kmnfgfn] klg o;kfnL lax] u/]5
uflGw /fh
e§/fO{
s'/f To:t} @)$&–$* lt/sf] xf] . xfdL
/fdk'/ s[lif SofDk;df :gfts clGtd jif{df k'lu;s]sf lyof}+ . ;a}sf]
a;fO xf]:6ndf g} lyof] . s]xL lyP :yfgLo ;fyLx?
;fOsndf 3/ SofDk; cf]xf]/ bf]xf]/ ug]{ . egf{ x'+b}v]/L k|j]z k/LIff, P;Pn;L /
cfOP:;Ldf NofPsf] g+a/ cg';f/ d]/L6df 5flgg] ePsf]n] ;a} p:t} p:t} :t/ / ;dfg
k|s[ltsf lyP . t/ klg sf]xL Ps b'O{ jif{ u'lN6P/ Ps b'O{ ef]6f a9L km6fPsf lyP eg]
sf]xL lrlrn}df :s'n z'? u/]sfx? eg] cf]7df h+'ufsf] /]vL ga:b}df ca xfsLd x'g]
egL b+u lyP . hfuL/sf] Tolt ;d:of lyPg, kf; x'g] ljlQs} sf]xL k|f]h]S6lt/
xflgg] ;'/df lyP, sf]xL nf]s;]jf n8]/ s[lif ljsf; sfof{nodf hfuL/ vfg'k5{ eGb}
;fdfGo 1fgsf lstfj e]nf ug{ yfn]sf lyP . sf]xL rfxL+ cfkm\g} ufp+sf] :s'ndf
k9fpg hfg] t/v/ ub}{ lyP .
Tof] eGbf csf]{ Pp6f ;d'x klg lyof] xfd|f] ;d'xnfO{ efO eGg] – b'Mv ;'vsf
bz ef]6f a9L km6fPsf . cfwfh;f] /fdk'/ ahf/ jl/kl/
8]/f lnP/ a;]sf lyP kl/jf/ ;lxt . s]xL rfxL+
kl/jf/nfO{ 3/ jf dfOtd} 5f]8]/ xf]:6nd} a:y] . of]
a'9\of}nL bfOx?sf] ;d'x rfxL+ k9fO ;lsg] ljlQs} hfuL/df kms]{/ xfsLddf k|df]zg
kfpg] cfzfdf sf] klxn] xfhL/ x'gk'Ug] lbg uGb} lyP .
Tof] kl5Nnf] ;d'xnfO{ 5f]8]/ …kmfOgn oLo/Ú eg] kl5 ;a}df cs}{ vfnsf]
pd+u lyof] . cl3Nnf] ;fn b]lv kmf6\6km'6\6 s;} s;}sf]
ljx] klg x'g yfln;s]sf] lyof] . w]/} h;f]sf] 3/lt/af6
s'/f rln;s]sf] lyof] . ufO+u'O+ s;} s;}sf] ne k/]sf], OG6f]df]nf]hLsf]
k|flS6snsf] nflu k'tnL 5f]Kg hf+bf …em\ofKkÚ k'tnL k/]sf] vfnsf s'/f ;'lgP klg
;To tYo t]tL olsg ePsf] lyPg . t/ klg ;a}sf] cfcfkm\g}
k|of; hf/L lyP .
pd]/n] RofKb} NofPkl5 Pp6f rfxgf ;a}nfO{ x'g] /x]5,
s;}df w]/} s;}df yf]/} . k|]dk|;fb, hLjg, gj/fh, lji0f'x/L, dbg, ;'efif,
ljgf]b, ;'/]Gb|, z+s/ ;a}df lyof] g} . To;dWo]
k|]dk|;fbn] kf]xf]/ ;fn g} ljx] u/]sf lyP . slxn] sfxL+ ljx] kl5sf
s[ofsnfkx?sf] ;lrq j0f{g u/]/ s]6fx?nfO{ e't'Ss kfy]{ . ljgf]bsf] eg] ufp+3/df
cfkmGtsxf+ hf+bf cfp+bf pt} ne k/]sf] lyof] . 5f]6s/Ldf
eGg] xf] eg] Pp6f pkGof;sf] gfos h:t} lyof] p ;a}sf nflu .
lbgx? To;/L
g} ljTb} lyP . clGtd jif{ cfPkl5 xfdL ;a}sf] /S;Lsf]
dfqf / 3lgi6tf cln a9L g} ePsf] lyof] . x'g klg P;Pn;L af6 ;f]em} kf+r jif]{ aLP;;L
k|f]u|fddf cfpg]x?df cs}{ vfnsf] cGt/+u ;DaGw lyof] . zfob
b'O{ rf/ dlxgf kl5 5'l6g] ePsf]n] klg dgdf klxn] b]lv u'lD;P/ a;]sf /fd|f
g/fd|f s'/fx? s'df/ bfO{sf] /]i6''/]G6df 5tf5'Nn x'g] u/]sf
lyP . o:t} If0fx?df ljx]sf /x/x?, afa' cfdfsf u'gf;fx?, ufp+n] 7L6Lx?sf
cfdGq0fsf syfx? Kff]lvg] u/]sf lyP . e/v/ e/v/ ahf/df
leqLPsf] cf]:sf/ /S;Lsf] gfddf ;d]t …cf]:sf/ ;d"xÚ
u7g ePsf] lyof] xfdL dWo]sf l;gLo/x? ;d]6]/ . zfob
cfkm\g} sfo{ Jo:ttfn] d To;sf] ;b:o eg] x'g ;s]sf] lyOg . t/ o;sf] dtna d Tof] ;d"xsf] ;b:otfsf] nflu cof]Uo eg]
xf]Og .
x/]s ;KtfxfGt d /fdk'/ ahf/df
k'u]sf] x'Gy]+ . o:tf]df d]/f] ;xKof;L sf] x'g] eGg] rflx+
lglZrt x'+b}gYof] . cfkm\gf] uf]hLdf /sd 6Gg af]s]/ kLpg] ;fyL vf]Hg lx+8]kl5
ge]l6g] s'/f klg cfp+b}gYof] . gj/fh To:t} dWo]sf]
d]/f] 3lgi6 ;xKof;L x'g k'u]sf] lyof] .
gj/fhsf] 3/ uf]vf{ lt/ lyof] . cfOP:;L ;s]kl5 ljP:;L z'? ug{ s]xL ;do af+sL x'+bf /
g]kfnsf] k|hftflGqs cfGbf]ng x'g] ;do kf/]/ p;sf] ufp+ glhs} d s[lif / lj1fg
ljifosf] u'? x'g klg k'u]sf] lyP+ . To;}n]
p;sf] ufp+3/sf] t:jL/ d]/f] dfg;k6ndf lyof] g} .
d e/v/ @@ jif{ nfu]sf] lyP+,
gj/fh deGbf em08} tLg jif{ hlt kfsf] lyof] pd]/df . t/ sn]hdf /fd|f] ljBfyL{sf]
wfsn] ubf{ d klg l;lgo/x?sf] bf+hf]df xf/fxf/L x'Gy]+ . lbp;f]
sn]hdf t Tolt s'/f x+b}gy] . t/ a]n'sL s'df/ bfO{sf]
/]i6'/]G6df jLo/sf af]tn vfnL x'+b} hf+bf xfdL leqsf u'D:ofx6 klg lglv|+b}
hfGYof] . s'/fsfgLsf l;nl;nf pg} x'Gy] – s;n] s] hfuL/ kfpnf, s;n] of] ;fn ljx]
ub}{5, s;sf] sf];+u ne k/]sf] 5 o:t} .
/fdk'/ SofDk;df s]6Lx?sf] hdft
;fgf] lyof] . Tof] klg k|fljlws lzIfftkm{ Go'gtd dlxnf ;xefuL u/fpg] clek|fon]
bz k|ltzt sf]6f ;'/lIft ePsf]n] ubf{ . o:tf]df s'g} s]6fs]6Lsf] ne kg}{ d'lZsn,
kl/xfn] klg n'sfpg d'l:sn, n'sfOxfn] klg hf]ufpg d'l:sn . To;}n] klg xfd|f]
Jofraf6 Ps csf{nfO{ dg k/fP/ ne kg}{ ;s]sf] lyPg s;}sf] klg . gj/fhdf klg ToxL ;d:of /x]5 . jfg ;fO8]8
ne gu/]sf] t x}g t/ 6' j] x'g] tkm{ slxNo} k|ult ePg . ;fyLx?n] s'/f nlub]pg\
eg] ndL algb]nf h:tf] ;fyL cfkm\g} nflu s'/f ug{ g;ls/fVof x'+bf]/x]5 .
ne kg]{ csf]{ sfObf lyof] h'lgo/ s]6Lx?;+u 3lgi6 x'g] . h'lgo/x?;+u 3lgi6 x'g] tl/sf Snf; gf]6x? lbg]
jf h]g]l6S;\sf lx;fjx? xn ug{ ;Sg' kYof]{ . t/ tL :yfg l;ldt ;fyLx?n] dfq lng
;Sy] . xfd|f] gj/fh dfly eg]h:t} u'lN6P/ b'O{6f ef]6f]
a9L km6fPsf] ;fyL lyof] . To;}n] Tof] tl/sf klg p;sf]
nflu pko'St ePg . v} s;sf] b'ef{Uon] xf] s'GgL t]:tf] :yfg lng] sfd rfxL+ dh:tf
cwsNrfx?sf k'k'{/f]df kYof{] . a? s'g} a]nf ;fyLx?n] dnfO{ kf] lh:sfp+y] …s]
xf] kmnfgL t t+;+u jfg ;fO8]8 ePsf] 5 /], n n dfdf df]h u/Ú . …dfdfÚ ;fyLx?n] dnfO{ af]nfpg] gfd lyof] . x'g
t d jfx'gr/LnfO{ 6]:6 kf; gub}{b]lv ljx]sf k|:tfjx? 3'O/f] 3'O/f] cfpg yfn]sf lyP . t/ cfkm\gf] nIo cs}{
lyof] . s;};+u ne k/]sf] klg lyPg clg l56} k|]d, ljx]sf] aGwgdf af+lwg tof/ klg
eO;s]sf] lyOg . ljut kf+r jif{ b]lv cfkm\g} v'6\6fdf pleP/ k9fO cufl8 a9fPsf]
eP klg ;fyLx?nfO{ eGg] uy{]+ æd'nf, cfkm\gf] >LdtLnfO{ ;f/L lsGg klg 6fpsf]
sGofp+b} afp;+u wfg a]r]sf] k};f dfUg' k5{ eg] s] ljx] ug'{<Æ
jf:tjdf t]ltv]/sf ;dox? sfObfn] ljlt/x]sf lyP . d]/f] b[li6df
gj/fhdf eg] pd]/n] x'sf{Psf k|fs[lts OR5fx? t+5f8 d5f8 ul//x]sf efg x'GYof] . sn]hlt/af6
ne kg]{ ;a} 9f]sf aGb eO;s]sf lyP . aflx/ ufp+3/df
SofDk; kl/jf/sf] 3lgi6tf lyPg . aflx/ lg:sg] eg]sf]
/fdk'/ ahf/ g} lyof] . Tof] klg uf]hLdf k};f x'+bf dMd vfg], a]nfa]nf ;fa'g /
6'yk]i6 lsGg], k'/fgf] xL6/ xf]i6n jf8]{gn] p7fOlbP kl5 gof xL6/ lsGg] jf
z'qmaf/ a]n'sL aLh'nL kfgL r9fpg] 7fp+ lyof] . To:tf]df
stf sf];+u dg ldNg k'Ug] < cln j/k/ ufp+3/ 8'Ng ;fOsn rflxGYof] . l/6g{ cfpg] s'/fsf] Uof/G6L geOsg !% ;o xfn]/ ;fOsn lsGg klg
g;lsg] .
df};dn] Rofn]Gh u/]sf] lbg cf]:sf/ u|'k rf/ ah] g} nfUof]
/fdk'/ ahf/ lt/ . Tof] ;'g]kl5 cfkm"df klg 56kl6
eOxfNof] . ljxfgsf] ;d'xaf6 kf+r ;ft hgf ljBfyL{x?n] 6\o'zgsf] kmL a'emfPsf]n]
kGw ;f]x| ;o hlt uf]lhd} lyof], a}+sdf /fVg klg EofPsf] lyPg . Tof] lbg klg ;fyL vf]Hb} lx+8]sf] gj/fh g} e]l6of] . hf+8 vfg k'/fg} ;fyL;+u 7Ls x'G5 h:tf] nfUof] clg nfluof] s'df/ bfOsf]
/]i6'/]G6lt/ .
;ft aHbf ;Dd tLg af]tn aLo/ leq kl;;s]sf] lyof] . /S;L leq k;]kl5 a'l4 aflx/ lg:sG5 eg]h:t} s'/f aflx/ lg:sg z'?
eof] . df3 dlxgf nflu;s]sf]
lyof] . aflx/ lgik:6 cGwsf/ lyof] . d}gaQLsf] dw'/f]
pHofnf]df aLo/ 3'6\Sofp+b} ubf{ gj/fhsf] dg leqsf s'07fx?n] klg cGwsf/;+u} af6f]
lng yfn] .
ædfdf, dnfO{ Pp6f s]6L ldnfO lbg k/\of]Æ
gj/fhn] PSsf;L k|:tfj /fVof] .
jf:tjdf d Tof] 7fp+sf] :yfgLo
lyP+ . a;fO rfxL+ d]/f] klg z'?b]lv g} xf]i6ndf lyof]
. P;Pn;L lbPb]lvg} d}n] h'lgo/x?nfO{ 6\o'zg k9fp+b} u/]sf]n] klg d Tof] Pl/ofdf
slnn}df lehL;s]sf] lyP+ . P;Pn;Lsf] l;hgdf Ps 8]9 ;o
hgf hlt s]6fs]6Lx? d;+u 6\o'zg k9\g cfpg] s'/f k|foM
d]/f ;a} ;fyLx?nfO{ yfxf lyof] .
æx}g s] eG5 of] ;fyL< d}n] stfaf6 ldnfpg] < 3/ lt/
s'/f u/]gp <Æ d}n] gj/fhnfO{ g} k|ltk|Zg u/]+ . gj/fh cr]n
a]nf a]nfdf 3/lt/ a9L wfpg] u/]sf] dnfO{ /fd|} yfxf lyof] .
ljo/sf] nfdf] 3'6\sf 3'6'Ss kfb}{
gj/fhn] b'Mv];f] klg nfd} kf]Vof] . Pstfsf lbjfgf x'g] xb};Dd nfUbf klg
SofDk;leq ne :6f]/L ;kmn agfpg g;s]sf], ufp+3/af6 ;ft jif{;Dd aflxl/+bf cfkm'eGbf
sfG5f efO elthfx?sf] tLg tLgj6f 5f]/f5f]/Lx? eO;s]sf],
ufp+df hf+bf gof+ l5dnsf s]6Lx?n] sfsf eg]/ lh:sfPsf] . jf:tjdf oltGh]n ;Dddf
gj/fh Psfb]zsf] syf h:tf] eO;s]sf] /x]5 ufp+3/df .
x'g t gj/fhsf] ufp+3/ h:tf]df …Tolt k9]sf] s]6fnfO{ 5f]/L
lbg kfP 5f]/Lsf] 3/ /fd|f] x'GYof]Ú eg]/ k|:tfj /fVg] lktfdxx?sf] sdL x'g gkg]{
. t/ lsg lsg gj/fhnfO{ To:tf] klg h'/]sf] /x]g5 . cfkm'nfO{ rf/lt/af6 k|:tfj
cfPsf] clg xKt} lkR5] 3/ hf+bf cfdfn] dnfO{ k6s k6s 58\s] xfg]/ …a'xf/L shfpg]]
/x/Ú ;'gfPsf] s'/fsf] 3f]if0ff u/]/ gj/fh leqsf] cfuf]df r? xf]Dg] sfd u/]+ d}n] .
s'/f ulxl/+b} hf+bf gj/fhsf] dg leqsf] 3fpsf] ulx/fO b]lv+b} uof] . 3/ hf+bf l;w} d ljx] u5'{ eGg klg cK7\of/f]
eP5 gj/fhnfO{ . cfkm}+n] s'/f yfnd\ s'/} g;sL s;sf] 5f]/L xf]< stfsL xf]<
s] hft xf]< eft ldN5< eGg] cfdf afa' . x}g dnfO{ s]6L x]l/lbg';\ eGg klg
emg cK7\of/f] .
ædfdf, o;kfnL klg d+;L/sf]
klxnf] ;ftf cfwf SjLh xfk]/ 3/ uP+ . cfkm'nfO{ ljx]
ug{ dg nfUof 5, cfdf afa' s'/} ub{}gg\ . s'/f] p7fp+5g\ ls eg]/ …o;kfnL t
kmnfgfn] klg ljx] uof], kf]xf]/ ;fn l9:sfgfn] ljx] u/]/ o;kfnL 5f]/f kfO;SofÚ]
eg]/ cfdf;+u s'/f u/]+, s'/} ub}{gg\ of/ .Æ yfdL;Sg' gePkl5 gj/fhn] cfkm\gf]
u'Xo vf]Nof] .
gj/fhsf] l;l/o; s'/fn] xf] sL,
jLo/ ;f+Rr} w]/} ePsf]n] xf] dnfO{ klg emgGg eP/ cfof] . slt ah]sf] lyof]
s'GgL, s'df/ bfO{n] /]i6'/]G6sf] 9f]sf cl3 g} aGb ug{ nufO;s]sf /x]5g\ . aLn Nofpg ;+s]t u/]/ p7]/ lj:tf/} eg]+, ægj/fhhL, hfp+ cj /ft
w]/} eP5 . Æ
ædfdf, dnfO{ tkfO{+n] k9fpg] Pp6f s]6L ldnfOlbg' kof] .Æ
jflx/ lg:s+b} ubf{ s'ln{+bf] :j/df gj/fhn] km]l/ k|:tfj /fVof] . jl/ kl/ x]/]+,
;a} kfn} kfnf] dnfO{ / gj/fhnfO{ x]b}{ /x]5g\ .
æhfp+ cj, SofDk;d} uP/ s'/f
u/f++}nfÆ eGb} d jflx/ lg:s]+ . gj/fh d]/f] kl5 nfUof] .
To;sf] b'O{ dlxgf hltdf kmfOgn
k/LIffsf] ?l6g lg:Sof] . hf+8/S;L ;+u}+ ;a}s'/f aGb eP
. l/hN6 gx'+b} s]xL ;dosf] nflu d SofDk;d} sfd ug{ yfn]+, gj/fh ufp+ kms]{/ pt}
xfO:s"ndf s[lif k9fpg yfn]5 . To;sf] b'O{ tLg jif{kl5 k|f]h]S6df sfd ubf{
hLjg;+u e]6 eof] . gj/fhn] k9fpg yfn]sf] tLg dlxgf hltdf ToxL :s'naf6 P;Pn;L
lbg] s]6LnfO{ 6\o'zg k9fp+bf k9fp+b} ne u/]/ ljx] u/]5 .
Tof] lbg d]/f] dfg;k6ndf Ps
jif{sf] cGt/df pAh]sf gj/fhsf b'O{ ljkl/t t:jL/x? 3'ld/x] . slxn] 6]a'nsf]
jl/kl/ s]6Lx?nfO{ 6\o'zg k9fp+g a;]sf] gj/fh, clg Pp6L p/G7]pnL s]6Ln] 58\s]
x]b{} 6]a'nd'gLaf6 v'6\6f s'lNrlb+bf /ftf]kL/f] eP/ af]Ng g;s]sf] . clg slxn] 3'd}{nf]
lbgsf] ljxfg afa' kmn}+rfdf a;]/ af/Llt/ x]b}{ a;]sf, cfdf lk+9Lsf] hf+tf]df
e}+;LnfO{ s'+8f] Vjfpg] ds} lk+wL/x]sL clg gj/fh rfxL+ an];Llg/af6 vf+af]df
c8]; nfu]/ e'+Olt/ x]b}{ eGb} u/]sf] æo;kfnL t ljgf]bn] klg ljx] u/]5 . kf]xf]/ ;fn k|]dk|;fbn] ljx] u/]sf] lyof] o;}kfnL 5f]/f] kfP5
.Æ
cjg{ ljZjljBfno, cnfjfdf
l8;]Da/ *, @))@
-/fdk'/sf] ;Demgfdf n]lvPsf] syf
xf] of] . k|d'v 36gf sfNklgs xf] t/ jf:tljs emNsf] lbg ;f]xL Jofrsf s]xL
;fyLx?sf] gfd kfqsf] ?kdf lrq0f u/]sf] 5' . o;af6 ;fyLx?nfO{ kg]{ dsf{k|lt
clu|d Ifdfofrgf ub{5' ==========– tkfO{+x?s} k'/fgf] ædfdf Æ _