Hz.
Hadimi’nin asıl adı ‘’Ebu Said Hadimi’dir. 1701-1762 yılları arasında
yaşamıştır. Mezarı Hadim ilçesinin batısındaki mezarlıkta üstü açık
bir türbe içinde bulunmaktadır. Rivayet edildiğine göre Allah’ın
rahmetinden yoksun kalmamak için kendisine kapalı bir türbe yaptırılmasını
istememiştir. Bugünkü mezarı, Konya Valiliği görevini ifa ederken torunlarından
Kemal Hadımlı tarafından 1952 yılında yaptırılmıştır.
Hz.
Hadimi’nin dedeleri Buhara Türklerinden olup, XIV. asrın ikinci yarısında
, bugün Taşkent ilçesine bağlı Avşar kasabası yakınındaki Karacasadık
mevkiinde yerleşmişlerdir. Bundan yaklaşık üçyüz sene sonra da, babası
Kara Hacı Mustafa Efendi Avşar’dan ayrılarak Hadim ilçesinde yaşamaya başlamış
ve Hz. Hadimi de kısa bir süre sonra burada dünyaya gelmiştir.
Bu arada belirtmek gerekir ki, babası Mustafa Efendi, alim
ve fazıl bir kişi olduğu için Anadolu’nun
övünç kaynağı anlamına gelen ‘’Fahr-ü-Rum’’
lakabıyla anılmıştır.
Hz.
Hadimi ilk öğrenimini babasından almıştır. Daha sonra, valide hanımlarının
uygun gördüğü şekilde İstanbul’a giderek devrin ünlü bilginlerinden
Kazabadi Ahmet Efendi’den öğrenimini tamamlayarak icazetini (diplomasını)
almıştır. Bunun üzerine, memleketi Hadime dönmüş ve orada
ders okutmaya ve eserler yazmaya başlamıştır. Yetiştirdiği insanları
ve yazdığı kitapları kısa sürede üne kavuşan Hadimi Hazretleri, önce
padiah Üçüncü Ahmet sonra da birinci Mahmut tarafından İstanbul’a davet
edildi. Ikinci gidişinde Padişahın da hazır bulunduğu bir cemaate Ayasofya
Camii’nde Fatiha i Şerife’nin tefsirini yaptı. Bu tefsirin güzelliği padişahın
ve alimlerin dikkatini çekti ve takdirlerine mahzar oldu. Bunun üzerine İstanbul’da
kalarak Osmanlı Devleti içnde yazılan dini eserlerin , kendi incelemesinden
geçtikten sonra yayınlanması görevi teklif edildi. Fakat Hadimi, Hadim’de
kalarak öğrenci yetiştirmeyi bu görev teklifine tecih ederek memleketine döndü.
Pek çok alim yetiştirmiş olup bunların arasında ‘’Ayaklı kütüphane
lakabıyla anılan Müftü-zade Muhammed
Antaki, İsmail Gelenbevi, Mehmet Kırkağaci, Hafız Osman Üskübi, Ahmet Ürgübi,Konyalı
İsmail Hakkı, Hacı İsmail Kayseri gibi alimler yer almaktadır.
Hz.
Hadimi Hanefi mezhebindendi .Kendi el yazısı ile yazdığı bir yazıda; oniki
imamdan olan Cafer- i Sadık neslinden, dolayısıyle Hz
Peygamber’in neslinden gelmiş olduğunu yazmıştır.
Hz.
Hadimi’nin İslam hukuku, İslam ahlakı ve sosyal konularda birçok eseri
vardır. Altmış üç eseri arasında, Tarikat-ı
Muhammediye, Besmele Şerhi, Nakşibendi Risalesi, Mecmüat’ür Risale
en çok bilinenlerdir. Ayrıca bir
divanı dolduracak kadar şiir yazmış olduğu bilinmektedir. Çok bilinen
bir beyti:
‘’Kamil
odur ki koya her yerde bir eser ,
Eseri olmayanın yerinde yeller
eser.’’
Hadim’in
tam batısında yer alan yüksekçe bir konumda bulunan Temreği pınarı
semtinde bugün herbiri yüzlerce
yıllık onsekiz çam bulunmaktadır. Rivayete göre Hz. Hadimi eserlerini birkaç
insanın zor kucaklayabileceği bu çamların gölgesinde yazarmış. Orman
Bakanlığı uzmanlarına bu çamların yaşlarını tesbit ettirmek için başvuruda
bulundum.Sonuçta herbirinin en az 600 yaşında oldukları belirlendi. Hadim
Belediye Başkanlığı bu anıt ağaçları dikenli tellerle koruma altına aldı.
Buna rağmen son birkaç yıl içinde bunlardan biri kurudu.
Aydın
Özkul