TANIYALIM
Cyprinidae familyasının üyesidir, yani sazangillerdendir. Abramis Brama, Abramis Ballerus ve Abramis Sapa bu türün bilinen balıklarındandır ama biz burada sadece Abramis Brama' yı ele alıyoruz. Diğer iki tür aynı özellikleri gösterirler. Marmara ve Karadenizin akarsu ve göllerinde, bazı türleri de Ankara ve Kırşehir yörelerinde yaşar. Türkiye' de çapak, tahta balığı gibi yöresel isimlerle de anılır. Yabancı kaynaklarda bream, carp bream, brassen, lestch (leş) gibi isimlerle geçer. Vücudu yanlardan basık elipsi andırır formdadır. Küçükleri gümüş renginde iken büyüdükçe rengi bronzlaşır. Yetişkinlerin sırtı siyahi veya koyu yeşil yanları bronz rengidir. Yüzgeçleri pek büyük değildir, sırt yüzgeci tek parça ve yüksektir, bu manevre kabiliyetini arttırır yan yüzgecleri kurşuni diğer yüzgeçlerinin uçları siyahidir. Pulları büyük olup bütün vücudunu kaplar. Tüm vücudu kaygandır. Gözleri iricedir, başı vücuduna oranla küçüktür. Daha çok larvalar, küçük kurtçuklar, böcekler ve solucanlarla beslenir, irileri küçük balıkları yerken, küçükleri hayvansal planktonlarla da geçinir. Suyun dışında uzun süre canlı kalabilir. İlkbaharın sonlarına doğru sığlıklarda yumurta döker. Bu dönemde erkek çapakların üst dudaklarında beyaz sert bir şişkinlik oluşur daha sonra bu kaybolur. Yumurtalar ortama rastgele atılır ve çevredeki bitkilere taşlara yapışırlar. Yetişkin bir dişi 200.000 ila 400.000 arasında yumurta bırakabilir. 15-20 yıl ömrü vardır. Yumurta dökümünden sonra oldukça aç ve aktif olarak oltaya vururlar. Bilimsel kayıtlarda en büyük balık olarak 82 cm. boy 6 kg. ağırlıkta 17 yaşında olduğu sanılan bir balık geçmektedir. Ancak doğruluğu bilinen bazı kaynaklar da 1912 yılında Finlandiya' da yakalanan 11,5 kiloluk dünya rekoru bir çapaktan bahsetmektedir. Yazın sıcak havalarda bu balıklara özellikle yavrulara bir tür bağırsak kurdu bulaşabilir, Parazitli balık su yüzeyinde yarı canlı vaziyette görülebilir. Balığın temizlenmesi sırasında içi boşaltıldığında parazit bulunabilir. Hasta balıklar turna, diğer yırtıcı balıklar veya su kuşları tarafından yenir. Parazitli balıkların insanlar tarafından yenmemesi daha doğru olur. Kışları gruplar halinde derin sularda toplanırlar. Bu dönemde pek aktif olmazlar ama yine de av verirler, buz üstünde yapılan avlarda bile çapak yakalanabilir. Özellikle son yıllarda sportif avcılığı Avrupalı amatörler arasında yaygınlaşmaktadır.
Daha çok durgun suları sever ama hafif akan derelerde, nehirlerde de bulunur. Ürkek bir balıktır kalabalık gürültülü yerleri pek sevmez. Gündüzleri kıyıya pek sokulmaz akşamları yemlenme amacı ile sığlıklara gelir. Gün boyu yemlenmeyi sürdürür bu nedenle avcılığı gece de devam eder, tüm sazangillerde olduğu gibi gece yakalanan balıklar daha iridir. Yemini çamurlu diplerde sazan dibi kazarak arar, bu arada toprakta sıkışık gazlar çıkarak yerini belli eder ama dikkat sazan ve kadife gibi balıklarda aynı kabarcıkları çıkartır o nedenle her kabarcık çapak anlamına gelmez. İri balıklar sakin yerlerde, sığlıklarda dibi kazıp yemini ararken bazen kuyruk yüzgeci su üzerinde görülebilir. Avcılığı sazan ile aynıdır yalnız boiliye pek vurmaz. İğne olarak da sazan için kullanılabilenlerin küçük olanları tercih edilmelidir, hatta 6 - 8 numara iğneler en idealidir. Yem olarak larvaları özellikle sivrisinek larvaları çok sevdiği yemlerdendir. Sazan gibi tatlı sever yemleme hamuruna tat verici ilaveler iyi sonuç verir. Çapağın yükselme prensibi ile hazırlanmış şamandıralı takıma klasik vuruşu. Çapağın yemi aldıktan sonra önce yerden kaldırması sonra yemeye başlaması nedeni ile şamandıralı takımın yükselme prensibine göre hazırlanmasını gerektirir. Bu prensibe göre takımın nasıl hazırlanacağı sazan bahsinde anlatılmıştır.
Gereksiz tekrarlara girmemek için çapağın nasıl yakalandığını tekrar anlatmıyorum. Bu amaçla Sazan sayfasına bakabilirsiniz Eti kılçıklı ve yumuşaktır. 1 Kilodan fazla gelenleri daha lezzetlidir. Tuzlanmış, kurutulmuş, dondurulmuş, konservelenmiş, kızartılmış olarak tüketilir. Özellikle kurutulmuşu yabancı ülkelerde makbul kabul edilir, ve lezzetlidir. Rastgelsin........ | ||
|
|
