Từ rất lâu
đời, người ta đă biết đến
chùa Hương – Hương Sơn, một danh
lam, một cảnh quan kỳ thú, một di tích
nổi tiếng thuộc hàng bậc nhất
của đất nước. Đại danh
thắng này bao gồm cả một quần
thể những cảnh đẹp tự nhiên cùng
những công tŕnh kiến trúc nghệ thuật do
bàn tay con người tạo dựng nên. Nằm
trải rộng trên một địa bàn gần
1.000 ha thuộc địa phận xă Hương Sơn,
huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây (thuộc dăy
núi đá vôi Phủ Lư – Ninh B́nh, Bắc Trường
Sơn).
Chùa Hương -
Niềm tự hào của người Việt
Đây không chỉ là một danh thắng nổi
tiếng mà c̣n là một "cái nôi" của
đạo Phật Việt Nam, cái nôi văn hóa
cội nguồn tâm linh và đạo lư cổ
truyền của dân tộc. Vùng đất thiêng
này c̣n ẩn chứa nhiều dấu tích cổ xưa
cùng những di tích lịch sử hào hùng từ
thuở cha ông dựng nước và suốt
cả chiều dài lịch sử đấu tranh
giữ nước từ thời vua Hùng đến
thời Đinh – Lê…, thời Tây Sơn Nguyễn
Huệ đến thời đại Hồ Chí
Minh – Cách mạng Tháng Tám đánh Pháp, đuổi
Nhật, chống Mỹ…
Do những vẻ
đẹp kỳ diệu của thiên nhiên cùng
những công tŕnh sáng tạo của con người
và những kỳ tích xa xưa c̣n giấu kín
trong ḷng các hang đá sâu, trong các tầng đất
trầm tích mà thắng cảnh Hương Sơn
ngày càng có sức hấp dẫn kỳ lạ
đối với khách thập phương,
kể cả khách du lịch, khách hành hương
trong nước và nước ngoài.
Chẳng phải
tự nhiên mà từ hồi đầu thế
kỷ thứ XIX, Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm,
một ông chúa quyền bính, nổi tiếng
về hay chữ và sành sỏi các thú du ngoạn
ở triều Lê khi đến đây đă
phải sửng sốt thốt lên những
lời thán phục và đă tạc lên vách đá
lời b́nh phẩm rằng: Hương Sơn
chốn "sơn thủy hữu t́nh" (lời
đề trên vách đá Suối Yến) và Hương
Sơn "kỳ sơn tú thủy" (lời
đề trên vách đá suối Yến) và Hương
Sơn “kỳ sơn tú thủy” (lời đề
trên vách đá suối Tuyết). Hơn thế, ông
đă khắc trên vách động Hương Tích
một ḍng đại tự "Nam thiên đệ
nhất động” (động đẹp
nhất nước Nam).
Rồi c̣n biết
bao danh nhân đất Việt từ Ngô Th́ Sĩ,
Nguyễn Thượng Hiền, Chu Mạnh Trinh,
Nguyễn Cao, Cao Bá Quát, Bùi Dị, Bùi Kỷ,
đến Tản Đà, Xuân Diệu, Chế Lan Viên,
Tố Hữu… Các bậc đế vương
của đất Việt ở nhiều thời
đại cũng đă từng đến đây;
đều đă ghi trên vách đá, hoặc trên các
trang sách những lời cảm tác, những áng
thơ văn bất hủ ca ngợi cảnh đẹp
của đại danh thắng này. Cũng chính
bởi giá trị tuyệt mỹ của danh
thắng và di tích này mà từ hồi Pháp trị,
1925, phủ Toàn quyền Pháp ở Đông Dương
đă ra quyết định liệt hạng. Chính
quyền mới nước Việt Nam Dân chủ
cộng ḥa, ngay từ đợt đầu khi Nhà
nước tiến hành xếp hạng các di tích
và danh thắng quốc gia (1962) đă xếp
hạng đầu tiên di tích và danh thắng này.
(Theo SGGP)