 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
SHARTET E IMANIT |
|
|
|
 |
|
|
|
|
EL_ESMAUL HUSNA |
|
|
|
|
|
|
|
| Allahu xh.sh.thote: I d�rguari i besoi asaj q� iu shpall prej Zotit t� Tij, si dhe besimtar�t. Secili i besoi All-llahut, engj�jve t� Tij, shpalljeve t� Tij, t� d�rguarve t� Tij. Ne nuk b�jm� dallim n� asnj�rin nga t� d�rguarit e Tij, dhe than�: "D�gjuam dhe respektuam. K�rkojm� faljent�nde o Zoti yn�! Vet�m te Ti �sht� ardhm�ria jon�.;( El- Bekare 285) |
|
| O ju q� besuat, besoni vazhdimisht All-llahun, t� d�rguarit t� Tij, librit q� gradualsht ia shpalli t� d�rguarit t� Tij dhe librit q� e pat zbritur m� par�. Kush nuk i beson All-llahut, engj�jve t� Tij, librave t� Tij, t� d�guarve t� Tij dhe bot�s tjet�r, ai ka humbur tep�r larg. (En-Nisa 136) |
|
| Nuk �sht� t�r� e mira (e kufizuar) t� ktheni fytyrat tuaja kah lindja ose per�ndimi, por mir�si e v�rtet� �sht� ajo e atij q� i beson All-llahut, dit�s s� gjykimit, engj�jve, librit, pejgamber�ve?? (El- Bekare 177) |
|
| Ne hadithin e njohur mbi Xhibrilin, I cili I ka ardhur te Derguarit te Allahut xh.sh. ne formen e njeriut dhe e ka pyetur per Islamin, per imanin dhe per ihsanin.Resulull-llahu a.s. ka thene se imani eshte : Te besosh All-llahun , engjejt e Tij,Librat e Tij, Pejgamberet e Tij, boten e ardheshme dhe se cdo gje qe ndodh ( e mire apo e keqe), ndodh sipas percaktimit te All-llahut. |
|
| Secili musliman dhe muslimane duhet bindshem t'u besoje gjashtete vertetave te besimit, te cilat quhen shartet e imanit. Shartet e imanit jane: |
|
AMENTU BIL-LAHI - Besoj ne Zotin xhel-le shanuhu,
VE MELAIKETIHI - ne meleqet (engjujt) e Tij,
VE KUTUBIHI - ne (librat e Tij,
VE RESULIHI - ne te derguarit e Tij,
VEL-JEVMIL-AHIRI - ne Diten e Gjykimit,dhe
VE BIL-KADERI HAJRIHI VE SHERRIHI MINALL-LLAHI TEALA - ne kaderin (caktimin) a te mires dhe te keqes vjen nga Zoti xh.sh. |
|
| Keto gjashte elemente jane bazat e besimit, dhe keto jane parimet themelore me te cilat kane ardhur te gjithe Pejgamberet a.s. dhe per te cilat flitet ne te gjitha Librat e shpallura.Prandaj, imani i askujt nuk eshte i plote dhe i pranuar, perderisa nuk beson ne te gjashte bazat e permendura te imanit, ne te cilen e ka caktuar Kur'ani dhe sunneti i te Derguarit te All-llahut.Ai cili mohon cfaredo qofte prej tyre, ai ka dalur nga imani dhe eshte bere jobesimtar. Me poshte do te sqarojme pak me gjere per te gjashte kushte e imanit. |
|
| AMENTU BIL-LAHI - TE BESUARIT NE ZOTIN XHEL-LE SHANUHU |
|
| Themelimi i besimit islam eshte besimi ne nje te vetmin Zot, Allahun xhel-le shanuhu, Krijuesin e botes. Kush beson bindshem ne ekzistencen e Allahut xh.sh., Krijuesin e gjith�kackaje qe e shohim, ai doemos eshte besimtar i mire, e njeherit edhe njeri i mire. |
|
| Kur dime se na ka krijuar Allahu xh.sh. I cili �na ka dhene shume te mira, I cili �na e ka dhene shendetin dhe mendjen, qe te mund te punojme, jetojme dhe gjithmone te perparojme ne jete, atehere doemos mbi te gjitha ta duam Allahun xh.sh. dhe ti jemi mirenjohes per dhuratat e Tija. Perve� kesaj, ne patjeter duhet te punojme gjithe�ka qe Ai na ka urdheruar, dhe �te largohemi prej asaj, qe Ai na ka ndaluar. |
|
| Pasi mendja jonenuk eshte ne gjendje qe plotesisht ta kuptoj dhe ta njohe qenien e Allahut xh.sh., ne ate e besojm� ne baze te cilesive (sifateve) te Tija, te cilat jane katermbedhjete: |
|
| Cilesit e All-llahut xh.sh.jane: |
|
Zot ka dhe ekziston - VUXHUD,
Zoti eshte nje - VAHDANIJJET,
Zoti eshte i perhershem, s'ka fillim - KIDEM,
Zoti eshte i perhershem, s'ka mbarim - BEKA,
Zoti nuk i perngjane askujt - MUHALEFETUN LIL-HAVDISI,
Zoti ekziston nga vetvetiu s'eshte i nvarur prej askujt - KIJAMUN BI NEFSIHI,
Zoti jeton ne jeten e Tij te perhershme - HAJAT,
Zoti di gjith�ka - ILM,
Zoti degjon �do gje - SEM,
Zoti sheh gjith�ka - BESAR,
Zoti me deshiren e vete bene �do gje - IRADET,
Zoti eshte i plotfuqishem - KUDRET,
Zoti fol me te folurit e Vet hynor - KEMAL,
Zoti �do gje shpike dhe zhduk - TEKVIN. |
|
| Zoti ka 99� emra ESMAU-L-HUSNA (emrat e bukur) ,por emri me I perdorur �i Zotit eshte Allah. (99 emrat e Zotit I keni te shkruara ne fund te kesaj teme.) |
|
| Kur emri i Zotit permendet, dmth. kur shqiptohet emri Allah, duhet thene: ( Xhel-le shanuhu );, shkurtimisht shkruhet xh.sh. (qe do te thote: i Lartesuari).Ne kete menyre, ne i bejme nderim ketij emri te madh. |
|
| I Plotefuqishmi Allahu xh.sh.te gjitha cilesite e veta i ka permendur ne Kur'an. Kurse cilesite e Veta kryesore i ka theksuar ne suren( Ihlas );, ku thuhet: |
|
| BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM |
|
| KUL HUVALLAHU EHAD. ALLAHUS-SAMED, LEM JELID, VE LEM JULED, VE LEM JEKUN LEHU KUFUVEN EHAD. |
|
| Perkthimi: |
|
| Ne emer te Allahut, Gjithmeshirshmit, Meshirplotit,Zoti eshte nje. |
|
| Zoti eshte Sundues i pakufizuar, |
|
| vetem Atij duhet drejtuar. |
|
| Nuk ka lindur askend, e as nuk �eshte i lindur. |
|
| Atij askush nuk i perngjet. |
|
|
| Allahu xh.sh ne shume vende, ne Kur'an e therret njeriun qe te verej dhe te te studioj natyren, ligjet dhe dukurite e saja, e ne kete menyre do te arrije deri te njohja dhe perfundimi se ekziston Krijuesi i Plotefuqishem. |
|
| Me te vertete , gjith�ka qe shohim ne toke dhe qiell ne menyre te persosur eshte rregulluar dhe �do gje eshte ne sherbim te qellimeve te veta. Te gjitha zhvillohen dhe levizin ne rend dhe harmoni te plote sipas ligjeve te caktuara pa u vonuar aspak. |
|
| Mendimet rreth tyre na �ojne ne perfundim se ekziston nje Fuqi e Larte, e cila te gjitha keto i drejton dhe sundon, e Ai eshte i Plotefuqishmi Allahu xh.sh. |
|
|
| VE MELAIKETIHI - TE BESUARIT NE MELEKTEE ZOTIT |
|
| Meleket (engjujt) jane krijesa te padukshme. Zoti xh.sh.ato i krijoi nga nuri (drita) dhe u caktoi detyra te ve�anta. Ato nuk jetojne sikur njerezit, sepse nuk hane, nuk pine, nuk gabojne, as qe kane nde endje, e me kenaqesi i kryejne detyrat e veta! Zoti xh.sh.u ka dhene melekve aftesi te madhe qe ti kryejne detyrat e veta ne toke e ne gjithesi. |
|
| Ne nuk dime se �'forme kane melekte dhe sa jane. Dime vetem emrat e disave dhe �'fare detyrash kane, si: Xhebraili, Mikaili,Azraili, Israfili dhe melekte e quajtur ( Kiramen Katibin );. Xhebraili eshte meleku qe ka sjellur shpalljen te derguarve te Zotit xh.sh.,Azraili eshte �caktuar per te marre shpirtrat njerezve me njeflaje engjelli I vdekjes, kurse Kiramen Katibin jane engjujt qe shkruajne veprat e njerezve. |
|
| Duhet ditur, se ekziston nje qenie e padukshme, e cila e rremben idene njerezore dhe njeriun e shpie kah e keqja. Ai eshte shejtani (djalli), te cilin i Plotefuqishmi Allahu xh.sh. e mallkoi per shkak te padegjushmerise. secili musliman e muslimane duhet te ruhet nga shejtani i mallkuar, te luftoje kunder tij duke punuar vepra te mira, e duke u larguar nga ato te keqijat te cilat shejtani i sjell dhe i nxit. |
|
| Nga shejtani i mallkuar me se lehti shpetojme kur e shprehim fjalen: EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR-RRAXHIM - (E luse Zotin te me ruaj nga shejtani i mallkuar!). |
|
| Gjithashtu kur deshirojme qe puna t'na jete e dobishme dhe me hajer, e gjate kryerjes t'na percjelle ndihma dhe meshira e Zotit, duhet ta fillojme ate pune me fjalet: BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM - (Ne emer te Allahut,Meshiruesit e Meshireberesit!). |
|
| Te shprehurit e ( Besmeles ); na ka porositur pejgamberi jon� i dashur Muhammedi alejhis-selam |
|
|
| VE KUTUBIHI - TE BESUARIT NE KITABETE ZOTIT |
|
|
| Sharti i trete i imanit eshte te besuarit ne kitabet (librat) e Zotit. Kitabet e Zotit jane shpalljet e Zotit. Shpalljen te derguarve t� Zotit ua solli meleku Xhebraili, kurse ne to ka udhesime, keshilla, lutje dhe rregulla mbi jeten dhe punen e njerezve. |
|
| Jane te shpallur kater kitabe te medha: |
|
| Tevrati i cili i eshte shpallur Musait alejhis-selam, |
|
| Zeburi i eshte shpallur Davudit a.s, |
|
| Inxhili i eshte shpallur Isait a.s dhe |
|
| Kur'ani i cili �i eshte shpallur Muhammedit alejhis-selam. |
|
| Perve� ketyre kater librave te medha jane shpallur edhe permbledhje te vogla rregullash, te cilat quhen suhufe. |
|
| Ne besojme se te gjitha kitabet e Zotit jane shpallu nga Allahu xh.sh. Te gjitha kane predikuar besimin ne nje Zot, ne Diten e Gjykimit dhe pergjegjesine e �do njerit ndaj Allahut xh.sh. Te gjitha kitabet kan� urdheruar njerezit qe te sillen mire dhe ne mes veti te ndihmohen dhe ruhen. Dallime ka pasur vetem ne dispozitat e jetes shoqerore, sepse njeriu dhe shoqeria njerezore vazhdimisht eshte zhvilluar e sipas jetes shoqerore kane ndryshuar dhe rregullat e saja. |
|
| Kur njerezimi eshte ngritur ne nje shkalle me te larte te zhvillimt Allahu xh.sh. e dergon shpalljen e fundit, Kur'anin e Larte. |
|
| KUR'ANI I MADHERUESHEM |
|
| Kur'ani eshte libri i fundit i Zotit xh.sh. Ai i eshte shpallur Muhammedit a.s., si udherrefyes per njerezimin deri ne Diten e gjykimit. |
|
| Kur'ani eshte i shpallur ne gjuhen arabe. Shpallja ka zgjatur njezet e tre vjet, trembedhjet vjet ne Mekke kurse dhjete� vjet ne Medine. |
|
| Kur'ani permban 114 kaptina (sure), me 6638 ajete.Ai eshte i tubuar ne nje permbledhje e cila quhet Mus'haf. Kur'ani ka edhe emertime te tjera si psh. Umm - ul Kitab, (nena e librave),Furkan. |
|
| Dispozitat e Kur'anit do te vlejn� deri ne Diten e kijametit. |
|
| Ne jemi te detyruar ta mesojm� dhe studijojme Kur'anin si dhe t'i zbatojme ne jete dispozitat e tij. |
|
|
|
FATIHA |
|
|
| Kaptina e pare ne Kur'an eshte Fatiha, e cila shqiptohet: |
|
| BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM |
|
| EL-HAMDU LIL-LAHI RAB-BIL-ALEMIN.ERR-RRAHMANIRR-RRAHIM.MALIKI JEVMI-DIN.IJJAKE NA'BUDU VE IJJAKE NESTE'IN.IHDINES-SIRATAL-MUSTEKIM.SIRATAL-LEDHINE EN'AMTE ALEJHIM, GAJRIL-MAGDUBI ALEJHIM, VE LED-DALIN.(Amin). |
|
|
| Perkthimi: |
|
|
| Ne emer te Allahut, Bemiresit te pergjishem, Meshiruesit! |
|
| Falenderimi (i qofte) Allahut, Krijuesit te te gjitha boterave! Bemiresit te pergjithshem, Meshiruesit! Sunduesit te Dites se gjykimit! Vetem Ty te adhurojme dhe vetem prej Teje ndihme kerkojme! Na udhezo neve ne rruge te drejte! Ne rrugen e atyre ndaj te cileve Je i zemruar dhe te cilet kane humbur! (Amine!) |
|
|
| VE RESULIHI - TE BESUARIT NE PEJGAMBERETE ZOTIT |
|
|
| Te derguarit e Zotit xh.sh. (pejgamberet) jane njerez te zgjedhur, te cileve Allahu xh.sh ua dergoi� shpalljen e Vet per t'ua treguar dhe sqaruar njerezve. Pejgambere te Zotit xh.sh. ka pasur shume sa qe nuk mund t'i numerojme e as emrat e tyre nuk i dime. Ne Kur'an jane cekur emart e 25 pejgambereve, nder ta me te dalluar jane:(Ulu-l-Azmi) Ademi, Nuhi, Ibrahimi, Musa, Isai dhe Muhammedi a.s. |
|
| CILESIT E PEJGAMBERVE TE ZOTIT JANE |
|
Sidk - kane folur vetem drejte,
Emanet - kane qene plotesisht te sigurt e te besueshem,
Teblig - shpalljen e Zotit ia kane shpjeguar njerezise saktesisht,
Fetanet - kane qene te men�ur dhe te zgjedhur. |
|
| Te gjithe pejgamberet e Zotit kane qene njerez te zgjedhur. Ata kane qene te besueshem, te men�ur, te drejte dhe ne pikepamje kane qene shembull per njerezit e tjere. Jane dalluar nga njerezit e tjere me keto cilesi: Sidk, Emanet, Teblig, Ismet dhe Fetanet. |
|
| Pejgamberi i pare eshte Ademi a.s. Ai njeherit eshte njeriu i pare ne ruzullin e tokes. Prej tij dhe gruas se tij, hazreti Haves, rrjedh e gjithe origjina njerezore. |
|
| Pejgamberi i fundit eshte Muhammedi a.s. Pas tij nuk do t� vije asnje pejgamber tjeter, ashtu si� nuk do te vije as shpallje tjeter pas Kur'anit. |
|
| Kur permendet emri i ndonje pejgamberi te Zotit, duhet thene: Alejhisselam (Zoti e shpetofte ate!). Kjo shkurtimisht shkruhet a.s |
|
|
|
VEL-JEVMIL-AHIRI - TE BESUARIT NE DITENE GJYKIMIT |
|
|
| Dita e Gjykimit eshte ajo dite, kur njerezit do te pergjigjen perpara Allahut xh.sh., per veprat e veta te cilat i kane bere ne kete bote. Ate dite, secili njeri do t'i kete parasysh veprat e veta, te mirat dhe te keqijat, e do t'i gjykoje Gjykatesi me i drejte - Allahu xh.sh. Keshtu qe edhe ata, qe ne kete bote u kane ikur denimeve per punet e veta te keqija, do te dalin perpara gjygjit te Allahut xh.sh dhe me te drejte do te gjykohen. Kush punon vepra te mira do t� shperblehet me xhennet (parajse), e kush punon vepra te keqija do te denohet me xhehennem (ferr) - nese Allahu xh.sh. nuk ia fal. Prandaj, duhet te perpiqemi te bejme pune te mira dhe keshtu ta meritojme dhe te arrijme kenaqesine dhe shperblimin e Allahut xh.sh. |
|
| Xhenneti eshte vend ne boten e ardhshme, ku besimtaret gjithmone do te jetojne. Xhehennemi gjithashtu eshte vend ne boten e ardhshme, ku gabimtaret, mekataret do ta vuajne denimin e vet sipas peshes se gabimeve te tyre - nese atyre Allahu xh.sh. nuk ua fal. |
|
| Se kur do te jete Dita e gjykimit, nuk e di askush perve� Allahut xh.sh. |
|
|
| TEWBE - PENDIMI |
|
| Perkunder ruajtjes nga gjynahet (mekatet), njeriu perseri mund te gaboje. Ne kete rast, ai duhet t'i drejtohet Allahut xh.sh.sinqerisht i penduar, duke kerkuar falje. Kete mund ta beje me keta fjale: ��O Allah i lart�suar! Me te vertete une pendohem per gabimet e mija, te cilat me apo pa vetedije i kam bere. Do te kujdesem qe me te mos gaboj. Kurse Ty, o Allah, te lus qe te me falesh! Eshhedu en la ilahe il-lallah, ve eshhedu enne Muhammeden abduhu ve resuluhu! |
|
|
| VE BIL-KADERI HAJRIHI VE SHERRIHI MINALL-LLAHI TEALA ( NE KADERIN (CAKTIMIN) A TE MIRES DHE TE KEQES VJEN NGA ZOTI XH.SH. |
|
| Besimi ne percaktimin e All-llahut xh.sh. eshte nje nga bazat e akidese dhe baza e gjashte e imanit. Kush e mohon kaderin (percaktimin e All-llahut xh.sh. ) ka dalur nga feja e All-llahut xh.xh. |
|
| Cdo musliman eshte i obliguar te besoje ne percaktimin e All-llahut xh.sh. dhe se cdo gje qe ndodh, e mire apo e keqe, e kendeshme apo e hidhetndodh me percaktimin e Tij. Me besimin ne klader nenkuptohet te besuarit ne diturine e amshueshme te��� All-llahut xh.sh., ne vullnetin e All-llahut xh.sh. i cili realizohet dhe ne plotfuqine e Tij te teresishme. |
|
| Imam Ahmedi , kur eshte pyetur per kaderin ai eshte pergjigjur : ( Kaderi eshte kudretur-Rahman (fuqia e Meshiruesit). |
|
|
| Vella I dashur , dije se prej teje kerkohet qe ti kryesh urdherat e All-llahut xh.sh. dhe te largohesh nga ndalesat e Tij, para se te besh ckado qofte tjeter. |
|
| Pasi q eke bere ndonje veper, : nese ke bere dic te mire, me te cilen All-llahu xh.sh. eshte I kenaqur, je I obliguar qe ta falenderosh Ate per udhezimin qe te ka mundesuar, e nese ke bere ndonje mekat, je I obliguar te pendohesh e ti kthehesh All-llahut xh.sh,pastaj te mbeshtetesh ne All-llahun xh.sh. duke shpresuar qe do te te fale, I bindur ne drejtesine dhe ne urtesine e Tij. |
|