GÜMRÜK MEVZUATI

Bir ülke topraklarından çıkarılan madenler, üretilen tarım ürünleri, o ülkede doğan yetişen canlı hayvanlar ile bunlardan elde edilen ürünleri ve o ülkede tutulan ,avlanan hayvanlar ile o ülke bandırasını taşıyan tescilli gemilerle çıkarılan ürünler ile o ürünlerden elde edilen eşya toprak altından çıkarılan madenler imal işleminden veya kullanımından arta kalan atıklar yukarıda sayılan eşyadan yada hangi aşamada olursa olsun bunlardan elde edilen tüm eşyalar bahsedilen ülke menşeli sayılırlar. Eşyanın başka memlekette gördüğü değişiklik ve işlem dolayısıyla o memleket menşeli sayılabilmesi için değişiklik ve işlemler sonunda kıymetinin en az % 75 oranında artmış bulunması veya bu değişiklikler neticesinde tarife pozisyonunun değişmiş olması yada o ülkede önemli değişiklik sayılabilecek bir işçiliğe ve işlemlere tabi tutulması gerekmektedir. Eşya asıl üretim ve imal edildiği memleketten Türkiye ye direk olarak getirilmeyerek 3. Bir memleket veya 1. Memleket yoluyla getirilmiş oralarda ambar veya antrepolara konmuş olsa bile menşei memleketi değişmez. Ancak 3. Memleketlerde kıymetini arttıran değişim ve işlemler geçirdiği takdirde menşei değişim gördüğü memleket sayılmaktadır. ambalaj değişikliği gibi eşyanın kendisi üzerinde yapılmayan işçilik ve diğer masraflar kıymet değişiminde göz önüne alınmamaktadır. Eşyanın geldiği memleket dendiğinde ise Türkiye ye en son gönderildiği veya araca en son yüklendiği memleket akla gelmektedir.

ORİJİNAL FATURA

Kesin satışlarda satıcı firma diğer durumlarda eşyayı gönderen firma tarafından mahallînde düzenlenmiş faturalardır.

AYRINTILI FATURA (SPESİFİKASYON)

Gerekli durumlarda giriş beyannamesine eklenmesi zorunlu olan ayrıntılı fatura kıymetleri üzerinden vergiye tabi eşya birden fazla kap içerisinde geldiği ve aynı zamanda çeşitli cins ve kıymette bulunduğunda her kabın içinde aynı cins veya kıymette ne miktar eşya bulunduğunu gösteren ve orijinal faturaya uygun olarak ayrıntılı olarak düzenlenen belgelerdir.

ÇEKİ LİSTESİ

Bu fatura kapsamı eşyanın çeşitli cins ve nevide ve çeşitli ağırlıktaki kaplara konulması durumunda her kapta ne miktar eşyanın bulunduğunu göstermek amacıyla düzenlenen belgedir.

ORDİNO

Gümrükten mallarını çekmek isteyen kimseler ellerinde bulunan konşimento ve yük senetlerini geminin kaptan veya acentesine ve kara taşımacılığında taşıyıcıya yada onun mensup olduğu idare veya müesseseye ibraz edilmesi ile adlarına bir ordino düzenlenmesini isterler. Ordinolar beyannameler ile birlikte gümrüğe verilir ve ordinolarda konşimentoda yazılı bilgiler gösterilir.

MÜFREZ ORDİNO

Giriş beyannamesi verilmiş eşyanın tamamı herhangi bir nedenle ithal edilmeyerek bir kısmı geçici depo veya antrepoda bırakılabilir bu durumda kalan kısım için asıl ordino yerine geçmek üzere bir ordino düzenlenir. Bu düzenlenen ordinoya müfrez ordino denir.

SAĞLIK ŞAHADETNAMESİ

Türkiye ye girecek veya Türkiye den transit geçirilecek hayvan veya hayvansal ürünlerin hastalıklardan uzak bulunduklarına ve çeşitli ülkelerde aramızda imzalanan veteriner anlaşmaları gereğince gerekli hallerde sağlık şahadetnamesi aynı şekilde her türlü bitki bitkisel ürün ve parçaların hastalıklarından arındırılmış temiz bulunduklarına dair gönderildikleri ülkelerin kurul veya resmi makamlarınca verilmiş, insan sağlığına zararı olmadığını gösteren belgedir.

BEYANNAMENİN KOTROLÜ VE MUAYENE İŞLEMLERİ

Tescil edilen beyannamenin doğruluğunu denetlemek üzere idare amirleri veya onların yetkili kılacakları uzmanlar beyanın doğruluğunu denetlemek üzere ve kontrolünü sağlamak amacıyla eşyanın niteliğini kapların standart tipte bulunup bulunmadığını, bir beyannamede birden fazla olup olmadığını, eşyanın tabi tutulacağı vergi oranının düşük veya yüksek olup olmadığını, fatura ve menşe şahadetnamelerinde eşyanın tarife uygulamasının, ithalatçının özel veya resmi sektör olup olmadığını göz önüne alarak yapılacak muayenenin kapsamı ve sınırlarını yani;

1. Bütün kapların açılarak muayene edilmesi
2. Kapların bir kısmının açılarak muayene edilmesi
3. Kapların hiçbirinin açılmaması ve eşyanın hiç muayene edilmemesi hususu tayin ve tespit ederek beyanname üzerine yazılmak kaydıyla muayene memuruna havale edilir.

• Bütün Kapların Açılıp Muayene Edilmesi

Şu durumlarda bütün kaplar açılarak muayene yapılır;

1. Beyanname kapsamındaki eşya veya beyan sahibi hakkında ciddi nitelikte bir ihtarda bulunulması
2. Eşyanın daha önce yanlış beyan veya yanlış kıymet beyanı dolayısıyla haklarında gümrükçe soruşturma yapılanlara ait olması
3. Eşyanın faturasında veya diğer belgelerinde vergi tahakkukunu etkileyecek belgeler üzerinde oynama silinti ve kazıntı bulunması,
4. Kıymeti üzerinden vergiye tabi olan eşyada kap itibariyle ayrıntılı fatura ağırlık gibi diğer ölçüler üzerinden vergiye tabi olan eşyada çeki listesi ibraz edilmemesi ve hususların açıkça belirtilmemiş olması durumunda.

• Kapların Kısmen Muayene Edilmesi

Yukarıda bahsedilen durumların dışında kıymete ilişkin hükümler saklı kalmak kaydı ile muayene amirinin veya yetkili kılacağı kimsenin işaret edeceği kapların açılması suretiyle muayene yapılır ve vergi muayene sonucuna göre tahakkuk ettirilir.Ancak bu kısmi muayenelerde eşyanın cins, tür ve niteliği bakımından fazla veya noksan vergi almayı gerektirecek haller tespit edildiğinde duruma göre idare veya mükellef bütün kapların muayene ettirilmesini isteyebilir.

• Kapların Hiçbirisinin Açılmaması Eşyanın Muayene Edilmemesi

Aşağıdaki durumlarda kapların hiçbirisi açılmadan ve eşyanın muayenesi yapılmadan vergi tahakkuklarının ve diğer gümrük işlemlerinin beyana göre yapılmasına idare amirince karar verilebilir ve beyanname üzerine gerekli şerh konur.

a-) Resmi sektör olması

b-) İktisadi devlet teşekkülü olması

a-) Orijinal fatura, menşe şahadetnamesi , ayrıntılı fatura ,çeki listesi gibi belgelerin tam olması , üzerlerinde ilgiyi çekecek silinti ve kazıntı bulunmaması

b-) Cins ve nitelik bakımından standart tipte bulunması

c-) Kimyevi,fiziki ve fenni lâboratuar tetkik ve tahlillerine ihtiyaç göstermemesi

d-) Büyük yatırımlar için getirilmesi

X Uygulamada genellikle 1.madde uygulanmaktadır.

• DENİZÜSTÜ, VAGONÜSTÜ, KAMYONÜSTÜ GÜMRÜK İŞLEMLERİ

Hacimleri ağırlıkları veya cinsleri itibarıyla gümrük mevzuatınca tayin edilen bazı eşya muayyen şartlarla geçici depo veya antrepolara konulmaksızın gümrük idarelerinin denetimi altında ve göstereceği yerlerde ve sahiplerinin sorumluluğu altında gümrük işlemlerine tabi tutulabilir. Bu işlemler;

1. Deniz yolu ile gelen eşyaya herhangi bir deniz aracında uygulandığı takdirde deniz üstü gümrük işlemi usulü
2. Demiryolu ile gelen eşyaya vagonda uygulandığında vagon üstü gümrük işlemi usulü
3. Çekici veya kamyonla gelen eşyaya uygulandığında kamyon üstü gümrük işlemi denir.

• DENİZÜSTÜ GÜMRÜK İŞLEMİNDEN YARALANILACAK EŞYA

Deniz üstü gümrük işlemine tabi olacak eşya supolan eşya listesinde belirlenmiştir. Listenin “a” bölümünde yazılı eşyanın muayene,tartı ve tespit işleri deniz üstü gümrük işleminin yapılmasına izin verilen yerde sonuçlandırılır. Zorlayıcı ve geçerli nedenlerle listenin “a” gurubunda yazılı eşyanın “b” gurubunda yazılı eşya gibi gümrük işlemine tabi tutulmasına gümrük amirleri yetkilidir. Gümrük amirleri zorlayıcı ve gerekli nedenlerle liste dışında olan eşyayı yalnız o olaya has olmak üzere deniz,vagon, kamyon üstü işleme tabi tutmaya yetkilidir.

• İSTEK KAĞIDI

Deniz üstü listesine dahil olan eşyayı yurda getirenler eşyalarının deniz üstü gümrük işlemine tabi tutulmasını istedikleri takdirde ilgili gümrük idaresine istek kağıdı ile müracaat ederler ve giriş beyannamelerini buna eklerler. İstek kağıdı ve giriş beyannamesi gümrük idaresince deniz üstü listesiyle karşılaştırılır. Uygun görüldüğü takdirde eşyanın hangi gruba dahil olduğu hem istek kağıdına hem de beyannameye yazılır. Ancak listeye dahil olmayan fakat zorlayıcı nedenlerle deniz üstü gümrük işlemine tabi tutulması sahiplerine istenen eşya için istek kağıdı yerine dilekçe verilir. Deniz üstü gümrük işlemine tabi tutulan eşyanın muayene ve tartısı istek kağıtlarında gösterilen yerde yapılır.

• ÇETELE KAĞIDI

Bu kağıtlar eşyanın mal sahibine teslim edilen miktarını, kap sayısını, ambalajsız gelenlerde ise adet ve kilo itibarıyla miktarını gösteren belgedir.

• VAGON ÜSTÜ GÜMRÜK İŞLEMİNDEN FAYDALANILACAK EŞYA

Vagon üstü gümrük işlemine tabi tutulacak eşya supalan işlemiyle belirlenmiştir listenin “a” grubunda yazılı olan eşyalar vagon üstü gümrük işlemine tabi tutulabilir. Ancak listenin “a” grubunda yazılan eşya ambalajsız getirildiği takdirde bunların vagon üstü gümrük işlerinde faydalanılması için komple vagon halinde gelmeleri şarttır.

• KAMYON ÜSTÜ GÜMRÜK İŞLEMİNDEN FAYDALANILACAK EŞYA

Yabancı ülkelerden çekici yada kamyonla Türkiye ye gelen eşyanın kamyon üstü gümrük işlemine tabi tutulanlar liste şeklinde belirlenmiştir. Listenin “a” grubunda yazılı olan eşyalar ambalajsız gelmişlerse bunların kamyon üstü gümrük işleminden yararlanmak için tam dolu kamyon olarak gelmeleri şarttır. Ancak listenin “b” grubunda yer alan mallar bu şartın dışındadır.

• AKTARMA

Yabancı bir ülkeden deniz, kara veya hava yolları ile bir Türk limanına getirilen eşyanın yabancı veya bir Türk limanına sevki aktarma sayılır. Eşyanın Türkiye’de araç değiştirmesi, geçici depo, antrepo veya gümrükçe izin verilen yerlere konulması aktarma halini değiştirmez. Türk limanlarında aktarılması yapılan eşyadan bu işlem dolayısıyla vergi alınmaz. Ancak denetlemenin gerektirdiği masraflarla liman hizmetlerine ait ücretler alınır. Yabancı memleketlerden kara-deniz-havayolu ile getirilen geçici depo antrepo veya gümrükçe müsaade edilen konulduktan sonra yabancı veya bir Türk limanına aktarma edilecek eşya aktarmayı yapacak araca yada eşyayı o araca götürecek diğer bir araca yüklenmeden önce acente taşıyıcı veya sahibi tarafından gümrüğe aktarma beyannamesi verilir.

• AKTARMAYA ENGEL HALLER

1-) Orijinal manifestoda yazılı olmayan eşyanın manifestoya kaydedilmemesinin geçerli ve zorlayıcı sebeplerden ileri geldiği gümrüğe ispat edilmedikçe aktarmasına izin verilmez.

2-) Ayrı ayrı manifestolara ait eşyanın bir aktarma beyannamesiyle yapılması mümkün değildir.

3-) Ayrı ayrı araçlara yüklenen veya bir aktarma beyannamesiyle işlem göremez.(Ancak bir manifestoya dahil bulunan ve bir liman çevresinde birden fazla vasıta ile aktarma yapılacak eşyanın işlemleri bir aktarma beyannamesiyle yapılabilir.)

Eşyanın aktarma beyannamesinde gösterilen araçtan başka bir araca yüklenmesine veya gönderileceği yerin değiştirilmesine , bu sebeple aktarma beyannamesi üzerinde düzeltmeler

• ANTREPO REJİMİ

ANTREPO =Türkiye’ ye deniz-kara-hava yoluyla getirilen ve Türkiye ‘ ye girmesi yada transit geçirilmesi yasak olmayan yabancı ülke eşyasının çıkış hükmünde olmak kaydıyla ihraç edilecek ürün ve mamullerin ise bir rejime göre konulabildiği yerlerdir.

• Antrepolara konulamayacak eşyalar :

1-)Türkiye’ye girmesi ve Türkiye’den transit geçirilmesi yasak olan yabancı memleket eşyası

2-) Bakanlık izni olmadan gerek üzerinde gerekse iç ve dış ambalajlarında üretildiği veya imal edildiği menşe memleketten başka, başka ülke ürünü yada mamullü olduğunu gösteren veya o izlenimi bırakan isim ve belirti taşıyan eşya

3-) Yerli mamul ve ürünlerimizde kullanılmak üzere ve bunların yabancı menşeli olduğunu gösterecek veya o izlenimi verecek üzerleri yabancı dille basılı veya yazılı her türlü şerit,etiket ,damga gibi eşya ile Türkiye’de düzenlenecek belgeleri yabancı ülkelerde düzenlenmiş gibi gösterebilecek yabancı firmalara ait üzerleri yazılı , imzalı veya imzasız boş faturalar

4-) Geçici depolarda veya gümrükçe izin verilen yerlerde kanuni süresini doldurduğu için tasfiyesi gereken veya sahipleri tarafından geçici depolarda gümrüğe terk edilen yada yapılan yoklamalar neticesinde fazla çıkan eşyalar

• Antrepolara Eşya Alımı :

Gerek getirildikleri araçlardan , gerekse liman boşaltma araçlarından doğrudan doğruya yada geçici depolardan çıkarıldıkları takdirde ( 45 günlük süre dolumunda ) veya diğer nedenlerle antrepolara konulmak istenen eşyanın;

1-) Sahipleri, vekilleri veya kanuni temsilcileri

2-) Taşıyıcıları

3-) Hava yolları ile yapılacak transit ve aktarma yük taşımacılığında ;

a-) Eşyanın geçici depo veya antrepoya konulmaksızın bir uçaktan diğer bir uçağa nakledilmesi durumunda herhangi bir işleme tabi tutulmadan kolcu gözetiminde transitinin sağlanması

b-) Geçici depo veya antrepoya konduktan sonra transit edinilmek istenen eşya , gümrüğe manifesto ile beyan edilerek giriş ve çıkış işlemlerinin manifesto üzerinde yapılması

4-) Çeşitli manifestolara dahil eşya ile başka antrepolara konulacak eşya bir antrepo beyannamesi ile beyan edilemez.

• Antrepoda Yapılacak İşler :
• Eşyanın Tabi Tutulacağı İşlemler :

Genel ve özel antrepolarda eşyanın ;

1-) İyi muhafazası bakımından

a-) Kapların tamiri veya sağlamlaştırılması

b-) Kapların yenilenmesi

c-) Havalandırılması

d-) Kalburlanması

2-) Ticari kaplar bakımından :

a-) Büyük kaplardan küçüklere boşaltılması veya birleştirilmesi

b- ) Karıştırılması

c-) Kaplardan örnek çıkarılması

d-) Yeni çeşitler yapılması

gibi sınai nitelik taşımayan işlemlere gümrük denetlemesi altında idarece izin verilir. Antrepoda sözü edilen işlemlerin yapılabilmesi için elverişli ayrı bir yer bulunması ve diğer eşyaların bu yüzden zarara uğramaması şarttır.

• Antrepolarda Eşyanın Başkasına Devri

Eşya sahipleri , vekilleri , kanuni temsilcileri veya taşıyıcıları adına antrepo beyannamesi düzenlenerek usulüne göre genel özel veya fiktif antrepolara alınıp kaydedilen eşya başkasına devredilebilir. Bunun için devreden ve devralan tarafından istekleri ilgili gümrük idaresine yazılı olarak bildirilir.

Bu devir işleminin idarece kabulü için ;

1-) Eşyanın giriş beyannamesinin tescil edilmiş bulunması halinde devri önleyici herhangi bir durum olmadığının anlaşılması

2-) Eşyaya ait vergi resim ücret ve para cezalarının devralan tarafından taahhüt edilmesi ve sağlanması

3-)Yurtdışından Türkiye’deki alıcıya mal gönderen satıcının mal üzerindeki tasarruf hakkını saklı tuttuğu hallerde yazılı izninin alınması şarttır .Bu şartlar sağlandıktan sonra antrepodaki eşya başkasına devredilebilir.

• Antrepolardan Eşya Çıkarılması :

Antrepolara alınan eşya buralardan kesin ( giriş , transit , aktarma ) veya geçici (tahlil , ölçü ve ayara gönderme , teminata bağlanma ) olarak çıkarılır. Ve bu hususlarda geçici depo rejiminde uygulanan esaslar aynen uygulanır.

• Eşyanın Antrepo Kalabileceği Süre

Antrepo rejimine tabii olarak getirilen bir eşya için eşyanın antrepoda kalacağı süresi yoktur.,süresiz olarak kalabilir. Ancak izne tabii tutulması gereken tarımsal ürünler ile antrepoda özel işleme tabii tutulacak eşyalar için bir süre belirlenmektedir bu süre gümrük idaresi antrepo idaresi veya direk olarak müsteşarlık tarafından verilir. Antrepo rejimine tabii olmadan farklı biçimlerde antrepoya konulması gereken eşya için zorunlu süreler mevcuttur. Bu süreler yolcu beraberinde gelen eşyalar için 3 ay , fiktif antrepolarda 6 ay genel ve özel antrepolarda en çok 2 yıl olarak uygulanır. Bu belirtilen süreleriçerisinde ithal veya yurt dışı edilmeyen eşya hakkında tasfiye işlemi uygulanır.

FİKTİF ANTREPOLAR

Fiktif Antrepolara ;

1. Sadece antrepo sahibi adına gelen eşyadan

a-) Sanayicilere ait yatırım mal , hammadde makine ve benzeri eşya

b-) Sadece ithalatçı statüsünde olmakla birlikte bozulabilir. Ve eşya türde ki ile büyük yer tutan ağır ve hacimli eşya

c-) Yeniden ihraç edilmek üzere gelen eşya

d-) İhraç hükmünde olmak üzere milli mahsul ve mamuller

2. Antrepo sahibi tarafından taşıması yüklenilen ve aynı zamanda gideceği yer ve alıcısı belli olan transit eşya fiktif antrepolara konulabilir.

Fiktif antrepolara konulan eşya gümrük idaresinin mühür ve denetlamsi altında tutulur. Gümrük idaresinin haberi olmadan antrepoya girilemez. Eşyalara dokunulamaz. Fiktif antrepo sahipleri her ne sebeple olursa olsun antrepolarında meydana gelen zayiat ve firelerle çalınma kaybolma bozulma gibi eşyanın miktarına ve niteliğine tesir eden tüm durumlardan gümrüğe karşı sorumludur.

Fiktif Antrepolarda Aranacak Şartlar :

Fiktif antrepo olarak kullanılacak yer veya depoların

1. Üstü kapalı ve içindeki eşyayı iyi bir biçimde korumaya elverişli olarak yapılmış bulunması
2. Giriş ve çıkış kapılarından başka mal koyup çıkarılmasına bir kişinin girip çıkmasına uygun olmayacak biçimde tüm taraflarının kapatılmış ve örtülmüş olması
3. Yangın ve çalışma düzenini bozacak ayrıca çalınma tehlikesi karşı önlemlerin alınmış olması gerekir.

SINIR TİCARETİ

Doğu ve güneydoğu illerine kara sınırı bulunan ülkeler ile bu illerde yaşayan gerçek kişinin yapacakları sınır ticareti esasları ve bu kapsamdaki ithalat ve ihracat belirli kurallarla belirlenmiştir. Sınır ticareti doğu ve güneydoğu bölgelerinde bulunan illerin sınır illerinde yerleşik olan gerçek kişiler zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere karşılıklı olarak yaptıkları ticari işlemlerdir.

Sınır ticaretinin yapılabilmesi için valiliklere belirlenecek sınır ticareti belgesi (PASAVAN) alınması mecburdur. Valilik vermiş olduğu bu belgeyi süreli veya süresiz iptal edebilir. İhraç edilen malın cins miktar ve değerlerini gösteren bir listenin malın faturaları ile birlikte gümrük idaresine ibrazı zorunludur. Gümrük idareleride bu beyan ve belgelere dayanarak gümrük beyannamesi düzenlerler. Sınır ticareti ile yapılan ihracatta ihracata sağlanan desteklerden yararlandırılmaz. Sınır ticaretinde ithal işlemlerinde ise 7 kişiden oluşan değerlendirme kurulundan da alınacak uygunluk belgesi alınır. Sınır ticareti yolu ile yapılacak ithalata konu olan mallar ormancılık, hayvancılık, arıcılık, ve bahçecilik ürünleri ile sınırlıdır. Bu kararda yer alan şartları gerçek kişilere ihtiyaçları göz önünde bulundurulmak suretiyle değerlendirme kurulunca belirlenecek miktar ve değerlerde ithalat yapma hakkı verilir. Sınır ticareti yoluyla yapılacak ithalat gümrük vergisi ve ek mali yükümlülükten muaftır.

Ancak sınır ticareti yolu ile ithal edilecek malların miktar itibarı ile ticari maliyette olduğu tespit edilirse tahakkuk edecek vergiler tahsil edilir. Sınır ticareti yapacak gerçek kişilere ayda 4 defadan fazla olmamak şartı ile sınır ticareti yolu ile ithal hakkı tanınır. Gümrüklerce ithalinde sağlık standart ve kalite kontrolü uygulanan maddelerin sınır ticaretine konu olmaları durumunda kontrolün yapıldığına dair belge aranır. Gümrük hattı üzerinde sınır ticareti amacı ile mağaza depo ve açık pazarlar kurulamaz. Sınır ticaretine ilişkin işlemlerde gümrük idarelerince düzenlenen gümrük beyannamesi dışındea herhangi bir belge aranmaz. İhracı yasaklanmış ithali yasaklanmış veya ithali belli kurum veya kuruluşlara bırakılmış maddeler sınır ticaretine konu olamaz.

Yabancı Eşyanın teşhir edildiği fuar ve sergiler

Türkiye’de açılan sergi fuar gibi yerlerde teşhir edilecek yabancı menşeli eşya buralara ;

1. Araçlardan doğrudan doğruya
2. Geçici depolardan veya gümrüğün izni ile konulan yerlerden
3. Antrepolardan çıkartılarak gönderilir.

Sergi fuar gibi yerlerde teşhir edilmek istenen eşya sahibi taşıyıcısı temsilcisi yada eşyanın ait olduğu ülkenin Türkiyedeki elçiliği , konsolosluğu veya bunların yetki verdiği pavyon müdürlüğü ( eşyanın sergilendiği yere pavyon denir) tarafından gümrük idaresine “Fuar Antrepo” beyannamesi verilir. Beyan tablosunda eşya kilogramlarını, adet ve miktarı, markası, cinsi, türü ve niteliği yazılır. Alınacak olan fuar antrepo beyannameleri manifesto servislerince irsaliyelerle manifesto veya ordinolarla karşılaştırılarak uygunluğu görüldükten sonra tescil edilir ve eşyaların üzerine kırmızı renkli fuar ve sergi damgası vurulur.

Teşhir Edilen Eşyanın Satılması

Sergi fuar gibi yerlerde teşhir edilen eşyaların direk satışı yasaktır. Ancak dış ticaret müsteşarlığından izin alınarak satışı gerçekleşebilir. Ayrıca aşağıdaki şartlarda da satış gerçekleşebilir.

1. Satılan eşya sergi,fuar gibi yerlerin devamınca teşhir edilecek ise eşyanın sergi fuar gibi yerlerin sonunda yetkililer tarafından usulüne giriş beyannamesi ile gümrüğe beyan ve gereği yapıldıktan sonra yerlerinden kaldırılabilir.
2. Sergi fuar gibi yerlerin devamı esnasında satılan ve teşhirden kaldırılmak istenen eşyanında yukarıda belirtildiği gibi tüm gümrük işlemleri yapıldıktan sonra gümrüğün izni ile yerinden kaldırılır.
3. Sergi fuar gibi yerlerin devamında perakende satılacak eşya için önceden bu eşyanın kesin gümrük işlemleri yapıldıktan sonra sergide yada fuarda perakende satışına izin verilir.

Teşhir edilen eşya gümrük işlemleri yaptırılmak üzere sergi yada fuarın kapanmasından itibaren en çok 3 ay içerisinde antrepolara kaldırılır. Sözü edilen süre içerisinde antrepoya kaldırılmayan eşya sergi yada fuar işleticilerince her türlü masraf sahiplerine ait olmak üzere derhal antrepoya alınır. Ancak eşyanın gümrükçe tayin edilen ve tespit edilen cins,tür ve niteliğine göre bunların teşhir edildiği kapalı yerde gümrükçe aldırtılacak tedbir ve tertiplerle bırakılması mümkün olabilir.

Kaçak Eşya ve Kaçak Eşyanın Konulacağı Yerler

Kaçak eşya geçici depo ve antrepolara alınmayıp gümrük idaresine ait veya bu idare emrine işletmelerce tahsis edilmiş kaçak eşya ambarlarına konulabilir. Ambara alınan eşya ve maddeler kaçak eşya ambar defterine kaydedilmek zorundadır. Eşya bu deftere kaçak tutanaklarına ve tespit kağıtlarına göre geçirilir. Ambara alınan eşya tasfiye edilmek (satılması,resmi daire ve müessese yada hayır kurumlarına bedelsiz verilmesi veya imha edilir.) veya ilgililerin mahkeme sonunda suç unsuru bulunmaması sonucunda iade edilmesi diğer gümrüklere ve istek üzerine mahkemeye gönderilmek gibi nedenlerle ambardan çıkarılabilir. Yukarıda bahsedilen nedenlerden dolayı ambardan çıkarılan eşya çıkış defterine kaydedilmek zorundadır. Bir olaya ait kaçak eşya başka olaylara ait olanlarla birbirine zarar vermeyecek biçimde üzerlerine giriş numaraları yazılır ve iyi bir şekilde koruma altına alınır. Yoklama neticesinde noksan çıkan eşyalardan doğrudan doğruya ambar görevlisi sorumludur.

SERBEST BÖLGE

Genel olarak serbest bölgeler ülkenin siyası sınırları içerisinde olmak üzere gümrük hattı dışında sayılan ülkede geçerli ticari malı ve ekonomik alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı sınır ve ticari faaliyetler için daha geniş teşvikler tanınan ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir. 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren gümrük birliği çerçevesinde yeniden düzenlenen gümrük mevzuatında serbest bölgeler Türkiye gümrük bölgesinin parçası olmakla bitlikte serbest dolaşımda olmayan malların herhangi bir gümrük rejimine tabii tutulmamak ve serbest dolaşıma girmemek kaydı ile konulduğu gümrük vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük bölgesi dışında kabul edilen ve serbest dolaşımdaki mallar için ise ihracat rejimleri hükmüne tabi tutularak konulduğu yerlerdir.

Serbest Bölgelerin Kuruluş Amaçları

Serbest bölgeler şu amaçları gerçekleştirmek için kurulurlar.

1. Döviz girişini arttırmak
2. Yabancı sermaye yatırımlarını ve dış ticareti arttırmak
3. İhracatta dönük sanayilerin gelişmesini teşvik etmek suretiyle ihracatı arttırmak
4. Yeni iş imkanları yaratarak istihdam sorunun çözümüne imkan sunmak
5. Yerli üreticilerin Dünya üzerindeki fiyattan girdi temin etmelerini sağlayarak uluslar arası rakabet güçlerine katkıda bulunmak
6. Gelişmiş üretim ve yönetim tekniklerini ülkeye getirilerek ekonomik standartları yükseltmek

Serbest Bölgelerin Ülke Ekonomisine Sağladığı Katkılar

Serbest bölgelerin ülke ekonomisine sağladığı faydaları şu şekilde sıralayabiliriz.

1. İthal girdi kullanarak üretim yapan yerli firmalara gümrük vergisiz mal girişi imkanı sağlayarak yurt dışındaki rakipleri ile aynı şartlarda üretim yapma imkanı sağlanır.
2. Sağlanan kolaylıklar nedeniyle ülkenin ihracat imkanlarını ve döviz girdisini arttırır.
3. Serbest bölgeye büyük partiler halinde getirilen mallar gerektiğinde küçük partiler halinde ülkeye ithal edilerek depolama giderleri ödeneceğinden üretim maliyetlerinin düşmesi sağlanır.
4. Serbest bölgedeki üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere hammadde yarı mamul ve mamul mallarda üretimin artmasına katkı sağlar.
5. Ülkede uygulanması düşünülen yeni ticaret ve ekonomi alanı için deneme olarak kullanılır.

1. Serbest bölgelerde vergi , resim, harç gümrük ve kambiyo mevzuatına dair hükümler uygulanmaz. Faaliyette bulunan şirketler gelir kurumlar ve KDV dahil bütün vergilerden muaftır. Ayrıca işçi ücretleri üzerinde gelir vergisi ödenmediği için bu da bir avantajdır.
2. Serbest bölge faaliyetlerinde elde edilen kazanç ve gelirler hiçbir izne ve vergilere tabi olmaksızın yurtdışına veya Türkiye ye transfer edilebilir.
3. Türkiye deki gerçek ve tüzel kişilerin serbest bölgelerdeki faaliyetleri sonucunda elde ettikleri kazanç ve iradlar kambiyo mevzuatına uygun olarak Türkiye ye getirilmesi halinde yine gelir ve kurumlar vergisinden muaftır.
4. Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığında serbest bölgeler ile Türkiye nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi uygulanır. Yani Türkiye den serbest bölgeye katılan mallar ihracat rejimine serbest bölgeden Türkiye ye katılan mallar ithalat rejimine tabidir.
5. Serbest bölgede faaliyette bulunan işletmeler yatırım aşamasında ve üretim aşamasında yatırım teşviklerinden yararlanabilirler. Fakat serbest bölgeden yurtdışına sevk ettikleri mallar için ihracat teşviklerinden yararlanamazlar. Ancak Türkiye den serbest bölgelere ihracat yapılırsa ihracatı yapan bu teşviklerden yararlanabilir.
6. Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı işletmeler eşit oranda yararlanır.
7. Bir serbest bölgenin faaliyete geçmesinden itibaren 10 yıl süre ile grev ve lakavt uygulanamaz.
8. Mallar serbest bölgede süresiz olarak kalabilirler.
9. Fiyat kalite ve standartlar ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlara verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.
10. Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemenin merkez bankasınca konvertibil sayılan dövizlerle yapılması gerekmektedir.
11. Serbest bölgelerden Türkiye’ye yönelik mal satışlarına ve diğer ülkeler arasında yapılacak takas ticaretine kısıtlama getirilmemiştir.

KABOTAJ

Bir Türk limanından aynı veya başka bir Türk limanına denizden eşya veya yolcu taşımasıdır. Türk limanları arasında ve bu limanlar çevresi içerisinde gerek eşya ve yolcu taşımak gerekse taşıt çekmek kılavuzluk etmek ve herhangi bir suretle liman hizmetleri vermek kanun gereğince yalnızca Türk bayrağı taşıyan milli gemilere özgü haktır. Yabancı ülke bayrağı taşıyan gemiler Türk limanlarına ancak yabancı limanlardan aldıkları yük ve yolcuları çıkarabilirler ve buralardan da sadece yabancı limanlar için yük ve yolcu alabilirler.

Turistik kolaylıklardan yararlanacak şahıslar

Asıl ikametgahı yabancı memlekette bulunan yabancı uyruklu turistler ile Türk uyruklu turistler turistik kolaylıklardan yararlanırlar. Asıl ikametgah deyimi Türkiye’ye ister turizm amacıyla ister mesleki bir gaye için gelmiş olsun bir sene içerisinde ortalama 6 aydan fazla ikamet eden şahsın oturduğu binanın sahibi veya kiracısı olması bakımından fark gözetilmeksizin nerede oturursa otursun ikametgahının Türkiye de bulunduğu kabul edilir.

Turistik Kolaylıklardan Yararlanamayacak Şahıslar

Türkiye’ye geçici ve belirli bir süre çalışmak tetkik ve tahsilde bulunmak için gelen yabancılarla asıl ikametgahı terk ederek Türkiye’ye yerleşmek üzere gelen kişiler turistik kolaylıklardan yararlanamazlar.

Triptik Karnesi : 3 parçadan oluşan belgedir. Her parçasında şu bilgilerin olması şarttır.

1. Triptik karnesi veren kurumun adı
2. Geçerli sayılacağı süre
3. Numarası
4. Sahibinin adı ikametgah adresi
5. Taşıtın cinsi, markası motor ve plaka numarası , ağırlığı , değeri ve taşıtın diğer özellikleri yer alır.

Triptik yani gümrüklerden geçiş karneleri Türkiye otomobil kurumu yada bu kurumun yetkilendirdiği yabancı otomobil klüplerince verilebilir. Bu belgede taşıtın kayıtlı olduğu ülkenin Trafik belediye veya herhangi yetkili olan kuruluşunca onaylanmış olması şarttır.

SERBEST BÖLGELERİN ÜLKE EKONOMİSİNE SAĞLADIĞI KATKILAR

Taşıtlar__________

Taşıt deyiminin içerisine kara taşıtlarından minibüs, otomobil,motorsiklet, otobüs, karavan, römork ve yalnız transit geçecek boş ve dolu kamyonlar ve deniz taşıtlarından ise kotralar yatlar motor gibi taşıtlar hava taşıtlarından ise bireyin kullanabileceği türden en fazla 4 kişilik küçük uçak ve helikopterlerdir.

Eşya

Belgelerinde yazılı olmak şartıyla

1. Motorlu taşıtlarla birlikte getirilen yedek ve yenileme parçaları
2. Taşıtlara bağlı bulunan alıcı, radyo-tv ve ses kayıt cihazı gibi eşyalar
3. Seyahat esnasında kullanulmaya mahsus camping, av, kayak ve spor için kullanılacak aletler, turistik kolaylıklardan yararlandırılır

Türkiye’ye geçici olarak sokulacak taşıtlar ile aynı usulden yararlanarak yurda sokulan eşyanın giriş tarihinden itibaren 6 ay içerisinde tekrar çıkarılmaları şarttır.belgelerinde gösterilen süreler 6 ayın bitmesinden önce sona ererse taşıtın ve eşyanın 6 ay beklemeden belgedeki gösterilen süre içerisindeki yurtdışı edinmeleri şarttır.

KAZAYA UĞRAYAN TAŞIT VE EŞYA

türkiyede kaza sonucu yanmak , parçalanmak gibi herhangi bir şekilde kullanılmayacak hale gelen taşıt ve eşyanın vergileri aranmaksızın teminatı çözülür.kaza dolayısıyla sahibi tarafından yurtdışına çıkarılmak istenmeyen taşıt ve eşyanın enkazı hükümete terkedilmek ve durum bulunulan yerdeki mülki amirden alınacak bir belgeyle gümrüğe ispat edilmesi şarttır.

YURTDIŞINA ÇIKARILMAYAN TAŞITLAR

Yurdumuzdan çıkan turistlerin pasaportları iyice incelenerek yurda girişlerinde turistik kolaylıklarından yararlanarak tc.’ye taşıt gelirini getirmedilkleri kontrol edilir.getirdikleri taşıtları bereberlerinde götürmeyen turistlerin bu taşıtlarını önceden yurtdışına gönderdiklerini bir gümrük geçici olağan üstü yada gümrüğün izin ve kontrolü altındaki bir garaja teslim ettiklerini taşıtın herhangi bir şekilde hasara uğradığını veya kesin ithalinin yapıldığını yetkili idarelerden alınacak bir belgeyle açıklamak zorundadır.Aksi halde turistin çıkışına izin verilmez ve bu kimselerin türk parası kıymeti koruma kanunu ve kaçakçılığın men ve takibine dair kanuna bağlı olarak haklarında cumhuriyet savcılığınca işlem yapılır.

TURİZM PROPAGANDASI EŞYASI

Yurt içinde turizmi teşvik amacıyla kurulmuş kuruluşlar ile gönüllü olarak bu işi üstlenen kurum ve kuruluşları yurtdışında yaptırılarak getirilen ve parasız dağıtılacak olan otel propaganda ilanları buroşürler, takvimler rozetler , kupa ve şiltler ayrıca yabancı turizm kuruluşları tarafından türkiyede karşılıksız olarak dağıtılacak yabancı turizm propaganda afişleri broşürleri, rehber ve takvimlerden gümrük vergisi alınmaz.

GÜMRÜKLERİN SINIFLANDIRILMASI

Gümrük idareleri yetkilerine göre 3 ana gruba ayrılır;

1. Birinci sınıf gümrükler:....giriş, çıkış, aktarma ve transit diğer hertürlü gümrük işlerini yapmaya yetkili olan gümrüklerdir.
2. İkinci sınıf gümrükler:...labaratuvar tahlilini ihtiyaç göstermeyen, eşyanın giriş çıkış transit aktarma ve diğer hertürlü gümrük işlemlerini yapmaya yetkili olan gümrüklerdir.
3. Üçüncü sınıf gümrükler....yalnızca yolcu ve

GÜMRÜK KOMİSYONCULARI – GÖREVLERİ – YETKİLERİ

Eşyanın giriş çıkış aktarma transit ve diğer gümrük işlerini sahipleri adına gümrük kanun ve mevzuatlarını uygulamada vekillik yaparak onların adına takip eden ve gümrükler genel müdürlüğünden tesçilli karnesi olan serbest meslek sahiplerine gümrük komisyoncusu denir.gümrük komisyoncuları mal sahipleri tarafından genel ve özel suretle vekil tayin edilmedikleri taktirde yalnızca işlemi takip etme bakımından vekaletleri kabul edilir.bu bakımdan beyannamelerin verilmesi havale, muayene ve tahakkuka sevki gibi işlemler sayesinde gümrük idarelerince mal sahibi adına yapılan tedbiyatı kabul ederler.tutanakları imzalarlar ve gerektirdiğinde işleme veya cezaya itiraz edebilirler.gümrük komisyoncuları vekaletleri bulunmadıkça mal sahibi adına beyanda bulunamazlar.beyanı sonuçlarından sorumlu tutulmazlar.mal sahibi adına gümrük veznesinden para alamazlar.

~ ~ ~