|
KALP YETMEZLİĞİ İLAÇLARI
|
DİGOXİNİN YAN ETKİLERİ VE TOKSİSİTESİ:
Etiyoloji
Yanlış
dozaj, Digitalis etkisini arttıran durum veya ilaçların gözönüne
alınmaması, veya kriminal kullanım (intihar veya suikast)
Klinik
Digoxin
intoksikasyonunda bulantı,kusma, ishal, sarı-yeşil görme bozukluğu,
merkezi sinir sistemi kaynaklı semptomlar, kalpte ritm bozuklukları
(sinus bradikardisi, sıklıkla 2:1 AV bloklu paroksismal atriyal
taşikardiler, nodal taşikardiler, ventriküler aritmiler (Bigemine
ventriküler ekstrasistoller ve diğerleri), ileti bozuklukları (en
sık Mobitz tip 1, 2. derece AV blok)
EKG
Ritm
ve/veya ileti bozukluklarının yanı sıra veya onlarsız ST depresyonu
(Salvador Dali'nin meşhur bıyığına benzer şekilde aşağı doğru adeta
kepçeleşme gösteren ST çökmesi), T silikleşmesi veya negatifleşmesi,
QT kısalması ve PR uzaması gözlenebilir.
Tanı
Anamnez+klinik+serum
Digoxin düzeyi
Tedavi
Digitalis
kesilir
Serum
potasyum seviyesi normalin üst hududuna çekilmeli (AV ileti
bozukluklarında kontrendike)
Ventriküler
ritm bozukluklarında Phenytoin başlangıçta 125-250 mg 10 dakikanın
üzerinde olacak şekilde yavaşça i.v. uygulanabilir
Bradikardiler
ağır ve hemodinamik bozukluk oluşturuyorsa Atropin ve gereğinde
geçici pacemaker uygulaması
Bağırsaktan
Digoxin emilimini engelleyen aktif kömür veya antiasitler gibi
ajanlar verilebilir.
Digitalis
antitoksini (1mg Digoxin veya Digitoksin için 80 mg
Digitalis-antidot BM kullanılmalı (QT süresi gibi bulgular normale
dönünce tedavi başarılı demektir) gerekli olabilir.
Çok
ağır olgularda hemoperfüzyon uygulanması gerekebilir.
4) Pozitif inotropik ajanlar
Betareseptör
agonistleri ve fosfodiesteraz inhibitörleridir.
A) BETA RESEPTÖR AGONİSTLERİ
Adenilat
siklaz aktivitesini arttırarak hücre içi c-AMP ve kalsiyum düzeyinde
artışa yol açarak etkirler. Kalp yetmezliğinin erken evrelerinde
katekolamin artışı önemli bir kompanzasyon mekanizmasıdır. Ancak
zaman içinde hem downregülasyon (reseptör sayısının ve
duyarlılığının azalması), hemde sempatik sinir uçlarındaki
katekolamin depolarının boşalmasına bağlı olarak kan katekolamin
düzeyleri yüksek bulunsa bile etki azalması oluşabilmektedir. Bu
nedenle, bu hastalara eksojen katekolamin verilmesi, klinikte ve
hemodinamikte geçici iyileşmelere neden olabilmektedir. Devamlı
kullanımları mortaliteyi arttırabildiği için kontrendikedir. Ancak
her türlü tedaviye cevapsız ve deneysel tedaviyle, transplantasyon
tedavisi aşamalarındaki kronik kalp yetmezlikli hastalarda,
intermittan (Dobutamin) olarak kullanımlarının palyatif ve
semptomatik yararlarının olabileceği bildirilmiştir. Akut kalp
yetmezliğinde ise endikedirler.
Dobutamin
Vasokonstriktif
etkisi olmayan, çok hafif kronotropik etkisi olan ancak Dobutamin,
hipotansif hastalarda (sistolik kan basıncı < 90 mmHg veya
ortalama kan basıncı < 65 mmHg) ya Dopamin'le kombine
kullanılmalı veya Dobutamin yerine Dopamin kullanılmalıdır.
Dopamin
2
mikrogram/kg/dk dozunun altında dopaminerjik vasodilatasyon etkisi
olan Dopamin'in doz artışıyla birlikte inotropik etkileri, 5
mikrogram/kg/dk dozundan itibaren de vazokonstriktif etkileri
başlar. Kan basıncı düşük olan olgularda 5-10 mikrogram/kg/dk
dozlarında kullanımı uygun olabilir. Başlıca yan etkileri:
Taşikardi, proaritmik etkiler ve miyokardın oksijen ihtiyacını
arttırmaktır.
- Metabolik asidozda sempatomimetik ajanların etkileri azalır.
Kardiyojenik şoklu hastaların tedavisinde asidozun kontrol altında
tutulması bu yönden de önemlidir.
Sempatomimetik
ajanların adrenerjik aktiviteleri:

|
a-1
|
b-1
|
b-2
|
Dopaminerjik
|
Doz
|
Dopamin
|
+++
|
++
|
+
|
++++
|
<2mg/kg/dk dozunda periferik dopaminerjik
reseptörleri etkileyerek vasodilatasyon 2-10mg/kg/dk
dozlarında b-1 reseptör aktivasyonuna bağlı inotropik
etki 5-20mg/kg/dk dozlarında a aktivasyonuna bağlı
vasokonstriksiyon
|
Dobutamin
|
+++
|
++++
|
++
|
0
|
2-3 mg
/kg/dk dozlarından başlanması uygundur. İhtiyaca göre
15mg /kg/dk'ya dek doz artışı tavsiye
edilmektedir.
|
Norepinefrin
|
++++
|
++++
|
0
|
0
|
8-12mg/dk
ile başlanıp 2-4mg/dk idame edilmesi tavsiye
edilmiştir.
|
Isoproterenol
|
0
|
++++
|
++++
|
0
|
0.5-5mg/dk
|
Epinefrine
|
+++
|
++++
|
++
|
0
|

| |
B)
FOSFODİESTERAZ İNHİBİTÖRLERİ (=İNODİLATÖRLER): (Amrinon, Milrinon,
Primobendan)
Kronik
kalp yetmezliğinde proaritmik yan etkileri nedeniyle prognozu
kötüleştirdikleri bildirilmiştir. Bu nedenle kardiyojenik şok
dışında açık bir endikasyonları kalmamıştır. Kardiyojenik şokta
mortaliteyi azaltıkları bildirilmektedir. Beta reseptör
downregülasyonu olsa bile etkili olurlar. Bu ilaçlar uygulanırken
kan tablosunun takibi yararlı olur. (Nötropeni, trombositopeni)
Amrinon
Yarı
ömrü 5-8 saat, 0.75-3 mg/kg iv. bolus'u takiben 4-10 mikrogram/kg/dk
infüzyonla devam edilir.Böbrek hastalarında doz azaltılmalıdır.
Toksisitesinde hipotansiyon ve ventriküler aritmiler görülür.
Trombositopeniye yol açabilir.
Milrinon
Amrinondan
20 kat daha güçlüdür. Yan etkileri Amrinon'dan daha az ve fiyatı
daha düşüktür. 20 mikrogram/kg dozunda yükleme yapılarak, günlük
toplam 0.77 miligram/kg veya 0,5 mikrogram/kg/dk dozunda uygulanarak
devam edilir.
5) Diüretikler
Diüretiklerin
ortak özelliği vücut sodyumunun azalmasını yani natriürezi
sağlamalarıdır. Kalp yetmezliğinde de vücutta biriken su ve tuzun
atılımını sağlayarak, preload'u azaltırlar. Ödem ve akciğer stazına
bağlı bulgu ve semptomların rahatlamasını sağlarlar.
En
güçlü diüretikler loop diüretikleridir. Bunlar Furosemid, Bumetanid
ve Etakrynik asid'tir. Henlenin çıkan koluna etkirler. Böbrek
fonksiyonları ileri derecede bozuk olsa bile etkili olurlar. Daha
zayıf diüretikler olan Tiazide'ler, İndapamid ve Metolazon ise
distal tübülün başlangıç kısmına etkirler.
Tiazide'ler
ancak glomeruler filtrasyon hızı (GFR) 40 mL/dk'nın üzerindeyken
etkili olabilmekte altındaysa, etkisiz kalmaktadır. Metozalon ise
GFR 20 mL/dk'ya düşene kadar etkili olabilmektedir. Potasyum tutucu
diüretikler olan Amilorid, Triamteren ve Aldesteron antagonisti
Spiranolakton'un zayıf diüretik etkileri vardır.
Akciğer
ödemiyle birlikteki olan akut sol kalp yetmezliğinde i.v. hızlı bir
loop diüretiği (FUROSEMİD) endikasyonu vardır. Kronik kalp
yetmezliğinde ise pratikte böbrek fonksiyonları bozuk, plazma
kreatinin düzeyi 2 mg/dl'nin üzerindeyse veya diğer diüretiklerle
yeterli etki elde edilemezse loop diüretiklerinin tedaviye eklenmesi
yararlı olabilir.
Diüretik
tedavide tromboz riskinde artış olabileceğinin hatırlanması ve
profilaksi yönünden gerekli tedavi ve değerlendirmelerin yapılması
yararlıdır.
Nonsteroid
antiinflamatuarlar diüretiklerin etkilerini azaltırlar.
TİAZİDE'LER A) Etki yarı süresi 24
saatten kısa olanlar: Butizid (5-10 mg/gün),
Clopamid (5-20 mg/gün), Chlorothiazide (125-500
mg/gün) Hydrochlorothiazide (12,5-50
mg/gün), Mefrusid (25-50 mg/gün), Xipamid (10-40
mg/gün) İndapamide (2,5-5 mg/gün) Metolazone
(1,25-10 mg/gün) B) Etki yarı süresi 48 saat ve
üzerinde olanlar: Chlortalidon (25-50 mg- günaşırı
bir kez)
|
Yan
etkileri: Elektrolit bozukluğu (Hipopotasemi),
Magnesyum kaybı, kalsiyum atılımının azalması
(hiperkalsemi), kan şekeri düşmesi, ürik asit artışı,
LDL-kolesterol ve trigliserid artışı, cinsel fonksiyon
bozukluğu, özellikle ödemli hastalarda tedavinin
başlangıç fazında tromboz eğiliminde
artış,gastrointestinal yakınmalar, allerjik
reaksiyonlar, çok nadiren pankreatit veya kan tablosunda
(lökositopeni, trombositopeni veya anemi)
bozulma.
Kontrendikasyonlar: Ağır böbrek
ve/veya karaciğer fonksiyon bozuklukları, ağır
elektrolit bozuklukları (Hipopotasemi, hiponatremi,
hiperkalsemi), Digitalis intoksikasyonu, Sufonamid
allerjisi, gebelik ve emzirme Ayrıca D.mellitus ve /
veya Dislipidemilerde veya Gut gibi metabolik
bozukluklarda Tiazide ve Tiazide içeren ilaçlardan
kaçınılması gerekli görülmektedir. Ancak son yıllarda
yapılan birçok araştırma hiperkolesterolemi ve
D.mellitusta bu ilaçların olumlu etkilerinin olabileceği
ve pratikte kontrendike olmadığı yönünde bulgular ortaya
koymuştur. Yine de şart olmadıkça (şimdilik) bu grup
hastalarda Tiazide'lerden kaçınmanın tavsiye edilmesi
gerektiğini düşünüyorum.
|
LOOP
DİÜRETİKLERİ Bumetanide
(0,5-5mg/gün) Ethacrynic acid
(25-100mg/gün) Furosemide (20-320mg/gün) Tosemide
(5-20mg/gün)
|
Yan
etkileri: Thiazide'ler gibidir. Ayrıca Ethacrynic
acid ile bulantı kusma, ethacrynic acid ve furosemid ile
irreversible işitme kaybı olabilir. (İ.v. kullanımda
hızlı ve çok yüksek doz uygulamalardan sonra işitme
kaybı daha sıktır) *Hiperkalsemide kalsiyum
atılımına yol açtıklarından kullanılabilirler. Ağır
böbrek yetmezliğindede rahatlıkla kullanılabilirler.
(Furosemide kreatinin klerensi < 5 mL/dk altında
olanlarda bile etkilidir)
|
Aldesteron antagonistleri (potasyum tutucu
diüretik) Spiranolactone
(25-100mg/gün)
|
Yan
etkileri: Hiperpotasemi, hiponatremi, jinekomasti,
empotans, amenore, memelerde gerginlik, hirşutismus,
mood değişiklikleri, gastrintestinal yakınmalar, cilt
değişiklikleri, uyuşukluk veya uyuklama yan etkileri
olabilir. *NSAID (nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar)
ile antihipertansif etkileri azalırken hiperpotasemi
yapıcı etkileri artar. Kontrendikasyonları:
Böbrek yetmezliği, hiperpotasemi, hiponatremi, gebelik
ve emzirme **?! ACE inhibitörleri alanlarda
hiperpotasemi tehlikesi nedeniyle potasyum tutucu
ajanlar (aldesteron antagonistleri+amilorid+triamteren)
kullanılmamalıdır.
|
Amilorid
ve Triamteren (potasyum tutucu
diüretikler) Amilorid (5-20mg/gün) Triamteren
(100-300mg/gün)
|
Yan
etkileri: Hiperpotasemi, hiponatremi, allerjik
reaksiyonlar, Triamteren'e bağlı olarak megaloblastik
anemi gelişmesi ve renal kalkuli oluşumu,
gastrointestinal
yakınmalar Kontrendikasyonları: Aldesteron
antagonistleri
gibidir.
| |
6)
Betablokerler
1975'te
Waagstein ve arkadaşlarının, 7 dilate kardiyomiyopatili hastayla
yaptıkları çalışmanın olumlu sonuçlarının bildirilmesinden bu yana,
kalp yetmezliği tedavisinde konvansiyonel ilaçlara eklenmiş
betabloker tedavisinin yararlı olabildiği bilinmektedir.
Carvedilol'la
yapılan çalışmalarda konvansiyonel ilaçlara göre mortalitenin %65
oranında daha fazla azaltılabileceği gösterilmiştir. Ancak tedavinin
başlangıç evresinde hastaların dekompanze olabilmektedir. Bu nedenle
hastaların hastaneye yatırılarak, yakın takip altına alındıktan
sonra betabloker uygulanması yararlıdır.
Bu
gün için FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) kalp yetmezliğinin
progresyonunun önlenmesinde ve tedavisinde sadece Carvedilol'u (hem
betabloker hemde alfa bloker etkili ajan) NYHA Fonksiyonel
klasifikasyonu I-III için onaylamış olup, klas IV için
onaylamamıştır.
Eğer
hastalar Betabloker/Carvedilol tedavisiyle dekompanze olurlarsa
Dobutamin desteğiyle betablokajın etkilerinin kaldırılabileceği
bildirilmiştir.
Diğer
betablokerlerin de kalp yetmezliği tedavisindeki yerleri, her geçen
gün daha fazla önem kazanmakta ve kabul görmektedir. Örneğin,
Metoprolol ile yapılan MERIT-HF çalışmasında Metoprolol'ün
mortaliteyi azaltığı (Lancet 1999;353:20001-07), Bisoprolol ile
yapılan CIBIS-II çalışmasında da Bisoprolol'un mortaliteyi azalttığı
(Lancet 1999;353:9-13) gösterilmiştir .
Kronik
konjestif kalp yetmezliğinde betablokerlerin yararlı olmasının
altında şu mekanizmalar yatabilir:
- Katekolamin toksisitesinden miyositlerin korunması - Beta
reseptör downregülasyonunun önlenmesi ve upregülasyon -
Sempatik noradrenerjik sinirlerde, noradrenalin sentezleyebilme
yeteneğinin yeniden kazanılması - Sempatik sinir uçlarından
daha az noradrenalin salınması - RAAS, endotelin ve vasopressin
gibi vasokonstriktif sistemlerin uyarılarında azalma
sağlamaları - Doğal vasodilatasyonun ve kallikreinkinin
sisteminin etkisinin artması - Ventriküler fibrilasyon eşiğinin
yükselmesi, antiaritmik etki - Katekolaminlerin yol açtığı
hipopotaseminin önlenmesi - Diastolik perfüzyon zamanının
uzatılması ve koroner perfüzyonun iyileştirilmesi - Bozuk
barorefleks aktivitesinin restorasyonu - Vasküler remodelling
ve ventriküler hipertrofinin önlenmesi - Antioksidan
etkilerinin olabilir (Carvedilol) - Metabolik olumlu etkiler
(Serbest yağ asitlerinin azaltılması ve normal karbonhidrat
metabolizmasının etkinleşmesi) - Antiapoptozis etkilerinin
olabilmesi - Sol atriyal doluma atriyal katkının devamlılığının
sağlanması ve iyileştirilmesi - Bucindolol ve Carvedilol gibi
ajanların betablokajın yanısıra vasodilatasyon (afterload
azaltımı) yapabilmesi
Önerilen
başlangıç dozu Carvedilol için 6.25 mg/gündür. |
| |