ŞEYH ALİ SEMERKANDÎ Hz

ŞEYH ALİ SEMERKANDÎ Hz.

Eskiden "Şeyhler" adıyla anılan Çamlıdere kazası Ankara'ya bağlıdır. Geçtiğimiz ay bir vesile ile Çamlıdere'ye uğramıştık.

Çamlıdere'de Şeyh Ali Semerkandî adlı bir büyük şahsiyetin türbesi de bulunmaktadır. Yörenin varlıklı kişileri türbeyi genişleterek ve yeniden inşa ederek, burayı bir külliye ve kültür merkezi haline getirmiş bulunuyorlar.

Şeyh Ali Semerkandî; Semerkant'tan Anadolu'ya gelmiş bir mutasavvıftır. Kendisinin Hazreti Ömer'in soyundan geldiği söylenmektedir. İslâm büyükleri içinde derecesi "Kutb'ul Arifin"dir, yâni ariflerin en büyüklerindendir.

Şeyh Ali Semerkandi'nin ne zaman doğduğu, Anadolu'ya ne zaman geldiği ve öldüğü bilinmemektedir.

Manevî irşat ve nasihatlarıyla Kızılcahamam. Çamlıdere bölgesini aydınlatan en büyük sofîlerden olan Şeyh Ali Semerkandi'nin türbesi, bugün bir çok insanın ziyaret ettiği kutsal yerlerdendir.

Mersin'in Gülnar ilçesinin Zeyne köyünde medfun bulunan Şeyh Alaaddin Ali Semerkandi ile karıştırılmaktadır. 0 da Semerkant'tan gelmiş büyük bir şahsiyettir. Ancak, Çamlıdere'deki Şeyh Ali Semerkandî ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Maalesef bazı araştırmacılar, bu iki şahsiyeti birbirine karıştırarak hayatlarını yanlış yazmakta ve söylemektedirler. Sanki tek bir şahsiyetmiş gibi ifade etmektedirler. Oysaki Çamlıdere'de kinin adı "Şeyh Ali Semerkandî", Zeyne'dekinin adı "Şeyh Alaaddin Ali Semerkandî" dir.

Şeyh Ali Semerkandî, Çamlıdere ve civarında medrese, tekke ve zaviye açarak pek çok öğrenci yetiştirmiştir. O sebepledir ki eski yer adlarında bu yöreler; "Ali Dede Şeyhler Kariyesi" olarak meşhur olmuştur.

Zamanın hükümdarlarının da dikkatine mazhar olduğunu tahmin ettiğimiz Şeyh Ali Semerkandî, halktan da sevgi ve Teveccüh kazanınca, adına izafeten Çamlıdere ve Kızılcahamam bölgesinde cami ve zaviye gibi hayırlar yapılmıştır. Bu cami ve zaviyelerin adları, Ankara Tahrir Defterlerinde geçmektedir.

XV. Yüzyılda yaşadığını tahmin ettiğimiz Şeyh Ali Semerkandî'nin soyundan bir çok meşâyıh ve alimler gelmiştir. Meselâ; Ahmet Hulusi Efendi (1854 - 1894), Ebubekir Sıtkı Efendi (1844 - 1893) bunlardan yalnızca ikisidir.

Şeyh Ali Semerkandî'nin adına teşekkül etmiş olan vakfının, Çamlıdere'de en son mütevellisi Hacı Mehmet oğlu Halid Efendi'dir.

Şeyh Ali Semerkandî'nin eserlerinin neler olduğunu bilmiyoruz. Onun olarak gösterilen eserlerin hepsi de Zeyne'de medfun bulunan Şeyh Alaaddin Ali Semerkandî'ye aittir.

Şeyh Ali Semerkandî, keramet ehli bir şahsiyettir. Kerametlerini, Ankara Salnamelerinde ve Ankaı'a Şer'iye Sicillerinden öğrenmekteyiz.

Meselâ, bir kerameti ile ilgili şunlar anlatılmaktadır: Dua ederek yerden su çıkartmıştır. 0 suyun ulaştığı yerde başları ile karınlarının altı beyaz renkte sığırcık kuşları ortaya çıkmış, bu kuşlar o bölgede ziraata zararlı çekirge sürülerini yok etmiş, hattâ fare ve diğer haşaratları ortadan kaldırmıştır. Hattâ bugün bile; Eskipazar Şeyhler köyünde "Sığırcık Suyu" diye bilinen bir su vaıdır. Bu suyun; ürünlere zararlı haşaı'atı yok ettiğine inanılır ve eğer usulüne uygun olarak bu su tarlalara, araziye serpildiğinde zararlıların ürünlere dokunamadığı kabul edilir.

Şeyh Ali Semerkandi, diğer İslâm büyükleri gibi Anadolu topraklarını Türkleştiren ve İslâmlaştıran büyük şahsiyetlerden birisidir. 0 sebepledir ki; Şeyh Ali Semerkandî gibi şahsiyetlerin sayesinde Anadolu 1000 yıla varan bir süredir Türk yurdudur.

Çamlıderelilerle birlikte bizlerde, Şeyh Ali Semerkandî ve onun yetiştirdiği Türk İslâm büyükleri ile övünmekteyiz.