|
VENTRİKÜLER SEPTAL DEFEKT (VSD)
|
Epidemiyoloji
Yaklaşık
her 1000 canlı doğandan 2'sinde izole VSD saptan-maktır. En sık olan
konjenital kalp anomalisidir. Diğer anomalilerle birlikte de çok sık
görülür.
Etiyolojisi
Etiyolojiye
göre konjenital ve akkiz olarak 2 tipe ayrılır. Akkiz VSD en sık
akut miyokart infarktüsü komplikasyonu olarak ortaya çıkar.
Lokalizasyonu
VSD'lerin
%70'i membranöz (infracristal) VSD'dir. Bunlar septumun üst
bölümünde, sağ ventrikülün crista supraventrikülaris'inin hemen alt
tarafında bulunur. Muskuler VSD sıklıkla multiple ve septumun
trabekuler ve apikal bölgesindedir. İnfundibuler (=
supracristal = conal) VSD ise sağ koroner kuspisin hemen altından ve
sıklıkla aort yetmezliğiyle birlikte görülür. Endokardiyal yastık
defekti de diğer sık görülen VSD tipidir.
İnfundibuler
VSD'de septum malalignment'i varsa; infundibuler septumda sağa doğru
kayma TOF (Fallot tetralojisi) lehine, sola doğru kayma ise
subaortik stenozla birlikte çift çıkımlı sol ventrikül (doubleoutlet
sol ventrikül) lehinedir.
Maladie
de Roger: Küçük membranöz VSD'dir.
Patofizyoloji
VSD'de
patofizyoloji defektin genişliğine ve pulmoner direncin derecesine
bağlıdır. VSD'de defektin doğumda 1 cm2/m2'den büyük olduğu
olgularda, ilk günlerdeki fizyolojik pulmoner vasküler direnç
azalması izlenmez, sol ventrikül volümünde beklenen genişleme
izlenmeden pulmoner ödem ve kalp yetmezliği ortaya çıkar (Bu durum
sıklıkla 3.-12. haftalar arasında görülür). Küçük VSD'lerde ise
soldan sağa şant miktarı az olup infektif endokardit riski dışında,
önemli bir kardiyak sorun olmayabilmektedir (30 yaşına kadar %25
infektif endokardit riski bildirilmiştir). Orta büyüklükteki
VSD'lerde ise sağ ventrikül sistolik basıncı sol ventrikül sistolik
basıncının %80'ini geçmez. Ancak soldan sağa şant akımının fazla
olması nedeniyle sol atriyal hipertansiyon ve dilatasyon, sol
ventrikül volüm yüklenmesi ve biventriküler hipertrofi izlenir.
VSD'de
defekt büyüklüğü ve etkileri
Küçük VSD
(£0.5cm2/m2)
|
Şant , PHT* yok Üfürüm dışında semptom
yok
|
Orta VSD (
0.5-1 cm2/m2)
|
Orta VSD (
0.5-1 cm2/m2) Defekt üzerinde sol
ve sağ taraf arasında basınç farkı ve önemli bir şant
vardır.Klinik semptomlar var. Pik pulmoner basınç <
%80 x pik sistemik sistolik basınç. PHT
gelişebilmekte
|
Geniş
defektli VSD (> 1
cm2/m2)
|
Sağ
ventrikül basıncı=Sol ventrikül basıncı Sol kalp
yetmezliğiyle ölüm olmazsa yaşayan bütün hastalarda PHT
gelişir. Eisenmenger reaksiyonu
oluşur.
| | *
PHT: Pulmoner hipertansiyon
Klinik
Küçük
VSD'lerde şant miktarı hemodinamik yönden önemsiz olup, yaşam süresi
beklentisi normaldir.
Orta
VSD'lerde sık akciğer enfeksiyonu ve efor dispnesi major
semptomlardır.
Önemli
VSD'si olan bebek olguların aileleri takipne, gelişme geriliği,
beslenirken yorulma ve aşırı terleme gibi yakınmalarla başvururlar.
Geniş
VSD'lerde genellikle 3.-12.haftalar arasında kalp yetmezliği
gelişir.
Fizik
incelemede: Sol sternal kenarda apeksin medialinde 3.-4. interkostal
aralıkta trill (Anımsatma: Trill varsa ASD düşüncesinden
uzaklaşılmalıdır!!)
Küçük
VSD'de sol parasternal 3.-4. interkostal aralıkta şiddetli sistolik
üfürüm, orta VSD'de tipik VSD üfürümüne ek olarak hiperdinamik sol
ventrikül impulsu, geniş fizyolojik 2. kalp sesi çiftleşmesi, artmış
transmitral akıma bağlı olarak ortaya çıkan relatif mitral
darlığının neden olduğu kısa middiastolik rulman duyulur.
Özellikle
conal defektlerde aort yetmezliğinin erken erken diastolik üfürümü.
Geniş
VSD'lerde veya sol ventrikül yetmezliği gelişen olgularda 3.kalp
sesi, hafif bir sistolik üfürüm var veya yok, pulmoner hipertansiyon
sonucu; P-2 de sertleşme ve gelişen pulmoner yetmezliğin dekreşendo
erken diastolik Graham-Steel üfürümü, sağ ventrikül aktivitesinde
artış, siyanoz ve çomak parmaklar ile kalp yetmezliği gelişmiş
olgularda kalp yetmezliği bulgularının mevcut tabloya ilavesi gibi
bulgular saptanır.
EKG
Küçük
VSD: Normal
Orta
VSD : Sol ventrikül hipertrofisi
Büyük
VSD: Biventriküler hipertrofi (Sağ aks deviyasyonu ve/veya V-1 de
R/s>1 + Sol ventrikül hipertrofisi bulgularının birlikte olması)
**Endokardiyal
yastık defekti olan olgularda belirgin sol aks deviasyonu
**Sol
atriyal genişleme ve beraberinde sıklıkla sağ atriyal genişleme
**Nadiren
atriyal aritmiler
Röntgen
Küçük
VSD'de tanısal değeri yoktur.
Orta
ve büyük VSD'lerde kalp gölgesinde genişleme, ana pulmoner arterde
genişleme ve pulmoner pletora (Vaskülarite artışı) ile sol atriyumda
genişleme (Beraberinde ASD olmayan olgularda) gözlenir.
Pulmoner
vasküler hastalık gelişen olgularda pulmoner arter belirgin iken
hilusun periferindeki arterlerde çap azalması meydana gelir.
EKO
VSD'nin
yeri, genişliği, iki ventrikül arasındaki basınç farkı, kalp
boşluklarının boyutları, sağ ventrikül basıncı, Qp/Qs oranı, VSD ile
birlikteki diğer patolojilerin tesbiti ve VSD'nin ayırıcı tanısının
kesinleştirilmesi için mutlaka gereklidir.
Qp/Qs
= (Pulmoner arter akım hızı x Pulmoner arter alanı x sağ ventrikül
ejeksiyon süresi x kalp hızı) / (Aortik akım hızı x aort kökü alanı
x sol ventrikül ejeksiyon süresi x kalp hızı) formülüyle hesaplanır.
İnvazif tanı
Sağ
ventrikülde oksijen saturasyonunda artış, orta ve ağır defektlerde
sağ ventrikül basıncı yüksekliği
Sol
ventrikülografide kraniokaudal açıyla yapılan anteroposterior,
lateral ve oblik planlardaki sineanjiografik görüntülerde
ventriküler septal defektlerin sayısı, yeri ve ölçüleri belirlenir.
Büyük
damarların hem birbirleriyle hem de ventriküllerle olan ilişkisi
ortaya konur. Ayrıca aortografiyle bir PDA veya aort koartasyonu
olup olmadığı araştırılır.
Doğal seyir ve prognoz
- Küçük VSD'lerin %24'ü ilk 18 ayda, %50si ilk 4 yılda, %75'i
ilk 10 yılda spontan kapanır. - Opere edilmeyen VSD'lilerde 30
yaşına kadar infektif endokardit gelişme riski %10-25
arasındadır. - Geniş VSD'li bebeklerin %80'inden fazlası ilk 4
ay içinde hastaneye yatırılarak tedavi edilmek zorunda
kalırlar. - Konjestif yetmezlikli VSD'lilerde ölüm oranı
%11'dir. - Eisenmenger sendromu ve ciddi VSD'de gebelik
mortalitesi %30-60 dır. - Küçük ve önemsiz VSD'lerde infektif
endokardit riski dışında gebeliğin getirdiği ek bir risk artışı
yoktur. - Pulmoner hipertansiyon riski özellikle pulmoner
arter basıncı, sistemik arteryel basıncın yarısından yüksek olan
olgularda yüksektir. - Subarteryel
(İnfudibuler=supracristal=conal)) tipte VSD'si olanlarda, hastalar
20 yaşına gelene kadar sıklıkla aort kapağının posterior ve/veya
sağ koroner kuspisinin defekt içine prolabe olması sonucunda ilave
bir aort yetmezliği sorunu ortaya çıkmaktadır. - Eisenmenger
sendromu gelişmiş olgularda ortalama ölüm yaşı 33'tür. - VSD'li
bir ebeveynin çocuğunda da VSD olma olasılığı %10-12
dir. Cerrahi
mortalite 2 yaşın altındaki olgularda pulmoner vasküler hastalık
gelişmemişse %1-2 olup, bu grupta prognoz çok iyidir. 30 yıl önceki
şartlarda opere edilen bu grup olgularda, 30 yıllık yaşam oranı
%88'dir. Bu cerrahi sonuçları yaş ilerledikçe kötüleşme
göstermektedir. 3 ile 10 yaş arasında ameliyat edilen olgularda 30
yıllık yaşam %83, 10 yaşın yukarısında ameliyat edilen olgularda ise
%70 olarak bildirilmiştir. 5 yaşın üzerinde veya pulmoner vasküler
direnci 7 Wood ünitesinin üzerinde olan olgularda cerrahi mortalite
daha yüksek ve postoperatif dönemde tam atriyoventriküler blok
gelişmesi komplikasyonu daha sıktır.
Takip ve Tedavi
- Tüm hastaların EKG ve EKO ile birlikte yakın takibi
gereklidir. - Tüm hastalarda anemi önlenmeli veya varsa derhal
tedavi edilmelidir. - Akciğer enfeksiyonları acilen tedavi
edilmelidir. - VSD'si olan olgularda oral kontraseptif
kontrendikedir. - Tüm hastalara, ameliyat olanlar dahil,
infektif endokardit profilaksisi uygulanmalıdır. - Konjestif
kalp yetmezliğine giren tüm olgular, medikal tedavi uygulanarak
kompanze olmaları sağlandıktan sonra, hiç vakit kaybetmeden
(Acilen hemodinamik çalışmaları ve anjioları yapılarak) cerrahiye
verilmelidir. Ancak yenidoğmuş olgularda medikal tedavi altında
kolayca ve tam bir kompanzasyon sağlanabiliyorsa, defektin
kapanması için 6 ay beklenebilir. Yeterli düzelme gözlenmezse daha
fazla vakit kaybedilmemelidir. - 2 yaşının altındaki bütün
hastalarda; pulmoner arter basıncı 20 mmHg ya ulaşmış veya daha
fazlaysa, pulmoner/sistemik direç oranı 0.2/1'den fazlaysa
ameliyat düşünülmelidir. Doğumun 2. gününden itibaren pulmoner
arter basıncı normale inmiyorsa yani 20 mmHg'nin altına inmiyorsa
gecikmeden cerrahi onarım veya seçilmiş olgularda (mümkünse)
transkateter araçlar ile defekt onarımı
yapılmalıdır.
Sadece kalp ameliyatı yapılacak erişkin olgularda pulmoner vaskuler
direnç 800 dynes/sn/cm-5'in altında ve Pulmoner direnç sistemik
direncin %70'ini geçmemiş olmalıdır. Qp/Qs oranı da 1,5 tan büyük
olmalıdır.
Eisenmenger
sendromu gelişmiş olgularda (VSD + pulmoner hipertansiyon + sağdan
sola şant + siyanoz + çomak parmak) akciğer kalp transplantasyonu
rasyonel bir çözüm olabilir. Bu imkanın olmadığı yerlerde palyatif
tedavi uygulanır.
Küçük
ve önemsiz VSD'li olguların gebeliğinde, infektif endokardit riski
dışında ek bir risk artışı yoktur.
Postoperatif
dönemde fizik aktivite, yarışmalı sporlar gibi aktiviteler için
tavsiyelerde bulunmadan önce egzersiz testleri, ekokardiyografik
incelemeler ve ambulatuar EKG (Holter) kayıtları gibi incelemeler
yapılması gerekebilir. Eğer sol ventrikül fonksiyonları bozulmuşsa,
aritmi varsa, önemli reziduel şant akımı veya pulmoner hipertansiyon
varsa bedensel aktivitelerde kısıtlama tavsiye edilebilir.
Ayırıcı tanı
Sistolik
üfürüme yol açan diğer nedenler.
|
| |