|
|
KALP YETMEZLİĞİ
|
|
Komplikasyonlar
- Ritm bozuklukları: Ritm bozuklukları hem kalp yetmezliğinin
nedeni, hemde, kalp yetmezliğinin bir komplikasyonu olarak
karşımıza çıkabilir. Kalp yetmezliğinin ağırlığı artıkça ani ölüm
tehlikesinde artış ortaya çıkar. Özellikle NYHA fonksiyonel
klasifikasyonunda 3.-4. derece yetmezliği olanlarda ölümlerin
yaklaşık %80'inde ritm bozukluklarının rolü vardır. Ortalama kalp
hızının istirahatte 90/dakikanın üzerinde olması da bu yönden kötü
prognoz bulgusudur. - Akciğer ödemi - Kardiyojenik şok -
Trombozis (dolaşımın yavaşlaması ve immobilizasyona bağlı) ile
birlikte akciğer embolisi tehlikesinde artış
New-York
Kalp Cemiyeti'ne göre kalp yetmezliğinde fonksiyonel
klasifikasyon ve Goldman'ın spesifik aktivite
değerlendirme skalasına göre MET birimiyle (Bkz.
Valvüler kalp hastalıkları) karşılıkları:
- NYHA Fonksiyonel Sınıf 1: Herhangibir yakınması
olmayan (7 MET ve daha fazla efor yapabilenler) -
NYHA Fonksiyonel Sınıf 2: Ağır bedensel aktiviteleri
semptomatik olmadan yapamayan (5-6 MET) - NYHA
Fonksiyonel Sınıf 3: Günlük hafif bedensel
aktiviteleri bile şikayeti olmadan yapamayan (2-4 MET)
- NYHA Fonksiyonel Sınıf 4: İstirahatte dahi
şikayetleri
olanlar
| | (1 MET: 3,5 ml/kg/dakika
oksijen tüketimini artıran iş yükü)
Laboratuar
EKG
Doğrudan
tanı koydurmasa bile, kalp yetmezliğinin sebebinin anlaşılmasında ve
komplikasyonlarının tanı ve takibinde yararlıdır.
EKO
KALP
YETMEZLİĞİNDEN ŞÜPHELENEN HEKİM EKOKARDİYOGRAFİ İSTEMELİDİR.
Kalp
boşluklarının boyutları, kalbin sistolik ve diastolik fonksiyonları
ve miyokart kalınlığının değerlendirilmesini sağlar. Kapak veya
perikart hastalığı veya koroner kalp hastalığı gibi düzeltilebilir
sebeplerin tesbiti,yani kalp yetmezliğinin etiyolojisinin ve
tedavisinin belirlenmesinde yardımcı olur. Kalp debisinin tayini ve
pulmoner hipertansiyonun tanı ve takibinde kulanılır. Aynı zamanda
yapılan tedavilerin takip ve etkinlik değerlendirmesinde son derece
önemli bir yeri olup, tartışılmaz derecede önemlidir.
Röntgen
Kalp yetmezliğinde, yetmezliğin tip ve ağırlığına bağlı
olarak: - Kardiyotorasik oranda artış (Telekardiyogramda kalp
genişliğinin toraks genişliğinin yarısından fazla olması) -
Pulmoner kapiller basınç artışına bağlı olarak; vasküler
diskrepensi, Kerley-B çizgileri, alveoler ödem ve kelebek tazında
perihiler konsolidasyon, plevral effüzyon - Sistemik venöz
basınç artışına bağlı olarak ise; azygos veninde ve v.cava
superior' da genişleme görülebilir.
Ambulatuar
EKG (Holter)
Sessiz
aritmilerin saptanması ve tedavisinin izleminde, prognoz tayininde.
Egzersiz
Testleri
Fonksiyonel
kapasite tayini ve takibinde yararlıdırlar (Egzersiz esnasında
metabolizması artan dokulara kalbin oksijen sağlayabilme yeteneğinin
ve yeterliliğinin ölçülebilmesini sağlarlar).
Radyonüklid
ventrikülografi, MR tomografi,
EB
tomografi
Kalp
boşluklarının boyutları, sistolik fonksiyonların değerlendirilmesi,
MRT ve EBT ile kalp anatomisi ve EBT ile büyük çaplı koronerlerin
anatomisiyle ilgili bilgiler elde edilebilir.
İnvazif tanı yöntemleri
- Hemodinamik çalışmalar - Pulmoner kapiller wedge
basıncı (İstirahatte normal değeri 15 mmHg'den düşük olmalı) -
Sağ ventrikül enddiastolik basıncı (İstirahatte normal değeri: 2-7
mmHg) - Santral venöz basınç (İstirahatte normal değeri: 4-10
cm su) - Sol ventrikül enddiastolik basıncı (İstirahatte normal
değeri: 5-12
mmHg) Mitral
darlığı olmayan olgularda, pratikte, pulmoner kapiller basınç ile
sol ventrikül enddiastolik basıncı (LVEDP) eşit olarak kabul
edilmektedir.
- Kalp debisi (dakikalık kalp atım hacmi) veya kalp
indeksi: İstirahatte normal değeri 2,5 litre/dakika/metrekare
vücut alanı olmalıdır.
- Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (EF): Normalde %55'ten
yukarıda olmalıdır. - Sol ventrikül sistolik disfonksiyonunda
bozulma hafif derecede ise EF %40-55 arası, orta derecede ise
EF %30-40, ağır derecede ise EF %30'dan azdır. -
Konjenital kalp hastalıkları gibi nedenlerde, son ve kesin
tanının konmasında, uygulanacak tedavilerin belirlenmesinde
biventriküler kalp kateterizasyonu ve hemodinamik çalışması ile
koroner ve pulmoner anjio gerekebilir. - Koroner anjio
(Koroner arter hastalığı tanısında ve tedavi şeklinin
belirlenmesinde) - Dobutamin stress testleriyle hibernating
miyokart tanısının konması - Ciddi aritmileri olan olgularda
elektrofizyolojik çalışmalar ile spesifik kalp kası
hastalıklarının tanısında endomiyokardiyal biopsilerin yapılması
gibi diğer invazif muayene yöntemleride gerekirse (endikeyse)
uygulanmalıdır. TANI
Kalp
yetmezliği tanısında Framingham kriterlerinden 2 major veya 1
major+2 minör kriterin birlikte bulunması yeterli olarak kabul
edilmektedir.
KONJESTİF KALP YETMEZLİĞİNDE FRAMİNGHAM KRİTERLERİ A-
MAJOR KRİTERLER:
- Ortopne veya paraksismal nokturnal dispne - Juguler
venöz dolgunluk - Kardiyomegali - Akut pulmoner ödem -
S3 Gallop - Venöz basınç yükselmesi - Hepatojuguler
reflü - Dolaşım süresinin 20 milisaniyeden uzun
olması B- MİNOR KRİTERLER:
- Pretibial ödem - Gece gelen öksürük - Efor
dispnesi - Heptomegali - Plevral effüzyon -
Taşikardi - Maksimum vital kapasitede 1/3'ten fazla azalma
C- MAJOR VEYA MİNOR KRİTER Tedaviyle 5 gün içinde
4.5 kilo'dan fazla ağırlık kaybı olması Ayırıcı
tanı
Kalp
dışı dispne, siyanoz, ödem, niktüri, juguler venöz dolgunluk,
plevral effüzyon, ascites, akciğer ödemi ve şok nedenleri
Tedavi
Tedavideki
amaç yaşam süresini ve hayat kalitesini arttırmaktır.
Kalp
yetmezliğindeki temel tedavi prensibi; düzeltilebilir kalp
yetmezliği nedenlerinin derhal tedavisi ve kalp yetmezliğinin
ağırlaşmasına yol açan presibite edici etkenlerin ortadan
kaldırılmasıdır.
Hastaların
hipertansiyon, pulmoner hipertansiyon, koroner kalp hastalığı, ritm
bozukluğu, miyokardit, kardiyomiyopati veya kapak hastalığı gibi
kalp yetmezliğine neden olan hastalıklarının zamanında ve doğru
tedavisi ile prognozda iyileşme sağlanabilir. Bu şekilde kompanze
edilmiş bir hastada yetmezlik bulgu ve semptomları geliştiğinde
hemen aşağıdaki listede hatırlattığımız presipite edici etkenler
araştırılmalıdır.
Kalp yetmezliğini presibite eden
etkenler:
1- Hekim-hasta uyumunun bozulması 2- Kontrolsüz
hipertansiyon 3- Aritmiler 4- Çevresel faktörler 5-
Yetersiz tedavi 6- İnfeksiyonlar 7- Emosyonel stress 8-
Uygunsuz ilaç ve sıvı tedavisi 9- Miyokart infarktüsü 10-
Endokrin bozukluklar 11- Anemi Semptomatik
tedavi:
1-
Genel önlem ve uygulamalar:
Bedensel
ve ruhsal rahatlama, istirahat ve huzur
Kilonun
normalleştirilmesi ve diyet ("az yesık ye, doğru beslen, maksimum 6
gram/gün tuz ye" sloganlı, potasyum ve magnezyum başta olmak üzere
elektrolit dengesi ayarlanmış bir diyet önerilmelidir)
Konstipasyonun önlenmesi Trombozis profilaksisi Negatif
inotrop ilaçların kesilmesi (Betablokerler gibi) Gereğinde
nasal sondayla oksijen desteği
2- İlaç tedavisi -
ACE inhibitörleri (Tolore ediledilebildiği kadar yüksek dozda)
(afterload ve preload düşürücü) - Nitratlar (Preload düşüşü
> afterload düşüşü) - Diüretikler (Preload düşüşü) -
Pozitif inotrop ilaçlar: Digitalis, Betasempatomimetikler
(Dopamin, Dobutamin gibi) Fosfodisteraz inhibitörleri
(Amrinon,Milrinon gibi) - Ritm ve frekans düzenleyiciler
(Digitalis, antiaritmikler, pace-maker tedavileri) -
Kardiyotoksik ve depresan nöroendokrin etkilerden kalbin korunması
(ACE inhibitörleri, betablokerler, a1reseptör blokeri özelliği
olan betablokerler -Carvedilol gibi- ajanlar kullanılarak)
KRONİK KALP YETMEZLİĞİNDE İLAÇLA
TEDAVİ ALGORİTMASI
Başlangıçta 1-ACE inh. 2-Yetersizse
diüretik, gerekirse dozu 3-Yetersizse digitalis
ekle 4-Uzman izleminde betabloker
tedavi
|
®Yararlı olduysa: Diüretik dozunu
azalt ACE inh. + betabloker + digitalis aynen
devam
®Yeterli
etkinlik yoksa: 1-Loop diüretiği + Thiazid 2-2 x 1
diüretik 3-Düşük doz spironolactone
|
®Asemptomatik: Diüretiği
kes ACE inh. devam, sadece postMIda betablokere
devam ®Dekompanzasyon: Diüretiği artır.
Diğerlerine devam ®Yeterli
etkinlik yoksa: 1-Hydralazine/nitrat
ekle 2-Transplantasyon için değerlendir
¯ ¯
|
|
Yeterli
ise Diüretiği azalt Diğer tedaviye
devam
|
Yetersizse Son dönem kalp yetmezliği olarak
tedavi
et
| |
NYHA
fonksiyonel sınıflamasında klas 1 olan hastalarda kalp yetmezliği
tedavisinde etiyolojinin ortadan kaldırılması ve eğer sistolik kalp
yetmezliği söz konusuysa ACE inhibitörleri ile profilaktik veya
önleyici kalp yetmezliği tedavisi yapılmalıdır. Diastolik kalp
yetmezliği olanlarda ise yine etiyolojiye yönelik tedavinin
başlaması ve gerekirse Verapamil, Diltiazem veya betablokerler gibi
lusitrofik ajanlarla tedaviye devam edilmesi önerilmektedir.
NYHA
fonksiyonel sınıflamasında klas 2 olan sistolik kalp yetmezliği
olanlarda ACE inhibitörlerine ek olarak diüretikler tedaviye
eklenebilir. Volüm yüklenmesi ve ödemi olan hastalarda diüretiklerin
tedaviye eklenmesi hızla hastanın rahatlamasına neden olur. Ancak
diastolik kalp yetmezliği olan hastalarda diüretiklerin son derece
dikkatli olarak kullanılması gerekir. Aksi halde preload'un
düşmesiyle birlikte zaten bozulmuş olan sol ventrikül dolumu daha da
bozulur ve kalp yetmezliği daha da ağırlaşır. Bu evredeki sistolik
kalp yetmezliği olan hastalarda supraventriküler taşiaritmiler ve
özellikle atriyal fibrilasyon varsa tedaviye Digitalis eklenebilir.
NYHA
fonksiyonel sınıflamasında klas 3'ten itibaren sistolik kalp
yetmezliği olanlarda ACE inh.+Diüretik+Digitalis ve gereken
olgularda düşük doz (sık ve uzman kontrolünde) betabloker ilavesi
önerilmektedir.
Akut kalp yetmezliğinde tedavi
- Akciğer stazı ve/veya ödemiyle birlikteki sol kalp
yetmezliği:
* Sebebin ortadan kaldırılması veya tedavisi (hipertansif
atakta kan basıncının ,aritmide ritm bozukluğunun düzeltilmesi
gibi) * Preload'un düşürülmesi: Nitratlar ve hızlı etkili
diüretikler (Furosemide gibi) * Beta reseptör agonistleri
(Dopamin ve/veya Dobutamin) * Oksijen, oturur pozisyon,
sedasyon (Morfin), pozitif basınçlı solunum desteği gibi diğer
girişimler * Sedasyon ve analjezi (Kontrendike değilse i.v.
Morfin sülfat 3-5mg uygulanabilir,) * Afterload'un
düşürülmesi (i.v. Nitratlar veya Na-Nitroprus-sid gibi
vasodilatörler) * Atriyal fibrilasyonlu olgularda etiyoloji
de değerlendirilerek kontrendikasyon yoksa i.v.
digitalizasyon * Aminofilin 5 mg/kg/10 dakikada i.v. *
Bütün bu sayılan tedavilere rağmen akciğer ödemi devam edenlerde
üç ekstremiteye dönüşümlü turnike ve çok nadirde olsa flebotomi
uygulanabilir. - Kardiyojenik şok: (Miyokart infarktüsü, ritm
bozukluğu, negatif inotrop ilaçlar, papiller kas yırtılması veya
korda rüptürü gibi bir nedenle akut mitral yetmezliğinin
gelişmesi, septum perforasyonu, ventrikül duvarının rüptürü
sonucu perikardiyal tamponat gelişmesi, perikardiyal
effüzyonlara bağlı olarak tamponat gelişmesi gibi nedenlerle
gelişir) Klinik,EKO,Ekg , sağ kalp kateterizasyonu-PCWP tayini
ve akciğer röntgeniyle tanıya gidilir. Kardiyojenik şokta;
sistolik kan basıncı 80mmHg dan düşük, kalp indeksi 1.8
litre/dakika/metrekareden düşük (normalde 2,5 litre/dk./m2) ve
sol ventrikül enddiastolik basıncı 20 mmHg'dan yüksektir.
Kardiyojenik şokta tedavi :
* Sebebin düzeltilmesi (Reperfüzyon tedavisi, antiaritmik
tedavi, negatif inotropik ajanların kesilmesi gibi) *
Semptomatik tedavi: Oturur pozisyon Oksijen Kan
basıncı, santral venöz basınç, sol ventrikül enddiastolik
basıncı ve kalp debisi (dakikalık atım hacmi) izlemi yapılarak
son derece dikkatli bir biçimde preload düzenlenmelidir 1-
Pozitif inotropik ajanlar: Dopamin: ortalama kan
basıncı 60 mmHg'dan düşük olgularda 5 mikrogram/dakika/kg iv.
olarak başlanır. Çünkü 1-3 mikrogram/dakika/kg dozunda
vazodilatör etkili dopaminerjik reseptörlere etkir. 5
mikrogram/kg/dk dozundan yukarı çıktıkça alfa reseptör etkisi
başlayarak hipotansif etkisini kompanze eder. 10 mikrogram/dk/kg
dozunun üstündeki dozlarda vazokonstriktif etki daha ön plana
çıktığından yararı azalır. Miyokardın oksijen ihtiyacını
arttırır. Taşikardi ve proaritmik yan etki riski
artar. Dobutamin: Sentetik bir betamimetik olan
Dobutamin'in genelde kalp üzerindeki etkileri Dopamin gibidir.
Ancak vazokonstriktif etkisi yoktur. Hafif bir pozitif
kronotropik etki ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle akut sol
ventrikül yetmezliğinde çok değerli ve etkili olan bu ajan
sistolik kan basıncı 80 mmHg'dan az olan hastalarda Dopamin'le
kombine kullanılmalı ve kullanımında aşırı dikkatli olunmalıdır.
Önerilen dozu 5-10 mikrogram/kg/ dakikadır. Fosfodiesteraz
inhibitörleri: Down rergülasyon nedeniyle sepatomimetik
ajanların etki azalmasından etkilenmezler. Pozitif inotropik
etki sağlayan bu ajanlar kardiyojenik şok mortalitesinde azalma
sağlarlar. AKUT Mİ'da DİGİTALİS KONTRENDİKEDİR. (Ölümcül
aritmi tehlikesinden dolayı) 2- İntraaortik balon
kontrapulsasyonu ile mekanik destek: Ekg ile senkronize
cihaz yardımıyla diastolde pompa şişirilerek ve sistolde
söndürülerek diastoldeki koroner dolum iyileştirilir. Hayati
organlara giden kan miktarı yeterli düzeyde tutulmaya çalışılır.
Genellikle cerrahi onarım gereken durumlarda (septum
perforasyonu veya papiller adele rüptürü gibi) zaman
kazanılmasını sağlamak için kullanılır. 3- Kalp
transplantasyonu veya kardiyomiyoplasti
operasyonları: Tedavideki son seçeneklerdir. 1999 yılında
yapılan bazı yayınlarda dilate sol ventrikülün cerrahi olarak
küçültülmesinin sol ventrikül duvar gerilimini azaltarak sol
ventrikül ejeksiyon fraksiyonunu ve dakikalık atım hacmini
arttırdığı bildirilmiştir. Prognoz
Kalp
yetmezliğinde prognoz genel olarak kötüdür. Ciddi semptomları olan
hastaların yaklaşık %50'si 1 yıl içinde ölür. Framingham
çalışmasındaki 40 yıllık takibe göre, tanıdan sonraki ilk 90 günlük
mortalite dışarda bırakıldığında erkek hastaların ortalama hayat
süresi 3.2 yıl, kadın hastaların ise 5.4 yıldır. Ancak, prognoz kalp
yetmezliğinin ağırlığına ve etiyolojisine de bağlıdır. CONSENSUS:
V-HeFT-1,
V-HeFT-2 gibi tedavinin prognoz üzerine etkilerinin
değerlendirildiği çalışmaların sonuçlarına göre, en iyimser 5 yıllık
sağ kalım oranları %60'lara ancak ulaşabilmektedir.
Bu
nedenle kalp yetmezliği tedavisinin mümkün olan en erken evrede
başlatılması gereklidir. Hatta mümkünse, daha yetmezlik subklinik
evredeyken tedaviye başlanması son derece önemlidir.
Son söz
En
iyi tedavi, en erken başlayan tedavidir.! |
| |