Υπάρχουν τόσες κινήσεις που γίνονται και κάνουμε όλες τις Κυριακές στη Θεία Λειτουργία. Καταλαβαίνουμε, άραγε, τι σημαίνουν; Ή είναι μόνο χειρονομίες που κάνουμε μηχανικά;

Η Θεία Λειτουργία ξεκινά με τον ήχο της καμπάνας…

η οποία μας ειδοποιεί ότι σύντομα θα ξεκινήσει...

Σαν μπούμε μέσα στο ναό βυθίζουμε το χέρι μας στον Αγιασμό και κάνουμε το Σημείο του Σταυρού. Με τις κινήσεις αυτές εκφράζουμε την ταυτότητά μας ως χριστιανοί βαπτισμένοι (καθαρισμένοι από την προπατορική αμαρτία) και σωσμένοι από το Χριστό που πέθανε πάνω στο σταυρό για μας. Έπειτα γονατίζουμε μπροστά στο Θεό με ταπεινοφροσύνη, σεβασμό και αγάπη.

◄

Α. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΕΙΣΟΔΙΚΟΥ

Το άσμα της εισόδου: Εκφράζει τη χαρά μας να είμαστε καλεσμένοι στο Όνομα του Ιησού. Είναι πιο ωραία να είμαστε μαζί, να προσευχόμαστε. Ο ίδιος μας είπε ότι «Όπου δύο ή τρεις είναι συγκεντρωμένοι στο όνομά μου θα είμαι κι εγώ ανάμεσά τους. Ε, λοιπόν, Αυτός είναι στ’ αλήθεια παρών! Γι’ αυτό κι εμείς είμαστε ευτυχισμένοι.

Ο ιερέας γονατίζει και φιλά την Αγία Τράπεζα εκφράζοντας έτσι σεβασμό και αγάπη. Η Αγία Τράπεζα συμβολίζει και είναι ο βωμός της θυσίας του Χριστού. Ο Χριστός είναι ο ίδιος και θύμα και αρχιερέας.

ΑΝΤΙΦΩΝΟ ΕΙΣΟΔΙΚΟΥ - Η εισαγωγική φράση που διαβάζει ο ιερέαας είναι πολύ σύντομη και μας βοηθά να μπούμε σιγά-σιγά στο θέμα της Θείας Λειτουργίας.

◄      

Το Σημείο του Σταυρού μας εισάγει στο Όνομα του τριαδικού Θεού. Το Βάπτισμα βέβαια μάς εισήγαγε σ’ αυτό, και σημαίνει ότι η αγάπη του Θεού είναι απέραντη. Το σημείο του Σταυρού υπογραμμίζει ότι η Θεία Λειτουργία είναι μια πράξη του ανθρώπου στο όνομα του Πατέρα, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, ταυτόχρονα όμως είναι πράξη του τριαδικού Θεού. Δε θα συναντιόμασταν αν Εκείνος δεν μας είχε πρώτα καλέσει.

 Το «Αμήν» είναι μια εβραϊκή λέξη και σημαίνει «Είναι αλήθεια» (το πιστεύω, το επικυρώνω, έτσι είναι, είμαι σύμφωνος, το συμμερίζομαι...). Τα δύο «Αμήν» με τη μεγαλύτερη αξία είναι: α)Στο τέλος της Ευχαριστιακής ευχής κατά την Ακολουθία της Θείας Ευχαριστίας και β)Τη στιγμή της Θείας Κοινωνίας.

Ο Κύριος να είναι μαζί σας...

Ο Χριστός είναι μέσα στο πλήθος.

Και με το πνεύμα σου...

Ο Χριστός βρίσκεται παρών στο πρόσωπο του ιερέα που λειτουργεί.

◄

Η στάση του σώματός μας που έχουμε κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας έχει κι αυτή τη σημασία της. Όντας όρθιοι εκφράζουμε σεβασμό και αποδίδουμε τιμές στο Θεό. Άλλες φορές καθόμαστε για να ακούσουμε ή να στοχαστούμε (να σκεφτούμε). Άλλες φορές πάλι, γονατίζουμε για να προσκυνήσουμε το Θεό, για να δείξουμε την ταπεινοφροσύνη μας μπροστά του.

Με την πράξη μετανοίας που ακολουθεί αναγνωρίζω ότι μέσα στη ζωή μου δεν κάνω πάντα το θέλημα του Θεού Πατέρα, και του ζητώ συγγνώμη για όσες φορές έβαλα μπροστά στη φιλία μου μ’ Εκείνον εμπόδια (κακές πράξεις, άσχημα λόγια, ελλείψεις). Εκείνος με περιμένει πάντοτε για να με αγκαλιάσει και να μου χαρίσει ακόμα μια φορά τη φιλία του (τη συγγνώμη του). Χωρίς αυτή την πράξη αλήθειας δεν θα μπορέσω να κατανοήσω και να ζήσω τη Θεία Λειτουργία. Ο Θεός θέλει να με βοηθήσει.

ΚΥΡΙΕ

Είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας ως αμαρτωλό στην αρχή της Θείας Λειτουργίας. Ο Θεός δεν θέλει να μας βάλει κάτω από Εκείνον σαν ένα αφεντικό, αλλά αναγνωρίζοντας τις αμαρτίες μας να είμαστε πιο διαθέσιμοι να ριχτούμε στην αγκαλιά Του. Όσο περισσότερο καθαρίσουμε την καρδιά μας από αυτές τόσο περισσότερο η Αγάπη του Θεού θα μπει μέσα της για να την γεμίσει.  Η πράξη μετανοίας δεν είναι μόνο να αναγνωρίζω τις ελλείψεις μου, αλλά να επιλέγω να βάλω το Χριστό στο κέντρο της ζωής μου. Είναι και μια πράξη πίστης.

◄

ΔΟΞΑ ΕΝ ΥΨΙΣΤΟΙΣ

Ο ύμνος αυτός είναι από τους αρχαιότερους με τον οποίο η Εκκλησία, που συναθροίζεται (συγκεντρώνεται) εν πνεύματι Αγίω, δοξολογεί τον Πατέρα και τον Υιό. Το Δόξα δεν λέγεται την περίοδο της Παρουσίας (πριν τα Χριστούγεννα) και την Τεσσαρακοστή (πριν το Πάσχα) επειδή είναι περίοδοι σιωπής κι αναμονής. Αυτός ο ύμνος ψέλνεται με μεγάλη επισημότητα τη νύχτα των Χριστουγέννων και της Ανάστασης για να εκφράσει την απέραντη χαρά που η Γέννηση του Χριστού και η Ανάστασή του μας δίνουν.

Είναι μια πολύ σημαντική προσευχή που συχνά δεν παρακολουθούμε με προσοχή. Μετά το Δόξα ο ιερέας λέει: «Ας προσευχηθούμε» και μένει για λίγο χρόνο στη σιωπή. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή ο καθένας προσωπικά λέει στο Θεό την προσωπική του προσευχή, εκφράζει αυτά που έχει στην καρδιά του. Έπειτα ο ιερέας συνεχίζει με τη συναπτή δέηση με δυνατή φωνή, στην οποία απαντούμε ΑΜΗΝ. Λέγεται συναπτή δέηση ακριβώς γιατί συγκεντρώνει τις προσωπικές προσευχές και τις παρουσιάζει όλες μαζί στον Κύριο. 

◄

Β. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΠΡΩΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Το πρώτο ανάγνωσμα είναι συνήθως από την Παλαιά Διαθήκη και θέλει να μας δείξει ότι η πορεία της Διαθήκης (Συμφωνίας) με το Θεό ξεκίνησε με το λαό του Ισραήλ και συνεχίζει με το Νέο Λαό της Διαθήκης: την Εκκλησία του Χριστού.

Εδώ ακούμε, Ο ΘΕΟΣ ΜΙΛΑΕΙ.

ΑΝΤΙΦΩΝΙΚΟΣ ψΑΛΜΟΣ (από την Παλαιά Διαθήκη)

Εδώ ψέλνουμε, ΕΜΕΙΣ ΑΠΑΝΤΑΜΕ στο Θεό με τα δικά του λόγια.

 
ΔεΥτερο ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Το δεύτερο ανάγνωσμα είναι από την Καινή Διαθήκη και σχεδόν πάντα από τις επιστολές (γράμματα) των Αποστόλων.

Εδώ ακούμε, Ο ΘΕΟΣ ΜΙΛΑΕΙ.

Τα δύο Αναγνώσματα και ο Αντιφωνικός ψαλμός μας προετοιμάζουν για την πιο σημαντική στιγμή: την ανάγνωση του Ευαγγελίου.

ΑλληλοΥια

Το Αλλήλούια είναι μια εβραική λέξη που σημαίνει «Αινείτε τον Κύριο». Με αυτό εκφράζουμε αίνο, χαρά, αναγνώριση. ΕΜΕΙΣ ΑΠΑΝΤΑΜΕ.

◄

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

Σ’ αυτό το σημείο κάνουμε τρία σημεία του σταυρού στο μέτωπο, στο στόμα και στην καρδιά. Με αυτό τον τρόπο θέλουμε να πούμε: «Κάνε, Κύριε, ο Λόγος να φωτίζει το νου μου, να οδηγεί τα λόγια μου και να μένει στην καρδιά μου». 

Το Ευαγγέλιο είναι από την Καινή Διαθήκη.

Εδώ ακούμε, Ο ΙΗΣΟΥΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ. Ο ΑΝΑΣΤΗΜΕΝΟΣ ΙΗΣΟΥΣ ΜΟΥ ΜΙΛΑΕΙ.

Ο ιερέας φιλάει το Ευαγγέλιο για να κάνει αισθητή την παρουσία του Χριστού που μίλησε.   

ΚΗΡΥΓΜΑ

Ο ιερέας σ’ αυτό το σημείο μάς εξηγεί, μας παροτρύνει να βάλουμε σε εφαρμογή το Ευαγγέλιο.

◄

ΠΙΣΤΕΥΩ

Η απάντησή μας στο Λόγο του Θεού είναι το Πιστεύω, η ομολογία της πίστης μας. Μ’ αυτό δείχνουμε την εμπιστοσύνη μας στο Θεό. Κάθε φορά που το απαγγέλλουμε ανανεώνουμε το Βάπτισμά μας.  

ΕΚΤΕΝΕΙΣ ΔΕΗΣΕΙΣ (ΔΕΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ)

Ο διάλογος μας με το Θεό συνεχίζει με τις εκτενείς δεήσεις ή δεήσεις των πιστών (Παγκόσμια προσευχή). Εδώ προσευχόμαστε για όλους τους ανθρώπους: Για την Εκκλησία, για τις πολιτικές αρχές, για την τοπική κοινότητα, και για άλλους σκοπούς που ποικίλουν από Κυριακή σε Κυριακή. 

Η Ακολουθία του Λόγου εξελίσσεται πάνω στον ΑΜΒΩΝΑ, ένα υπερυψωμένο αναγνωστήριο για να μας δείξει ότι από εκεί κατεβαίνει ο Λόγος του Κυρίου και μας δίνει ζωή.    

◄

Γ. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

Εδώ ξεκινά το δεύτερο κύριο μέρος της Θείας Λειτουργίας, η Θεία Ευχαριστία. Στην αρχή, ετοιμάζουμε και προσφέρουμε στο Θεό τα δώρα (ψωμί, κρασί, χρήματα για τις ανάγκες της ενορίας μας και τους αναγκεμένους, καθώς και ό,τι άλλο θέλουμε). Το ψωμί και το κρασί τα προσφέρουμε όπως ακριβώς το έκανε ο Ιησούς, κάνοντας τις ίδιες κινήσεις και απαγγέλλοντας τα ίδια λόγια.

Πριν να παρουσιάσει το δισκοπότηρο με το κρασί ο ιερέας ρίχνει μέσα σ’ αυτό δύο σταγόνες νερό: Εμείς είμαστε! Το νερό αναμειγνύεται με το κρασί, γίνεται ένα με αυτό. Εμείς εισχωρούμε στο Μυστήριο, ενωνόμαστε με το Χριστό. Είναι η προσφορά της ζωή μας για να την εξαγιάσει. Εκείνος. Μόνο ό,τι προσφέρουμε αγιοποιείται. Σε κάθε Προσφορά ας προσφέρουμε κάτι δικό μας στο Θεό, ώστε Εκείνος να τα μεταμορφώσει. Τα ωραία πράγματα, αλλά και τα άσχημα. Μόνο Εκείνος μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες μας και να ξεπερνάμε τα ελαττώματά μας, αλλιώς θα πορευόμασταν μονάχοι.

Στις επίσημες εορτές χρησιμοποιείται και το λιβάνι (εκλεκτός αρωματικός καπνός) που ανεβαίνει στο Θεό, όπως ακριβώς ανεβαίνουν και οι προσευχές μας, τα δώρα μας, η ζωή μας.

Η Ακολουθία της Θείας Ευχαριστίας τελείται πάνω στην Αγία Τράπεζα.

◄

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΚΗ ΕΥΧΗ

Με την ευχαριστιακή αυτή προσευχή ευχαριστούμε το Θεό για το δώρο του Ιησού.

Το «Ωσαννά» σημαίνει στα εβραϊκά «σώσε μας, λοιπόν!»

1^H επΙκληση στο αγιο ΠνεΥμα. Ο ιερέας επικαλείται το Άγιο Πνεύμα, να κατέβει και να μετατρέψει το δώρα σε Σώμα και Αίμα Χριστού.

«ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΟΥ».  Δίνοντας το Σώμα  του ο Ιησούς, μας κάνει όλους ένα μαζί του. Το Σώμα του Ιησού είναι η Ζωή του Ιησού.

«ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΙΜΑ ΜΟΥ». Το Αίμα του Ιησού είναι η Ζωή του Ιησού.

«ΚΑΝΕΤΕ ΑΥΤΟ ΣΤΗΝ ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΜΟΥ». Η τέλεση της Θείας Λειτουργίας είναι μια εντολή που δόθηκε από τον ίδιο τον Ιησού.

2^H επΙκληση στο αγιο ΠνεΥμα. O ιερέας επικαλείται το Άγιο Πνεύμα να κατέβει πάνω σε όλους τους χριστιανούς της εκκλησίας και να τους κάνει ΕΝΑ (ενότητα).  

Μέσω Αυτού: Μόνο μέσω του Χριστού επιστρέφουμε στον Πατέρα, είναι Εκείνος που πλήρωσε για μας πάνω στο Σταυρό.

Με Αυτόν: σημαίνει ενωμένοι μαζί με το Χριστό. Δεν είμαστε πια μόνοι. Το «μαζί» είναι η συμφωνία του Θεού με τον άνθρωπο.

Εν Αυτώ: σημαίνει βυθισμένοι μέσα στο Χριστό. Ο Χριστός δεν είναι μόνο ένα μοντέλο. Είμαστε σύμμορφοι, βυθισμένοι μέσα σ’ Εκείνον. «Τώρα πια δε ζω εγώ, αλλά ζει στο πρόσωπό μου ο Χριστός» (Επιστολή προς Γαλάτες 2, 20)

Σου αποδίδουμε, Θεέ Πατέρα, κάθε τιμή και δόξα: σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε Εκείνον, όλη η ζωή μας είναι ένας συνεχής ύμνος στο Θεό.

Ενωμένοι από το Πνεύμα το Άγιο: Το Πνεύμα είναι η Αγάπη του Πατέρα και του Υιού που ξεχύνεται πάνω στον άνθρωπο, είναι η ενότητα μεταξύ του Πατέρα και του Υιού, στην οποία κι εμείς οι άνθρωποι παίρνουμε μέρος. Είναι το Πνεύμα που παίρνει τα δώρα και τα μετατρέπει σε Σώμα κι Αίμα Χριστού.

Η ευχαριστιακή προσευχή γίνεται από τον ιερέα στο όνομα όλων των πιστών που την επικυρώνουν λέγοντας: Αμήν! Ο ιερέας και ο λαός είναι συνεργάτες. Η Θεία Ευχαριστία δεν τελείται από ένα άτομο για ένα άτομο, αλλά για όλη και απ’ όλη την Εκκλησία, με τους ζωντανούς και τους νεκρούς (Κοινωνία των Αγίων), με τους κοντινούς και τους μακρινούς, με τους πιστούς και τους μη πιστούς. Γι’ αυτό, οι δεήσεις των πιστών που απευθύνουμε στο τέλος της ακολουθίας του Λόγου και η ευχαριστιακή προσευχή που μόλις διαβάσαμε, αγκαλιάζουν όλο τον κόσμο.

◄

Δ. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Ο Ιησούς μάς δίδαξε αυτή την προσευχή. Μας διδάσκει να μιλάμε στο Θεό σαν παιδιά (βαπτισμένα) με τον πατέρα. Μας διδάσκει να προσευχόμαστε σαν κοινότητα, σαν εκκλησία. 

Ο Ιησούς μετά την Ανάστασή του λέει στους μαθητές: «Ειρήνη μαζί σας» Λκ 24, 26. Την δικιά του ειρήνη δίνει και σε μας κάθε φορά που μας συναντάει και τον συναντάμε στην Εκκλησία.

Σ’ αυτό το σημείο, όλοι εμείς, αδέλφια μεταξύ μας, ανταλλάσσουμε ένα χαιρετισμό ειρήνης και αγάπης.

Ο λαός του Ισραήλ πρόσφερε στο Θεό αμνούς (αρνιά) ως ολοκαυτώματα για τις αμαρτίες του. Ο Ιησούς προσφέρεται ήπια ως αμνός για να πάρει πάνω του όλες τις αμαρτίες του κόσμου.

Ο ιερέας βάζει ένα κομμάτι από τον Άρτο μέσα στον καθαγιασμένο Οίνο. Η ένωση αυτή, του Σώματος και τους Αίματος, συμβολίζει την Ανάσταση.

Μετά από αυτά τα λόγια ακολουθεί η Θεία Κοινωνία. Όλοι μας μπαίνουμε σε μια σειρά και μια μικρή λιτανεία δεχόμαστε τον Ιησού στην καρδιά μας. Αυτή η μικρή λιτανεία μάς βοηθάει να καταλάβουμε ότι θέλουμε να συναντήσουμε τον Ιησού και να τον ακολουθήσουμε με χαρά. Συχνά αυτή τη λιτανεία τη συνοδεύουμε ψέλνοντας κάποιο κατάλληλο άσμα.

Η Θεία κοινωνία μάς κάνει ένα με το Θεό και με τους αδελφούς μας. Μας μαθαίνει να αγαπάμε όπως ο Ιησούς.

Το σώμα του καθένα μας γίνεται ένας πολύτιμος θρόνος για να δεχθεί τον Ιησού που είναι το πιο σημαντικό δώρο του κόσμου. Λέμε «Αμήν» ομολογώντας ότι το πιστεύουμε.   

Κατόπιν, προχωρούμε προς την θέση μας, όπου παραμένουμε σιωπηλοί ευχαριστώντας και παρακαλώντας το Θεό που βρίσκεται μέσα μας. Κανένας άλλος φίλος μέσα στη ζωή μας δεν έρχεται τόσο κοντά μας όσο ο Χριστός που λαβαίνοντας τον, γίνεται ένα μ’ εμάς.   

Με αυτή την προσευχή ολοκληρώνεται η ακολουθία της Θείας Ευχαριστίας. Για ακόμα μια φορά ευχαριστούμε το Θεό για το δώρο του Ιησού μέσα στην ζωή μας.   

◄

Ε. ΑΠΟΛΥΣΗ - O ΘΕΟΣ ΜΑΣ ΣΤΕΛΝΕΙ

Μπαίνουμε μέσα στην Εκκλησία για να αγαπήσουμε το Θεό δίπλα-δίπλα με τους αδελφούς μας. Βγαίνουμε από την Εκκλησία για να αγαπήσουμε τους αδελφούς μας δίπλα-δίπλα με το Θεό. Αυτό το δώρο της Αγάπης του Θεού καλούμαστε τώρα να το μεταδώσουμε στους γύρω μας μέσα από τις καθημερινές μας ασχολίες(στο σπίτι, στο σχολείο, στην παρέα κ.α.) και να το ζούμε πρώτα απ’ όλους εμείς.

Τη δύναμη της αποστολής μας τη δίνει ο τριαδικός Θεός με την ευλογία του. Όταν ο Θεός ευλογεί μας δίνει συγχρόνως και τη δύναμη να πραγματοποιήσουμε, γιατί ο Λόγος του είναι πάντα δημιουργικός. Ο Θεός μάς κάνει ιεραποστόλους. Αυτό που θέλει η Αγία Τριάδα είναι να ενωθούν όλοι μαζί της, να χαρούν την ευτυχία της.   

◄