Võ đạo là cái
đạo của người học võ, sống sinh động qua bản sắc văn hóa truyền thống, với điều
kiện kinh tế qua quá trình tôi luyện, tu tâm dưỡng
tính giữa con người với người, cộng đồng xả hội.
Võ
đạo trong võ cổ truyền Bình Định được nung đúc qua bao đời
và trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc, được thể hiện cụ thể:
1. Truyền thống
thượng võ, chống ngoại xâm: qua 4000 năm lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm, xây
dựng cuộc sống và bảo tồn
văn
hóa giống nòi .
2. Truyền thống
uống nước nhớ nguồn: Dân tộc ta có truyền thống "ăn quả nhớ kẻ trồng cây",
uống nước
nhớ nguồn,.
Người Bình Định đều có lòng tôn kính giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp
của dòng võ cổ truyền Bình Định, từ người có võ công cao cường đến người hiểu
biết chút võ nghệ đều tôn kính ra sức
truyền bá
và bảo tồn võ đạo, võ lý,
võ y, võ thuật, võ nhạc và những tinh hoa độc đáo của tổ tiên, tiếp tục truyền
lại cho các thế hệ sau này.
3. Truyền thống
võ sĩ đạo và trọng nhân nghĩa
Đây là truyền
thống vô cùng quý báu đã ăn sâu vào
người dân "đất
võ",
cả dân tộc
Việt. Người học
võ trước tiên phải là người có bản lĩnh
trong lĩnh vực
võ học,
luôn lấy tâm đạo để chế ngự tà đạo, có cốt cách của con nhà võ. "Tâm đạo" là nói
đến tu tập sống
làm người đạo
đức cao
thượng, trung tín. Trung thực với môn phái, truyền dạy những điều hay, việc
nghĩa. Một võ sĩ chân chính là một công dân tốt.
"Tà đạo" là sự
đam mê tửu sắc, rượu chè say sưa,
ham mê trụy lạc,
gây lộn
đánh người, phá rối xã hội, phép nước. Đó là những điều cấm kỵ đối với môn sinh
võ cổ truyền Bình Định. Người võ sĩ đạo còn phải được truyền thụ thuần thục về
tâm pháp và thực hiện nghiêm túc những điều cần và cấm làm:
-
Phải giữ gìn bản thân luôn trong
sáng, thuần khiết.
- Phải chuyên cần tập luyện võ công
gìn giữ
suốt đời, trung thành với môn phái.
- Phải phát huy và truyền dạy võ
công của môn phái theo "chính đạo".
- Không phản thầy, hại bạn, hà hiếp
người khác.
- Không khoe mình, chê người.
- Không có tư tưởng thắng vinh, bại
nhục.
Khi thâu nhận
võ sinh, người thầy bao giờ cũng chú trọng tướng diện, cử chỉ lời nói, cung cách
xử sự. Thân
nhân
lai lịch của
người học trò để truyền dạy hay từ chối, hoặc chỉ truyền dạy một ít thảo thức
thông thường (ngay cả người thân trong dòng họ cũng vậy). Sau khi được thử thách
để tuyển chọn, môn sinh phải lễ cúng tổ và được thử thách về sức chịu đựng, sự
kiên trì gan dạ, về đạo đức tư cách, về sự trung thành với môn phái, tuân thủ
môn quy, đặc biệt là sự tôn sư trọng đạo.
Lễ cúng tổ được
tổ chức trang nghiêm và theo nghi thức võ cổ truyền Bình Định, người thầy đứng
lên đọc văn tế ông Tổ nghề võ. Sau khi cúng Tổ, đệ tử làm lễ khởi động tay chân...
Người xưa thường nói: "Đệ tử tầm Sư dị, Sư tầm đệ tử nan" - người muốn học võ,
nghe thầy giỏi tìm đến không khó; thầy muốn truyền dạy võ thuật cho đệ tử không
phải dễ, bởi lẽ thầy phải "chọn mặt gửi vàng", phải chọn người có đạo đức trong
sáng, hành động đúng mực trượng phu.
Mỗi bài tập đều
có phần "lễ Tổ và bái Tổ". Bái Tổ chính là thể hiện sự tôn kính tổ tiên, môn
phái kính thầy, yêu quý đồng môn. Những người giỏi võ cuộc sống thường rất bình
dị, tài võ nghệ chỉ tiềm ẩn bên trong con người giàu lòng vị tha khiêm tốn, ít
khi lộ diện ra bên ngoài. Họ còn có các đức tính như:
Tín-Nghĩa-Hiệp-Dũng,
chính là tinh thần và mục đích của người võ sĩ đạo chân chính.
Chữ "Tín" là
cái tâm của con nhà võ, lời nói -
hành động
phải đi đôi, không đem võ ra "bán" theo dạng võ Sơn Đông.
Không
ỷ mạnh hiếp yếu, luôn bảo tồn võ đạo, uy tín môn đồ, mọi việc đều xử sự một cách
trong sáng, nhân nghĩa, không làm điều phi nghĩa, thất nhân thất đức - đó là "nghĩa".
Còn "hiệp, dũng" là những đức tính không thể thiếu được của con nhà võ, sẵn sàng
trừ
gian
diệt ác, thấy sự bất bình không đứng nhìn.
Ở
Bình Định học võ là để giữ
thân giữ nhà, cứu người giúp đời khi cần thiết.
Người có võ công càng cao thì đức tính lại càng khiêm
nhường, thường sống ẩn dật, không phô trương kiêu ngạo, đánh người "dưới ngựa"
hoặc truy thù đến cùng, nhưng khi đã ra đòn thì phải hạ thủ.
Tóm lại:
Võ đạo chính là đạo đức trong sáng, đức tính cao cả,
tâm hồn hỷ xả của con người học võ. Người có võ mà thiếu
đạo đức thì sẽ trở thành một tai họa không thể lường hết được và sự nguy hại
không những cho bản thân, gia đình và xã hội nữa.
Vì vậy, võ cổ
truyền Bình Định luôn đặt vai trò truyền thụ "võ đạo" lên hàng đầu, trong việc
chấn hưng nền võ học chân truyền, trong hiện tại và tương lai. Nhằm góp phần
phát huy
con người mới đa diện,
và bảo tồn truyền thống văn hóa dân
tộc.