|
welcome
to
|
|
|
|
Tục thờ cúng mười
hai mụ bà Thông thường mỗi khi gia đ́nh có phụ nữ sắp sinh nở, trong nhà sửa soạn trang thờ sạch sẽ, nhang đèn bánh trái, người trưởng thượng đứng ra khấn vái mười hai Mụ bà cho mẹ tṛn con vuông, hoặc khi trẻ con đau bệnh... Tại Việt Nam ngày trước tục thờ cúng mười hai Mụ bà c̣n gọi là bà Mẹ sanh gần như phổ biến, nhà nào cũng có dành riêng "trang" thờ, trên trang thờ không h́nh tượng, chỉ dán tờ giấy hồng đơn ở giữa, một đôi giày trẻ con bằng giấy màu, một bộ đồ thế (quần áo giấy), chiếc nón lá giấy (nhỏ) và một lư hương, mặt ngoài trang thờ phủ bức màn điều, hai bên dán hai mảnh giấy vàng cắt trổ thủng hồi văn h́nh kỷ hà hoặc hoa lá như hai lá phướn 0,10 x 0,30m, tuỳ cái trang lớn nhỏ. Thông thường mỗi khi gia đ́nh có phụ nữ sắp sinh nở, trong nhà sửa soạn quét dọn trang thờ sạch sẽ, nhang đèn bánh trái, người trưởng thượng đứng ra khấn vái mười hai Mụ bà cho mẹ tṛn con vuông, hoặc khi trẻ con đau bệnh cũng lên đèn thắp nhang van vái cho đứa trẻ lành bệnh. Đó là t́nh trạng thờ bà Mẹ sanh tại nhà của các cư dân Nam bộ, các chùa miếu thảng hoặc cũng có thờ "gởi" (phối tự) trên các trang thờ, hoặc ngoài một miếu nhỏ, như các chùa Hóc Ông, chùa Biên Hoà, chùa Phước Tường Thủ Đức, chùa Minh Hương Gia Thạnh Chợ Lớn, một số các chùa miếu Bà của người Hoa các nơi, nhất là tại Điện Ngọc Hoàng quận I thành phố Hồ Chí Minh có thờ một bộ tượng bà Mẹ sanh, gồm 12 tượng bằng gốm men màu (Quảng Đông diêu) của ḷ gốm Cây Mai Chợ Lớn sản xuất. Có thể bộ tượng do một "cúng chẩy xí" (công tử sư) sư phụ nặn tượng gốm nào đó bên Phật Sơn, Quảng Đông (nơi làm gốm trang trí đ́nh miếu nổi tiếng) được mời sang làm tại ḷ gốm Cây Mai vùng Phú Lâm Chợ Lớn xưa, mỗi tượng được thể hiện các tư thế khác nhau thật sinh động, với mấy màu men trắng, xanh, vàng, nâu, đỏ cố hữu của loại men gốm Quảng Đông. Đây là bộ "tiếu tượng" gốm men màu Quảng Đông diêu, Đài Loan gọi là gốm "Cô Chi" (Giao Chỉ) quư hiếm c̣n lại tại Việt Nam (xin xem "Gốm Cây Mai Sài G̣n xưa" tác giả Huỳnh Ngọc Trảng - Nguyễn Đại Phúc). Mười hai Mụ bà là ai mà có đến 12 bà và tục thờ cúng có từ bao giờ? Tục thờ mười hai Mụ bà là một tín ngưỡng được người Việt tiếp thu từ người Trung Hoa. Theo truyền thuyết Trung Hoa th́ tục thờ này có nguồn gốc từ lâu đời, được giải thích trong bộ truyện Phong Thần c̣n gọi là Phong Thần Diễn Nghĩa. Theo trong truyện Khương Tử Nha phụng chỉ Ngọc Đế phong cho ba vị tiên Đảo là Vân Tiêu, Quỳnh Tiêu và Bích Tiêu nắm giữ cái Hỗn Nguyên Kim Đẩu (đấu vàng). Đời người trước sau đều chuyển kiếp từ cái "kim đẩu" này, tức là cái "tịnh quyên" hoặc "sản bồn" (chậu nước tắm rửa đứa bé vừa lọt ḷng mẹ), phụ nữ sinh đẻ gọi là "lâm bồn" là vậy. Vân Tiêu, Quỳnh Tiêu, Bích Tiêu gọi chung là "Tam cô" là môn đồ của Quy Linh Thánh Mẫu, ngày nay "Tam cô" gọi chung là "Chú sanh Nương Nương" (Bà mẹ sanh). "Chú sanh Nương Nương" c̣n gọi là "Thụ tử thần" (Thần ban con), gồm có 12 bà chị (Thập nhị thư bà), Thập nhỉ Bảo mẫu, Thập nhị Đ́nh nữ, ngẫu tượng h́nh là 12 tượng nữ bồng con, cho bú, tắm rửa hoặc tay bồng tay dắt, đứng ngồi với 12 tư thế khác nhau. Tên mười hai Mụ bà gồm có: 1. Trần Tứ Nương là bà chị "Chú sanh", 2. Vạn Tứ Nương là bà chị "Chú Thai", 3. Nguyễn Tam Nương là bà chị "Giám sanh", 4. Tăng Ngũ Nương là bà chị "Bảo tống" (ẵm trao), 5. Lâm Cửu Nương là bà chị "Thủ thai", 6. Lư Đại Nương là bà chị "Chuyển sanh", 7. Hứa Đại Nương là bà chị "Hộ sản", 8. Lưu Thất Nương là bà chị "Chú nam nữ" (định trai gái), 9. Mă Ngũ Nương là bà chị "Tống tử", 10. Lâm Nhất Nương là bà chị "An thai", 11. Cao Tứ Nương là bà chị "Dưỡng sanh", 12. Trúc Ngũ Nương là bà chị "Bảo tử" (bồng con), mười hai bà. Theo sách Đài Bắc thị tuế thời kư ghi: "... nhưng tại Từ Hựu Cung ở Tồng Sơn, Đài Bắc thị lại "phối tự" cung phụng đến 13 bà Mẹ sanh, thêm một Bà tên Đỗ Ngọc Nương chuyên đỡ đẻ (tiếp sanh) tại địa phương này, v́ cảm kích thiện tâm của Bà luôn tận tuỵ giúp đỡ mọi người vượt qua mọi khốn đốn, nên nặn tượng thờ Bà chung với 12 Bà có từ trước. |
Trang
Chủ