<XI>

	<Q>uaeratur utrum ad concludendum passionem de 
subiecto sit definitio subiecti medium vel definitio passionis.1 

	<1>

	Quod non definitio subiecti videtur, quia si sic, aut esset 
una definitio data ab una causa tantum aut a pluribus causis. 
Non est definitio data ab una causa tantum, quia talis definitio 
est incompleta. Dicit enim Commentator, primo De anima2 
commento sexto decimo: qui accipit materiam in definitione et 
dimittit formam, diminute accipit; et qui accipit formam et 
dimittit materiam, aestimatur quod dimittit aliquid non 
necessarium, sed non est ita. Definitio ergo data per materiam 
tantum et illa quae datur per formam tantum est incompleta, et 
per consequens non est medium. Nec definitio data per 
omnes causas est medium, quoniam in tali definitione est 
nugatio, quia illa definitio est composita ex multis definitionibus 
quarum quaelibet importat totum definitum. In tali ergo 
definitione est eadem natura bis replicata.
11.01
 5
 10
 15

	<2>

	Praeterea, definitio subiecti non est causa passionis, sed 
medium in demonstratione debet esse causa.3 Probatio 
assumpti: quoniam definitio et nomen definiti significant 
eandem rem praecise. Et per consequens, si illud
11.02
 20

	quod significatur per definitionem esset causa passionis, 
illud quod significatur per definitum similiter esset causa 
passioni. Et ita conclusio demonstrationis esset immediata.
 25

	Istud confirmatur sic: ‘homo’ et ‘animal rationale’ totaliter 
significant idem; ergo istae propositiones ‘omnis homo est 

11.03

	6  una] om. G   11  formam add. et exp. C   12  ita] illa G   24  si illud quod] scire quid 
G   25  et add. G  |  similiter] om. G   26  ita] illa G  |  demonstrationis] om. G  |  G ends 
here.

1...... Cf. Ps.Super lib. Post. II, q. 9; pp. 337

2...... Averroes, De anima I, t.c. 16; pp. 23ll. 39

3...... APo. II, 2, 90a 6AL, p. 70 , l. 9.

risibilis’ et ‘omne animal rationale est risibile’ totaliter 
significant idem, quia propositiones non significant nisi quia 
termini significant. Et per consequens, si haec sit immediata 
‘omne animal rationale est risibile’, alia erit. Sed consequens 
est falsum, ergo antecedens. Propositio ergo in qua passio 
praedicatur de definitione subiecti non est immediata, et per 
consequens definitio subiecti non est medium.
 5

	Si dicatur quod definitio et nomen definiti non significant 
idem totaliter, sed aliquis modus est intra significatum 
definitionis qui non est intra definitum, contra: totum quod est 
intrinsecum essentiae ipsius definiti significatur per 
definitionem vel ad minus includitur in significato definitionis. Si 
ergo definitio adhuc significet plus, id quod significatur per 
definitionem addet aliquid supra definitum, et sic esset inferius 
ad definitum.
11.04
 10
 15

	Hoc arguitur sic: sit illud A quod est intra significatum 
definitionis quod non est intra essentiam definiti. Definitio 
actualiter ponit A, sed definitum <non>; aliquid ergo ponitur 
actualiter per definitionem quod non per definitum; ergo 
definitio est inferior.
11.05
 20

	Praeterea, eadem ratione aliquis modus esset intra 
significatum nominis definiti qui non est intra significatum 
definitionis, et per consequens definitio non exprimeret totum 
quod significatur per nomen definiti. Similiter, accipiatur ille 
modus qui est intra significatum nominis definiti. Et quaero de 
residuo: adhuc residuum ab illo modo habet genus et 
differentiam, et per consequens est species complete. 
11.06
 25
[C f131r2]

	Et per consequens nullus talis modus est intra essentiam 
definiti qui non includitur in significato definitionis.

	Ideo dicitur aliter concedendo quod definitio et nomen 
definiti praecise significant idem. Hoc tamen est alio modo et 
alio, et aliquid uno modo potest esse notius se ipso alio modo. 
Et sic definitio subiecti potest esse medium in demonstratione 

11.07
 30

	16  sit] corr. C   21  intra] infra C   22  intra] infra C   28  intra] infra C

non obstante quod significet idem quod nomen definiti.

	Contra: si istud esset verum, idem definiret se ipsum, 
quoniam res significata per ‘animal rationale’ est definitio 
hominis, quia definitio est notior definito, non ratione vocis, 
quia possibile est quod vox illa sit ignotior quam nomen 
definiti. Ideo res significata per ‘animal rationale’ est definitio 
hominis, et illa res est species; species ergo est definitio 
speciei.
11.08
 5

	Hoc potest sic argui: tantum definitio hominis significatur 
per ‘animal rationale’; et haec species ‘homo’ significatur per 
‘animal rationale’; ergo haec species ‘homo’ est definitio 
hominis. Et si hoc concedatur, sequitur ulterius quod quaelibet 
definitio posset definiri, quoniam quaelibet species potest 
definiri.
11.09
 10

	Praeterea, eandem rem significarent istae propositiones 
‘omne animal rationale est risibile’ et ‘omnis homo est risibilis’; 
sed res significata per unam est notior quam res significata per 
aliam; ergo idem esset notius se ipso. Nec valet ista 
responsio, quae dicit quod idem uno modo est notior se ipso 
alio modo, quia hoc sub isto modo est hoc, et hoc sub alio 
modo est hoc. Ergo si hoc sub isto modo sit notius quam hoc 
sub alio modo, sequitur quod hoc sit notius quam hoc.
11.10
 15
 20

	Similiter, sequitur quod res significata per conclusionem sit 
notior quam res significata per praemissam. Quia ex quo 
eadem res significatur per conclusionem et per maiorem, si 
res significata per maiorem sub aliquo modo sit notior quam 
res significata per conclusionem, sequitur quod res significata 
per conclusionem sub aliquo modo sit notior quam res 
significata per maiorem.
11.11
 25

	Praeterea, una res potest habere plures definitiones. Si 
ergo definitio significet idem quod nomen definiti, omnes 
definitiones eiusdem rei significarent idem. Et sic non essent 

11.12
 30

	7  definitio] corr. C

diversae definitiones nisi secundum vocem; et sic naturalis et 
metaphysicus non considerarent eandem rem diversimode.

	<3>

	Aliud principale: medium demonstrationis est causa 
passionis, sed aliqua est passio quae non habet causam in 
subiecto, sicut patet de eclipsi lunae. Si enim in luna esset 
causa sui defectus, luna semper deficeret. Definitio ergo 
subiecti non est causa talis passionis, et per consequens non 
est medium in demonstratione.
11.13
 5

	Huic dicitur quod duplex est passio: quaedem quae 
egreditur ex principiis intrinsecis subiecti, sicut risibile a 
propriis principiis hominis; alia est passio quae solum est ab 
extrinseco, sicut patet de eclipsi lunae, quae solum est ex 
interpositione terrae inter solem et lunam. Passio primo modo 
dicta concluditur per definitionem subiecti, sed passio secundo 
modo dicta concluditur per definitionem passionis. 
11.14
 10
 15
[C f131v1]

	Contra: probo quod passio secundo modo dicta non 
concludatur per definitionem passionis, quoniam definitio illius 
passionis est accidens proprium et non accidens commune, et 
non egreditur a propriis principiis subiecti, sicut nec ipsa 
passio. Illa definitio potest concludi de subiecto ex quo est 
accidens proprium subiecti: aut ergo per definitionem subiecti 
aut per suam definitionem. Si detur primum, habetur 
propositum, scilicet quod accidens quod non egreditur ex 
propriis principiis subiecti debeat concludi de subiecto per 
definitionem subiecti. Si detur secundum, tunc definitio 
passionis habet definitionem, et eodem modo est arguendum 
de illa definitione, et sic in infinitum.
11.15
 20
 25

	Praeterea, talis demonstratio in qua aliquid concluditur per 
definitionem passionis non potest esse ex immediatis, 
quoniam illa propositio non est immediata in qua definitio 
passionis praedicatur de subiecto.
11.16
 30

	<4>

	Aliud principale: per Philosophum,4 medium in 
demonstratione est ratio primi termini; primus terminus est 
maior extremitas; definitio ergo maioris extremitatis est 
medium in demonstratione. Maior extremitas est passio; ergo 
definitio passionis debet esse medium.
11.17
 5

	<5>

	Praeterea, si definitio subiecti esset medium in omni 
demonstratione, esset petitio principii, quia, per Philosophum 
octavo Topicorum,5 unus modus petendi principium est 
quando arguitur a definitione ad definitum. Si ergo arguatur 
quod quia passio inest definitioni subiecti, quod ideo inest 
subiecto, petitio principii erit.
11.18
 10

	<6>

	Praeterea, maior propositio non est notior quam conclusio, 
quia vel maior non esset per se vera vel esset per se solum 
secundo modo dicendi per se. Et illo modo est conclusio per 
se, quoniam certum est quod ista ‘omne animal rationale est 
risibile’ non est per se primo modo.
11.19
 15

	Si dicatur quod maior propositio est per se quarto modo, 
quia in subiecto est causa efficiens praedicati, contra: eodem 
modo est conclusio per se, quia subiectum respectu suae 
passionis habet rationem causae efficientis.6 
11.20
 20

	<7>

	Praeterea, medium in demonstratione debet esse magis 
notum quam passio demonstranda de subiecto.7 Sed definitio 
subiecti, ut definitio hominis, est minus nota quam passio 
hominis, quia quidditas substantiae est nobis multum ignota et 

11.21
 25

4...... APo. II, 2, 90a 14AL, p. 70, l.16- 71, l.2.

5...... Top. VIII, 13, 163a 8

6...... v. supra, 5.32

7...... Cf. Apo. I, 2, 71b 19AL. p. 7, ll. 16-18.

non innotescit nobis nisi per accidentia. Sed passio hominis 
est accidens; ergo est notior quam definitio hominis.

	<8>

	Praeterea, medium in demonstratione debet esse 
unigenium cum passione demonstranda, quia, secundum quod 
dicit Aristoteles8 primo huius, medium et extrema sunt 
eiusdem generis. Sed definitio subiecti et passio non sunt 
eiusdem generis; ergo definitio subiecti non est medium.
11.22
 5

	<9>

	Praeterea, medium in demonstratione debet esse medium 
in natura ita quod sit prius passione et posterius subiecto; sed 
quod quid est subiecti non est huiusmodi, quia quod quid est 
subiecti est prius subiecto.
11.23
 10

8...... Ibid., 7, 75 b 10AL, p. 20, ll. 708. AL, p. 7, ll. 1618.