Hitit kralları ve bu kralların hayatı ilginizi çekiyor mu bilmiyorum ama, hititologların bile hakkında çok fazla bir şey bilmediği Kral Kurunta'yla ilgili araştırmalar beni bir hayli meraklandırdı. Kurunta'nın öyküsü şöyle. Hititolog Ali Dinçol'u bir gün Konya Selçuk Üniversitesi'nden Doç. Dr. Hasan Bahar arıyor. Bahar, Dinçol'a, Konya'nın güneyinde Hatip mevkiinde kayalık bir arazide Hitit dönemine ait bir kaya kabartması bulduklarından söz ediyor. Bu, üzerinde hiyeroglif işaretler olan bir anıt. 

Dinçol 1995 baharında Belkıs Dinçol'la birlikte yola koyuluyor. Konya'ya vardıklarında bir dağcılık ekibinin anıtın yüzeyini yosunlardan temizlediklerini görüyorlar. Bu kaya anıtı Kurunta'ya ait. Hitit Krallığı'nda hakkında pek bilgi olmayan Kral Muvatalli'nin oğlu Kurunta. 

Aslında Hitit İmparatorluğu'nun bu pek tanınmayan kralı hakkında 1986 yılında küçük ipuçları Hititlerin başkenti Boğazköy'den gelmiş. Başkent Yerkapı'da, toprağın 40 cm altında her iki tarafı çivi yazılı bronz bir levha bulmuş arkeologlar. Bu levha, Hitit Büyük Kralı IV. Tuthalya ile Hitit ülkesinde bir bölge olduğu sanılan, ama sınırları tam bilinmeyen Tarhuntassa Kralı Kurunta arasında yapılmış bir anlaşma Hitit uzmanlarına göre.

Levha üzerindeki yazıtta, "Büyük Kral, Kahraman Muvatalli'nin Oğlu, Büyük Kral Kahraman Kurunta" yazıyor. Ali Dinçol, "Kurunta'nın prenslik devrine ait mühürleri de vardı" diyor ve ekliyor: "Boğazköy'deki bir belgeden Kurunta'nın Tarhuntassa Krallığı'na getirildiği biliniyordu." 

Kurunta kimdi? Nasıl bir kraldı? Özel yaşamında katı ilkeleri olan bir kral mıydı? Hitit İmparatorluğu'nun hakim olduğu dönemde komşusu Mısır'la nasıl bir ilişki içindeydi? İşte sır Kral Kurunta hakkında şimdilik çok az şey biliniyor. Ama araştırmalardan amaçlanan kralla ilgili bilgilerin çoğalması, onun siyasi ve özel yaşamıyla, Hitit siyasi ve kültür tarihinde üstlendiği rolle ilgili eksik bilgilerin tümlenmesi. 

Bu açıdan Konya'dan gelen sürpriz haber, Dinçolları heyecanlandırıyor. Anıtın yer aldığı Tarhuntassa'nın peşi sıra giderek hem bölgeyi daha yakından tanımak, hem sınırlarını belirlemek için bir keşif gezisi düzenliyorlar.

İ.Ü. Araştırma Fonu'nun desteklediği bu geziden amaç, bronz tablette adı geçen sınırların bugünkü karşılıklarını bulmak. Ankara'da başlayan 4 bin kilometrelik bu keşif gezisinde Konya'dan Akşehir'e, Eflatunpınar'dan Isparta'ya, Antalya'dan Karaman'a, Adana'dan Tarsus'a, Uzuncaburç'tan Silifke'ye kadar uzanan bir hatta Tarhuntassa ülkesinin sınırları araştırılıyor. 

Dinçol, ülkenin güneybatı sınırının Hitit dilinde Parha olarak geçen antikçağın Perge şehri olduğundan emin. Doğu sınırı ise, Ulukışla-Pozantı dolayındaki Bolkar Dağı etekleri ve Saliya kenti. Tarhuntassa ülkesinin kuzeybatısında Pisidya ile Pedassa bölgeleri yer alıyor. 

Kurunta'nın kim olduğu konusunda bilinenler şimdilik sınırlı. Kral Muvatalli'nin Urhi-Teşup ve Ulmi-Teşup adlı iki oğlu var. Urhi-Teşup, baba Muvatalli'nin ölümünden sonra tahta çıkıyor. Ancak zayıf bir kişiliğe sahip. Amcası Hattuşili ise karizmatik biri. Urhi-Teşup, bir süre sonra tahttan uzaklaştırılıyor ve yerine amcası kral oluyor. Kurunta'nın tahta çıkmadan önceki adı Ulmi-Teşup. Kurunta'yı amcası büyüttüğü için onun tahta çıkmasında ılımlı bir tavır takınıyor. Kısacası Kurunta'yla amca Hattuşili'nin aralarından su sızmıyor. Hattuşili de yeğenini tutuyor. Onu "yerel kral" olarak tahta çıkarıyor. Kral Kurunta'nın M.Ö. 1220'lerde tahta çıktığı ve en az beş yıl tahtta kaldığı sanılıyor. 

Kurunta'nın özel yaşamı hakkında bilinenler de sınırlı. Baba olup olmadığı şimdilik belirsiz. Belgelerde çocuklarıyla ilgili herhangi bir bilgiye bugüne kadar rastlanmamış. Ancak kral, bir göz rahatsızlığı geçirmiş. Çünkü Hattuşili, Mısır Firavunu'na bir mektup yazmış ve bu ülkeden bir hekim istemiş. 

Ali Dinçol ve ekibi, şimdi de anıtın yer aldığı Tarhuntassa ülkesinin başkentini araştırıyor. Acaba bu yerel krallığın başkenti neresi olabilir? 

"Başkent, ülkenin başka yollarına bağlı olmalı. Ayrıca ekonomik ihtiyaçlarını karşılayacak bir yerleşim dokusu gerekli. İyi bir savunma sistemiyle de donatılmış olmalı" diyor Ali Dinçol. Bütün bu niteliklere uyan merkez ise Konya'nın güneyinde Karaman'daki Kızıldağ. Kızıldağ, doğal bir kaya kitlesi üzerinde yer alıyor. Burada ise bir başka Hitit kralı Harpatu'nın anıtı yer almakta. Dinçol'un yorumuna göre, belki de Kral ailesi Hitit İmparatorluğu'nun zayıflamasından sonra Boğazköy'den Tarhuntassa'ya taşındı ve adına anıt dikilen Harpatu'nun tek amacı da, Hitit devletini yaşatmaya çalışmaktı. 

•ŞENGÜL G. AYDINGÜN 
GEZİ TRAVELER