtgt st mfuU> cåau, WlfUe btYk ytih yàg vrhJth JtÖtu htu;u fUÖtv;u :u> xefUt ÖtdJtlu JtÖtu vrhJth Ce htu;u ¢gtürfU WlfuU cåatü fUtu Ce ytdu Rme ;hn mu ŒgwÿU rfUgt st;t :t> dtâJ JtÖtu btl;u :u rfU Rl ykdÞus xefUt=thtü mu calu fUt ne htô;t :t - rfU Wànü atâ=e fuU rmUu r=gu stgü> gn mne ni rfU Rm rJ"e bü cåau fUtu fUtuRo cebthe lné ntu;e :e gt Wmu auafU fuU =tlu lné rlfUÖt;u :u scrfU Cth;eg võr; bü vatm mu mti ;fU =tlu rlfUÖt yt;u :u> rVUh Ce fwUÖt rbÖttfUh Cth;eg võr; bü ;fUÖteVüU fUb :é> stu Ce :é Wànu Ne;Ött bt;t fUe RåAt btlfUh ôJefUth fUh rÖtgt st;t :t> Rm mthu rJJhK fUtu rJô;th mu vZlu fuU ct= fwUA Œël Fzu ntu;u nik> mcmu vnÖtt Œël gn yt;t ni rfU Ne;Ött fUt xefUt Ötdtlu fUe Rm rJr" fuU rJMg bü nbthu ytgwJuo= fuU rJÅtl ¢gt ytih rfU;lt stl;u nik? yts Ce fUtNe RÀgtr= ;e:o Guºttü bü vãztü fuU vtm WlfuU gsbtl fwUxwkctü fuU fURo verZgtü fuU Rr;ntm gt JkNtJrÖtgtâ mwhrG; nik> ¢gt Rlbü mu rfUme fuU vtm gt ytgwJuo= fUe vwhtle vtur:gtâ mkCtÖt fUh hFlu JtÖtu vrhJthtü bü rfUme fuU vtm Rm mkck" bü yr"fU stlfUthe rbÖt mfU;e ni? =qmht rJath gn ni rfU nbthu mbts bü fUCe gn Gb;t :e rfU Rm ŒfUth fUe rJfüUr"; ŒKtÖte fUt ytgtusl rfUgt st mfU;t :t> yts Jn Gb;t Ötw¹t me ntu;e r=FtRo vz;e ni sturfU dnhe raà;t fUt rJMg ni> gn Ce rJathKeg ni rfU simt dnl rhmao ythltpÖz lu gn vwô;fU rÖtFlu fuU rÖtgu rfUgt Jimt dnl rhmao nbthu ne =uN fUe ôJtôÚg ŒKtÖte fuU rJMg bü rfU;lu Öttud gt rfU;lu ytgwJuor=fU ztp¢xh fUh vt;u nik? WlfUe Gbt cZtlu fuU rÖtgu mhfUth fuU vtm ¢gt ler;gtâ nik ytih Ju rfU;le fUthdh nik? mcmu vnÖtu Œgtm fuU ÁUv bü R;lt ;tu yJëg rfUgt st mfU;t ni rfU nbthu ytgwJuo= fuU ztp¢xh ytih mhfUthe yVUmh Rm vwô;fU fUtu gt fUb mu fUb Rm yÆgtg fUtu vZ Ötü>
®n=wô;tl 23 btao 2004-------------------------------------------------------------------
© Petroleum Conservation Research Association, India
Hosted by www.Geocities.ws

1