Periferik arter hastalığı genellikle bacak arterlerinin aterosklerotik hastalığını ifade etmek için kullanılan bir terimdir. 35 yaş altındaki hastalarda bacaklardaki kronik oklüzif hastalığın başta gelen nedeni aterosklerozis obliteranstır. Kladikasyonu olan hastaların yaklaşık yarısında koroner arter hastalığı vardır.

Hastaların yaklaşık %95’inde etiyolojik faktör aterosklerozdur. Diğer nedenlerin ise başta gelenleri; Tromboemboli rezidüleri, tromboangiitis obliterans, Morbus Winiwarter-Buerger (nikotin bağımlılığı olan gençlerde), adventisyal kistik hastalık, arterit ve tümörlerdir.

Erkeklerde kadınlardan 5 misli daha fazla görülmektedir. Sıklığının erişkin erkek populasyonda %11’e dek yükselebildiği bildirilmiştir. Genel yaşlı populasyonda ise sıklığın %12 ile %20 arasında olduğu bildirilmiştir.

Hastaların %40-50’sinde birlikte koroner arter hastalığı da vardır. Yaklaşık %15’inde karotid arter hastalığı vardır.

Fontaine-Ratschow sınıflamasına göre, evre III ve evre IV periferik arter hastalığı olanlarda birlikte koroner arter hastalığı olma olasılığının %90’lara çıktığı bildirilmiştir (Fontaine-Ratschow sınıflaması için bkz: Klinik)

65 yaşın üzerindeki erkek hastalarda %10-15 oranında birlikte abdominal aortik anevrizma olduğu bildirilmiştir.

Periferik arter hastalığında oluşan fizyopatolojik değişiklikleri ve klinik tabloyu 3 ana faktör etkiler. Bunlar; stenozun derecesi, kollateral dolaşımın varlığı ve yeterliliği ile kan viskozitesi (hematokrit, fibrinojen içeriği vb.) dir. Bu faktörler arasındaki dengeye bağlı olarak başlangıçta sadece eforla semptom ve bulgular gelişirken, stenozun ilerlemesi ve kollateral dolaşımın yetersizleşmesiyle tablo ağırlaşır. Lokalizasyon olarak en sık femoropopliteal bölgede, daha sonra sırasıyla aortoiliyak ve tibioperoneal bölgelerde görülür. Bazen birden fazla damar ve aynı damarda birden fazla stenoz olabilir.

Çok iyi kollateral gelişenlerde ekstremite perfüzyonu yeteri kadar sağlanırsa hastalar aseptomatik olabilirler. Stenozun %90’dan fazla olması nabız alınamamasına yol açar.

Leriche sendromu’nda aortanın bifucatio’sunda lezyon gelişir. Ve alt ekstremitede güçsüzlük, erektil disfonksiyon (empotans) ve iskiyaljiform ağrılar oluşur.

Fizik incelemede, ciltte; renk değişikliği (solukluk), soğukluk, trofik değişiklikler, nekroz veya gangren bulguları, damar oklüzyonunun distalinde nabızların zayıflaması veya alınamaması ve sistolik kan basıncının düşmesi, ayaklar havada olarak bacakların tutulmasının iskemik bacakta renk solukluğuna yol açması ve daha sonra ayaklar aşağı indirildiğinde iskemik bacakta gecikmiş reaktif hiperemi oluşması gibi bulgular olabilir.

Bütün hastalara aterosklerozun sekonder profilaksisi uygulanmalıdır. Sigara bırakılmalı, hipertansiyon ve D.mellitus gibi hastalıklar iyi tedavi edilmeli, dislipidemi tedavisinde koroner arter hastalığındaki kriterler uygulanmalıdır.

Perkutan transluminal anjiyoplasti (PTA) artık klasikleşmiş bir tedavi olmuştur. Lezyonun tipine ve lokalizasyonuna göre farklı teknik ve yöntemlerle uygulanır (Balon PTA, Rotasyon PTA, Laser PTA, Balon PTA-Stent implantasyonu, diğer tedavilerle kombine PTA gibi).