Sinonimi
Akut
periferik arteryel tromboemboli, Akut periferik arteryel
trombozis
Etiyoloji
Olguların
büyük çoğunluğu emboliye bağlıdır (yaklaşık %70 kadarı).
Embolilerin
kaynağı çoğunlukla kalptir (Atriyal fibrilasyon, kapak hastalıkları,
ventriküler anevrizmalar, endokardit, protez kapak gibi). Ancak
hastaların %10 kadarında aorta, iliyak arterler veya diğer
arterlerdeki aterosklerotik plaklar veya nadiren anevrizmalar emboli
kaynağıdırlar.
Arteryel
trombozise bağlı akut periferik oklüzyon bütün olguların sadece
%15-20'sinde görülür. Ayrıca travmalar, damar kompresyonları gibi
nedenler de etiyolojide yer alırlar.
Klinik
Genellikle
embolilerde, daha önceden kalp hastalığı öyküsü olup semptomlar
aniden başlar.
Buna
karşın, trombozislerde daha önceden bilinen bir periferik arteryel
hastalık zemininde yavaş başlangıçlı iskemik semptomlar görülebilir.
En
sık femoral arter (%40-50) daha sonra popliteal arter (%10-20), üst
ekstremite arterleri (yaklaşık %10) ve aortik bifurcatio (yaklaşık
%10)'da görülür.
Tipik
bulgu ağrı ve nabız kaybıdır. Tam oklüzyonlarda 6 P bulgusu
ortaya çıkar.
Pain:
ağrı, Paleness veya Pallor: solukluk, Paresthesia: his
bozukluğu veya karıncalanmauyuşma, Paralysis: paralizi,
Pulselessness: nabızsızlık, Prostration: şok
Tam
olmayan oklüzyonlarda ağrı, güç kaybı, kramplar ve kladicatio gibi
semptom ve yakınmalar ortaya çıkabilir.
Komplikasyonlar
Şok
ve iskemik nekroz en korkulan komplikasyonların başında gelir.
Turnike sendromu
Tam
iskemiye bağlı olarak ekstremitede 6-12 saat sonra rabdomiyoliz
gelişir. Metabolik asidoz, hiperpotasemi, miyoglobulinüri ve akut
böbrek yetmezliği ortaya çıkar.
Ayırıcı tanı
Phlegmasia
coerulea dolens (Nabız alınamayabilir!!!)
Tanı
Anamnez,
klinik, renkli doppler ultrasonografi ve gereğinde arteryografi.
Tedavi
Tanı
konar konmaz derhal cerrahiye haber verilmelidir. Hastaların ağrısı
kesilmeli, mevcut kardiyak sorunları stabilize edilmeli ve
kontrendikasyon olmayanlar heparinize edilmelidir. Cerrahinin çabuk
yapılamayacağı durumlarda kontrendikasyon yoksa trombolitik tedavi
de uygulanabilir. Ancak trombolitik tedavi şu an için cerrahi
tedavinin alternatifi olarak görülmese de
aspirasyontromboembolektomi işlemlerinin sonrasında veya
tamamlayıcısı olarak gereğinde kullanılmaktadır. İster cerrahi,
ister medikal, revaskülarizasyon ilk 6 saat içinde uygulanmalıdır.
12 saatten sonra uygulanmasında yarar kalmamaktadır.