Laboratuar
          Perikardit düşünülen hastalarda hastalığın tanısı ve tedavisin yapılabilmesi için gerekli olabilecek başlıca laboratuar tetkikleri şunlardır: Hemogram, eritrosit sedimentasyon hızı, perferik yayma ve lökosit formülü, üre, elektrolitler, kreatinin, ASO, antiDNAaz-B, boğaz kültürü, Paul-Bunnel, soğuk agglutininler (mikoplazma), LE hücresi, ANA, AntiDNA, immunkompleks ve kompleman düzeyleri, TSH,T-3,T-4, balgam stolojisi ve kültürü, Mantoux testi, fungal presipitinler, perikardiyal sıvının yayması (Ziehl-Neelsol boyaması dahil), sitolojisi, mantar kültürü ve perikardiyal sıvıda adenozin deaminaz bakılması, Tele/akciğer grafisi, EKG, EKO ve diğer tetkikler
          Burada saydığımız tetkikler şüphelenilen nedenler göz önüne alınarak istenmelidir.
          EKG
          Akut perikarditte başlangıçta aVR, V 1 ve V 2 dışında, bütün derivasyonlarda ST elevasyonu, bazen PR segmentinde depresyon izlenir. Bazen birkaç gün içinde ama genelde yaklaşık 2. haftadan itibaren ST elevasyonu düzelir ve T negatifleşmesi izlenir (Miyokart infarktüsündeki R kaybı veya monofazik ST elevasyonlu ventriküler kompleksler veya resiprok değişiklikler akut perikarditlerde görülmez).
          Aşırı sıvı artışı olan perikarditlerde voltaj düşüklüğü ve bazen elektriksel alternans (EKG'deki QRS komplekslerinin, P ve T-U dalgalarından bazılarının yüksek, bazılarınınsa kısa olması) görülebilir. Elektriksel alternans sadece perikarditlere özgü bir bulgu olmamakla beraber, eğer bir perikarditte elektriksel alternans mevcutsa genellikle perikardiyal effüzyonun aşırı olduğu anlaşılır.
          Kronik perikarditlerde ise T düzleşmesi veya negatifliği, voltaj düşüklüğü ve sıklıkla atriyal fibrilasyon gibi aritmi bulguları olabilmektedir.
          EKO
          Perikardiyal sıvı artışlarının, perikart kalınlığının ve yapısal değişikliklerinin tanı ve takibinde en hasas tanısal metod ekokardiyografidir. Ekokardiyografi ile tamponat ve konstriktif perkarditin tanıları da kolayca konabilir.

M mode / İki boyutlu EKO'da tamponat bulguları Doppler EKO'da kardiyak tamponat bulguları M mode: -Perikardiyal effüzyon -Ventrikül boyutlarında solumla oluşan resiprokal değişimler (sağ ventrikül inspr. da genişlerken sol ventrikül daralır). -Sağ ventrikül kavitesinde kompresyon -Sağ ventriküler epikardiyal erken sistolik çentiklenmesi -Mitral kapakta yalancı prolapsus, yalancı SAM (sistolik öne hareket), açılma gecikmesi Transvalvüler akım hızlarının solunma bağlı resiprokal değişimlerinin farklılaşması (abartılı olması): İnspr. : -Mitral akım hızında azalma -Triküspit akım hızlarında artış -Sol ventrikül izovolümik relaksasyon zamanında (LVIVRT) uzama Ekspr.: -Mitral akım hızında artış -Trikuspit akım hızında azalma -LVIVRT'de azalma İki boyutlu: -Perikardiyal effüzyon -Diastolik sağ ventrikül kollapsı -Sağ atriyal diastolik kollaps -Solunuma bağlı ventrikül boyutlarında değişiklik olması (Salınan kalp=swinging Heart) -Nonpulsatil genişlemiş vena cava inferior Hepatik ve pulmoner venöz akım profilleri İnspr.: -Hepatik venöz ileri akım hızında artış -Pulmoner venöz akım hızında azalma Ekspr.: -Diastolik hepatik venöz akım hızında ileri derecede azalma ve/veya akım yönünün ters dönebilmesi -Pulmoner venöz akım hızında artma

M mode / İki boyutlu EKO'da konstriktif perikardit bulguları Doppler EKO'da konstriktif perikardit bulguları M mode: -Perikardiyal paralel ekolar (Perikard kalınlığında artış ve epikardın, parietal perikartla birlikte paralel, senkronize hareketi) -Sol ventrikül posterior duvarında diastolik flattering -Anormal septal hareket (Paradoks hareket) -İnterventriküler septumda erken diastolik çentiklenme -Sol ventrikül sistolik fonksiyonlarının normal veya normale yakın olması -Kontrast EKO'da Vena cava inferiora reflü izlenmesi -Transmitral E dalgalarında belirgin bir azalma (küçülme) -Transmitral A dalgalarında özellik olmayabilir. -İnspiyumda LVIVRT'de belirgin uzama -İnspiyumda Mitral deselerasyon zamanında hafif derecede azalma -Ekspiryumda trikuspit akım hızında belirgin bir azalma İki boyutlu: -Parlak kalın perikardiyum -Normal veya hafif genişlemiş atriyum -Vena cava inferor genişlemesi -Diastolik ventriküler dolumda ani duraklama Hepatik venöz akım patterninde: -İnspiryumda solunumsal (normal) sistolik ve diastolik ileri akım hızında artışı -İnspiryumda solunumsal (normal) ters atriyal ve sistolik akım hızında azalma -Ekspiryumda diastolik akımlarda belirgin bir azalma olması -Ekspiyumda atriyal ters akımın belirgin bir hal alması -(Nadiren) ekspiyumda sistolde venöz akımın ters yöne dönmesi

          EKO'dan invazif tanısal girimlerde yararlanılması hem emniyet, hemde tanısal kolaylık sağlar. Ayrıca, perikardiyosentezde aspirasyon yapıldıktan sonra ajite salin intraperikardiyal boşuğa verilerek, aspirasyon yapılan boşluğun neresi olduğu gözlenebilir. Hemorajik perikardit veya hemoperikardiyumun intrakardiyak boşluklara yapılan ponksiyonlardan ayırımı yapılabilir.
          İntraperikardiyal kitlelerin tanısı yapılabilir.
          Sağ atriyal kollaps kalp tamponatının spesifik ve sensitif bir bulgusuyken, kalınlaşmış bir perikardın varlığı konstriktif perikardit tanısı için yeterli değildir. Sağ ventriküler kollapstan farklı olarak, sağ atriyal kollaps ortaya çıktığında tamponat kliniği henüz başlamamış olabilir ama görüldüğünde erken bir bulgu olarak, gereken tedbirlerin alınması yararlıdır.

          Röntgen
          Akut perikarditlerde perikardiyal effüzyonun miktarına bağlı olarak kalp silueti normal de olabilir, normalden geniş de olabilir. Kalp gölgesinin genişlemesi için en az 250-300 ml perikardiyal sıvı birikimi gereklidir. Effüzyonlu perikarditlerde, tipik çadır manzarası veya yere konmuş su kırbası (deri su torbası) görünümü olabilir. Ancak bu görünümün miyojenik dilatasyondan ayırımı için EKO gerekebilir.
          Konstriktif perikarditlerde ise temiz akciğer alanları, normal veya hafif artmış kalp silueti, olguların yaklaşık %50'sinde perikartta kalsifikasyon olabilir.

İnvazif tanı
          Perikardit tanısında ve yapılacak tedavinin belirlenmesinde perikardiyosentezin yeri ve önemi tartışmasız olarak çok büyüktür. Akut viral veya idiyopatik perikarditte komplikasyonsuz ve iyi yönlü bir klinik süreç varsa perikardiyosentez yapılması gerekmez, ancak, tamponat gibi bir komplikasyonun tedavisinde veya kronikleşen veya tedavisi için etiyolojik tanısının bilinmesi gereken perikarditlerde endikedir.
          Konstriktif perikardit tanısında eş zamanlı sağ ve sol kalp hemodinamik çalışmaları yararlı olabilir. Konstriksiyon varsa; sağ ve sol ventrikül diastolik basınçları artmış ve genellikle eşit değerlerde (5 mmHg'dan az farklı) olarak bulunurlar. Sağ atriyal basınç trasesinde Kussmaul bulgusu ve dik X ve Y çöküntüleri görülebilir. Sağ ve sol ventrikül basınç traselerinde klasik karekök işareti bulgusu olur (karakteristik erken diastolik dip ve onu takip eden plato). Benzer bulgular bazen restriktif kardiyomiyopatilerde de olabilir.

Ayırıcı tanı
          Konstriktif perkardit için ayırıcı tanıda ön planda düşünülmesi gereken hastalıklar: Restriktif kardiyomiyopati, triküspit hastalıkları, sağ ventrikül infarktüsü, taraciğer sirozu, cor pulmonale, pulmoner hipertansiyon, sağ atriyal miksoma
          Effüzyonlu perikarditler için ayırıcı tanıda ön planda düşünülmesi gereken hastalıklar; hipertrofi ve dilatasyona bağlı kalp genişlemeleri, kalp ve mediasten tümörleri

Tedavi
          İdiyopatik ve viral perikarditlerde tedavi:
          EKO'yla tamponat olasılığı ekarte edilmişse diagnostik perikardiyosentez ertelenebilir ve ancak yapılması gerekirse yapılır. Her olguya yapılması gerekmez. Birkaç gün yatak istirahati + analjezi (4-10 gün, Aspirin veya 3 x 25-50 mg İndometazin) çoğunlukla yeterlidir.
          Eğer birkaç hafta süreyle yüksek doz nonsteroid antiinflamatuar ilaçlara rağmen bulgular düzelmiyor veya tekrarlıyorsa ve başta Tbc olmak üzere diğer perikardit nedenleri ekarte edilmişse kortikosteroid tedavisine başlanabilir.
          Kortikosteroid tedavisine rağmen tekrarlayan perikarditlerde Kolşisin tedavisinin yararlı olabileceği bildirilmiştir.
          İnfakrtüse bağlı perikardit
          (Perikarditis epistenocardica):
          İnfarktüsten sonra hastaların yaklaşık %10'unda, 10. saat ile 10. gün içinde ortaya çıkan perikardittir. En sık 3.-4. günlerde ortaya çıkar. Post-Mİ angina, infarktüs yayılması veya pulmoner emboli ile karışabilir. Antikoagülasyonun kesilmesi ve parasetamol gibi analjezikler tavsiye edilir.
          Nonsteroidantiinflamatuar ajanlarla tedavi, infarktüsün yayılımına neden olabilecekleri ve remodellingi olumsuz etkileyebilecekleri için tavsiye edilmemektedir.
          Postkardiyotomi sendromu veya postmiyokardiyal infarktüs sendromu (Dressler sendromu):
          Kalp ameliyatlarından veya infaktüsten sonraki 2. hafta ile 6. aya arasında ateş + perikardit/plevrit + lökositoz + eritrosit sedimantasyon hızı artışı gibi bulgularla görülen otoimmun reaksiyonlardır. Tedavisinde nonsteroid antiinflamatuarlar ile kortikosteroidler tavsiye edilmektedir.
          Tüberküloz perikardit:
          Klasik Tbc belirti ve bulgularının yanı sıra perikart sıvısında adenozin deaminaz pozitifliği hızlı tanıda yardımcı olur. Üçlü bir antitbc tedavinin 9-12 ay veya balgam kültürleri negatifleştikten sonra en az 6 ay daha sürdürülmesi tavsiye edilmektedir. Konstriksiyonun önlenmesi için mevcut tedaviye kortikosteroidlerin eklenmesinin perikardiyektomi gereksinimini ve mortaliteyi düşürebileceği bildirilmiştir.
          Üremik perikardit:
          Diyaliz olanağının olmadığı dönemlerde, perikardit preterminal bir olay olarak karşımıza çıkardı. Günümüzde ise, diyaliz tedavisinin rutin olarak uygulanabilir hale gelmesi sayesinde, sıklığı oldukça azalmıştır.Yine de diyaliz hastalarının %15-20'sinde asemptomatik, hafif ve hemodinamik zararı olmayan perikardiyal effüzyon izlenmektedir. Bu hastalarda günlük yoğun diyaliz başta olmak üzere yapılacak tedavilerin gerekliliği, etkinliği ve yararı tam açıklığa kavuşmamış olmakla beraber, effüzyonun genişliğinin ve hemodinamik etkilerinin yakın takibi, alınması gereken bir önlem olarak tavsiye edilmiştir.
          Böbrek yetmezliğinde görülen perikarditin başlıca nedeni üremik toksinlerdir.Peritoneal diyalize giren hastalarda hemodiyaliz hastalarından daha az sıklıkta perikardit oluşmaktadır. Bu durum, periton diyalizinde middle moleküllerin klerensinin daha fazla olmasına bağlanmıştır. Böbrek yetmezliği olan hastalarda, üremik toksinlerin dışında viral enfeksiyonlar, tüberküloz, sistemik lupus eritamatosus, veya ilaçlara (minoxidil gibi) bağlı olan perikarditler gibi, diğer nedenlerle de perikardit gelişebileceği unutulmamalıdır.
          Diyalizle ilgili/ilişkili perikarditlerde ilk tedavi, yoğun günlük (ilk 1-2 hafta her gün) diyalizdir. Diyaliz sırasında ağır hipotansiyon gelişmesinin bir tamponat bulgusu olduğu unutulmamalıdır. Diyalizin yanısıra bu hastalara kortikosteroid ve/veya indomethazin tedavilerinin de uygulanabileceği bildirilmiştir. Ancak indomethazin tedavisinin yararı tartışmalıdır. Yoğun diyalizin etkisiz olduğu perikardiyal effüzyonlarda hemodinamik etki varsa subxiphoid perikardiyektomi ve perikart penceresi açılması tavsiye edilmektedir. Konstriktif perikarditler nadir olup, tedavisinde cerrahi perikardiyektomi yapılmalıdır.
          Konstriktif perikardit:
          Tedavisi cerrahi perikardiyektomidir.
          Tamponat tedavisi:
          Perikardiyosentez yapılana kadar mayi replasmanı (serum fizyolojik veya diğer volüm genişleticiler veya kan/eritrosit suspansiyonu ile) yapılarak preload arttırılmaya ve bu yolla diastolik dolumun düzeltilmesine ve kalp debisinin arttırılmasına çalışılabilir. Perikardiyosentez ve/veya perikardiyal kateter/tüp yerleştirilmesi gereklidir. Tekrarlayıcı olgularda perikardiyal pencere gerekebilir.