"Alo merhaba:

Sana soylemek istedigim o kadar cok sey var ki!.... Sanirim hicbirini soyleyemeyecigim. Kimbilir, belki de benimle hicbir zaman gorusmek istemeyeceksin. Ve ben -elim ne zaman telefona uzansa, ne zaman sana 'goruselim mi?' demek icin yanip tutussam- kendimi hep engellemek zorunda kalacagim. Arada bir yine duslerime sokulacaksin. Bilinmezimde bir isik ya da bir kabus olacaksin. "Hayir", diyeceksin; "hayir seni gormek istemiyorum. Bir daha arama beni". ust uste defalarca reddedilmisligim yetmiyormus gibi... Bir kez daha incinecek bu yorgun yurek. Bazen de, kapimda belirivereceksin apansiz... Dayanamayip geldigini soyleyeceksin. Beni cok ozledigini. Govdeni govdeme yaslayacaksin simsicak.

Kendini birakinca bana, tepeden tirnaga titreyecegim... Dusumde elbet, yalnizca dusumde.
Iliskimizdeki cozumsuzluk kimbilir daha kac yil surecek. Belki de olunceye dek?... Sen degil, ben. Senin olumun kadar sacma birsey dusunemiyorum. Yillardir icimdeki imgenle nasil diyalog halindeysem yine oyle yasayip gidecegiz birlikte. Sana hicbir zaman yaklasamayacagim. Buyudukce buyuyecek icimde ulasilmazligin. Bir daha asla almayacaksin beni arka odana, biliyorum. cunku zorla... kapini zorla..."

Tiz mi tiz bir biiip sesiyle sicradi yerinden. Sozcukleri kaydedilmis, sure bitmisti. Kulak zarini ipince yirtip gecen o sinyal sesi de artik cinlamaz oldugunda beyninde... Iste o an busbutun bir yitiklik, busbutun bir olum sessizligi.... Dustu telefon elinden. Kordonun ucunda, boslukta sallanip duran o nesne kendisiydi. O an, sanki ilk kez gorur gibiydi ellerini. O kollari, iki yaninda iki demir kulcesi. Bacaklari gitmis, iki gulle gelmisti yerine, Disinda boydan boya bir mengene; icinde cam parcalari... Sozcuklerin susup duygularin haykirdigi o yerde, kendi karanligina zincirlenmisti. Gittikce dibe cekildigini duyumsuyor, kipirtisizligin ataletinden kurtulamiyordu. Gozleri kara zeminde iki kara leke, gozleri yitmisligin imlemi. Oysa anlatmak istiyordu herseyi bir cirpida. Anlatmak!... Yolu yoktu. Sozcuklere sigdirilmaya calisilan bir dunyanin iskencehanesine ilk ziyareti degildi bu. Ðlk degildi "simdi ve burada"nin icine sikisip kalmisligi. Anin icindeki sonsuzlugu sezinliyor, cildirtan bir isyan duyuyordu sinirlara. Her turlu engel, her turlu belirlenmislik, her turlu zorunluluk ve butun o uzlasmalar, o boyun egisler alev alev yakiyordu beynini. Varligini kaliplar icinde dondurmus bir dunyanin devingen, direngen, paramparca tutsagiydi o. Dil bir hapishaneden baska neydi ki!

* * *

Genlerin belirleyiciligi. Ailenin, cevrenin. Icine dogdugumuz toplumun, kulturun, cagin, duzenin... Yazgi dediklerinde bir gercek payi olsa gerek. Insan butun bunlardan ne kadar bagimsiz olabilir ki? Yasama silbastan baslanabilir mi? Kendini silbastan kurabilir mi kisi? Yoksa "insanin dogasi, ozu..." dedikleri gercek mi? Belirleyici olan hangisi: Kendimizde -belli bir bilinc duzeyine eristikten sonra-yer ettiklerimiz mi? Yoksa bizi icerden ve disardan kusatan binbir etmen mi? Belli yasalarin, ic zorunluluklarin, ic buyruklarin guduleniminde bilgisayar kadar karmasik bir makina midir yoksa insan? Baskalarinin ve kendinin kuklasi olmaktan kacilabilir mi? Sarkacin ucuna asili bir kukla: Iste ben! Ben bir AMBiVALENT'im..."

Dunya durmadan donuyorsa, insan icindeki ve disindaki degismezi nasil ele gecirecekti ki? Degisenin icinde degismeden kalan bir yan, bir oz var miydi gercekten? Insanin dogasi diye birsey var miydi? Varolma duzlemindeki degisimi, statiklestirilmis, dondurulmus bir icerikle dusunmemiz dilden mi kaynaklaniyordu yoksa? Degismezligin tasiyicisi oncelikle dil miydi, yoksa varlik mi? su yasa dedikleri neyin nesiydi? Deneylerden elde edilen genelgecer, evrensel, degismez gercekler mi; yoksa yalnizca insanin kesinlige, mutlakliga, degismezlige, butunsellige, tumellere duydugu o tarih oncesi caglara dek uzanan ihtiyacin dogurdugu hayaletlerden biri mi? Saglam referans dedikleri bir sey var miydi gercekten? Yoksa bu yalnizca bir kabulden mi ibaretti? Bir kabul, ortak bir tasarim belki... Tipki ayaklarinin altindan durmadan kayan bu zemin gibi...

Evrensel ne demekti? Evrensel degerlerden bahsediliyordu hep... Iyi ama neydi bunlar, nerden gelmislerdi? Sozkonusu evren, nasil bir evren tasarimini imliyordu? Tek tek bireyler, nesiller, toplumlar, kulturler, hatta tur icin gecerli olabilecek, hepsini kucaklayabilecek bir evrensellik var miydi?

"Ne zamandir icinden cikamadigim sorular bunlar. Yine de birilerinin, hayal bile edemeyecegim kadar derin bir kavrayisla dunyaya yonelen birilerinin -belki de senin, dostum!- var oldugunu ve olacagini biliyorum. Her zaman daha ince, daha saglam bakis acilarinin oldugunu biliyorum. Benden daha iyi goren, kavrayan, dusunen, bilen, yaratan beyinlerin oldugunu dusunmek bende bir icerleme duygusuna yol aciyor mu dersin? Hayir, bunu olagan karsiliyorum; dogal degil mi boyle olmasi; ben kendimden baska biri olmaya ozenmiyorum ki... Yapabilecegim en iyi seyin kendi potansiyellerimi gerceklestirmek oldugunu anladigimdan beri, belli bir eylem gucu kazandim, dunyaya daha saglam yerlestim. Kendimi baskalariyla kiyaslayip kiyaslayip asagilik ve ustunluk duygularina kapildigim yillar, o dayanilmaz acilarla kivrandigim yillar geride kaldi artik. Ardimda biraktim hepsini.Ama sen bir daha asla almayacaksin beni arka odana; biliyorum. cunku dayattim, cok dayattim... Ve cozuldu iliskimiz. Seninle paylasmak istedigim herseyi icime gommek zorundayim, buna yazgiliyim. Buna yazgili miyim gercekten? Bir daha asla... ASLA acmayacak misin kapini? Kesip attin, bitti!... Bir daha asla degismeyecek mi bu kararin? Degismeyecek mi, degismeyecek misin, degismeyecek miyim, degismedim mi, degisemez miyim, degisemez miyiz, degisemezler mi, dunyaaa! Sen gozlerimin kor noktasina takili kalan dunya! Hayir istemiyorum yasalarini senin, istemiyorum zincirlerini... Gogsume kazidigin bu yazgiyi sevmiyorum hayir, hayir, hayir... DEGISMELI!..."

Zorbaydi simdi. Zorbaydi artik o da. Digerleri gibi. Kati ve acimasiz olmak, kendini dayatanlarin suratina kapiyi carpip icine siginmak... Buydu tutumu. Buydu yazgisi. Yedigi darbelerin, aldigi yaralarin, umitsizligin yuregine kazidigi oz buydu: Acimasizlik: Disardan bakanlara gore, busbutun zorbacaydi tavirlari. Disardan bakanlara gore suydu, buydu iste... Bir yigin deger yargisi, bir yigin yargi, bir yigin karalama, carpitma, bir yigin yanilsama... Kacinilmazdi butun bunlar. Ama artik ozerkti o. Onu hic durmaksizin yargilayan gozlere karsi kendini savunma geregini duymuyordu. cunku firlatilan oklar, artik yuregine degmiyordu. Ve belki sevgileri de ulasamiyordu o'na kimbilir? oylesine bir koza ormustu ki cevresine, hic bir sey duymuyordu. Hissettigi tek sey, hicbir sey hissedemedigiydi artik. Buydu yazgisi: APATI!

Zorba degildi hayir, yalnizca kendini koruyordu. Ðnsan olmakti butun cabasi, ozgurluge sevdaliydi. Ama oylesine zorlayiciydi ki insan iliskileri, oylesine yipraticiydi ki, turlu turlu yargilarla uzerine geldiklerinde sertlesiyor, simsiki kapaniyordu. ustelik sevgi adina yapiliyordu o dayatmalar, dostluk adina mahkum ediliyordu. Ne dosta ne baskasina kendini anlatamiyordu. cunku herkes, kendi diline cevirerek alimliyordu sozlerini. cogu kendi bakis acisinin dogrulugundan odun vermiyor, hatta yanilgilari ve yanilsamalari aklina bile getirmiyordu. Evet, cogu boyleydi; dusunduklerimle karsimdaki kisinin gercekligi acaba bir mi, ortusuyor mu, acaba onu anliyor muyum, ya da ne derece anliyorum?" gibi sorgulamalara girismiyordu cogu. Boylesi supheler tasimaksizin, karsisindaki kisiyi kendince, kendi merceginden yansiyanlara gore yargilayanlar ordusuna direnebilmenin yolu, ozerk, ozgur ve bagimsiz kendi dunyasini kurmaktan geciyordu. Benmerkezciligin boylesine kok salmis oldugu bir dunyada, kimsenin cekimine girmeden, kendi agirlik merkezini icine kaydirmak istiyordu. Disardan ve icerden dayatilan her turlu zorunluluga direnmek, yazgisina meydan okuyup "ozgurum, ozgur" diye haykirmak istiyordu. Ama onlar ozgur degilken, ama onlar zorbayken, acimasizken, onlar degerleri harcarken, onlar ezip gecerken, onlar" hayir, asla, imkansiz" derken, onlar degismezken, ama onlar degistirilemezken, kendisi olma sansi var miydi?

"Nasil bir zihniyet bu, nasil bir tutum? Neden baskalarini da ille kendisi gibi kilmak ister insan? Kendi egosunun sinirlarini alabildigine genisletip digerlerinin alanina, merkezine girmeye, onlari da kendi cizgisine, kendi hakikatine cekmeye nicin can atar bazilari?

Nasil bir aclik bu; otekini yutmak, kendinin bir uzantisi haline sokmak arzusu nerden kaynaklaniyor? Benligin bu yayilmaciligi, hicbir sinir tanimayarak kendi deger yargilarini, fikirlerini baskalarina dikte ettirme yaklasimi nerden geliyor? Neyin nesi bu indoktrinasyon egilimi? Niye bazilari, emperyalizmin itkilerini andiran gudulerle yaklasirlar otekilere? Ðnsani arac olarak goren zihniyetin yapisi nerede kok saliyor? ozunde kendini de arac olarak gormenin, kisi olamamanin getirdigi turlu degersizlik duygularinin, kendini var edememenin yansimalari nereye dek uzaniyor?

Peki ya insani amac olarak goren birey? O nasil yaklasir baskalarina? Herseyden once karsisindakini bir INSAN olarak algilamaz mi o? Kendi ozerk ve bagimsiz dunyasinda kendine emek harcayarak gelistirdigi ozguven, ozkabul, ozbegeni, ozsevgi, ozsaygi vb. tutumlar esliginde baskalarini da kucaklamaz mi? Onun kendine bictigi misyon, insanlarin kendi ic yolculuklarinda karsilastiklari engelleri, acmazlari alt etmek amaciyla onlara destek vermek, onlari kendilerine goturen yolda bir kopru, bir isik olabilmek degil midir? Boylesi bir insan, ozgur insan, moral deger yargilari kurar mi? Her gordugunu kiliflara sokmaya, etiketlemeye ugrasir mi? Ona gorunenleri hazir kaliplara ya da kendi merceginden yansiyanlara gore olcup bicmeye, yargilamaya, damgalamaya kalkisir mi? Sanki gerceklige baska turlu bakilamazmis gibi, sanki kisilikler toptan yargilanabilirmis gibi... Kimse kimseyi oldugu gibi ve oldugu kadariyla goremez.

Sana son sozlerimdi bunlar. Sana ve beni acimasizca yargilayan, beni harcayan, duydugum gonulden bagliligi ligme ligme dograyan, dostlugumu elinin tersiyle itip bana kapilarini ebediyen kapayan herkese... Son sozlerimdi. oyleyse elveda hepinize. Alo, elveda!"

Kendisinden her soz acisinda birseylerin eksik, birseylerin carpik, birseylerin gorece hatali oldugunu hissediyordu. Ne denli icten ve acik olmaya calisirsa calissin, kendini tam olarak ve oldugu gibi ifade edemedigini, edemeyecegini biliyordu. Yanilgi ve yanilsamalari ne dilden, ne dusunmeden tek tek ayiklamanin olanagi yoktu. Yuzde yuz hakikat, yuzde yuz nesnellik, yuzde yuz durustluk ve ictenlik, yuzde yuz anlayis... Hayaldi bunlarin hepsi. Insancocugunun vazgecemedigi birer ideal... Kendisinden her soz acisinda, sozun otesine uzanan sezgileri icten ice rahatsiz ediyordu onu. Sozleriyle kendi gercekligi arasindaki ortusmezligin keskinlesmis bilinci, konustukca yabancilastiriyordu onu kendisine. Susunca da ayni sey oluyordu ustelik. Hatta kendi arka odasina cekilip yazdigi zaman bile!... Ne yaparsa yapsin, yuzde yuz kendisi olmadigini, olamadigini ve olamayacagini ta derinden duyumsuyordu.