Εβδομάδα για τα Ανθρώπινα
Δικαιώματα 2002
του Noam Chomsky
Η εβδομάδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αποτελεί ιδιαίτερο γεγονός στις ΗΠΑ,
παρά τις κάποιες
αξιοσημείωτες εξαιρέσεις. Αλλά τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχή αλλού. Για μένα
προσωπικά, η εβδομάδα για τα ανθρώπινα δικαιώμάτα 2002 ήταν αξιοσημείωτη και
συγκινητική. Η εβδομάδα ξεκίνησε την παραμονή της ημέρας για τα ανθρώπινα
δικαιώματα, στις 10 Δεκεμβρίου, στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου στο
Λονδίνο, όπου χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να γιορτάσουν -- αν και αυτή
μπορεί να μην είναι αρκετά σωστή λέξη -- τη δέκατη επέτειο του Κουρδικού
Προγράμματος KHRP για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, το οποίο έχει κάνει σημαντική
δουλειά για μερικά από τα σοβαρότερα ζητήματα της δεκαετίας σχετικά με τα
ανθρώπινα δικαιώματα: συγκεκριμένα, αλλά όχι μόνο, για τις υποστηριζόμενες από
τις ΗΠΑ τρομοκρατικές εκστρατείες του Τούρκικου κράτους που κατατάσσονται
μεταξύ των πιο φοβερών εγκλημάτων της φρικιαστικής δεκαετίας του '90, αφήνοντας
δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και εκατομμύρια διωγμένους από την κατεστραμμένη
επαρχία, με κάθε διανοητή μορφή βαρβαρικών βασανιστηρίων. Η εβδομάδα τελείωσε
για μένα στο Diyarbakir στη νοτιοανατολική Τουρκία, ημιεπίσημη πρωτεύουσα της
κουρδικής περιοχής, η οποία ξεχειλίζει από πρόσφυγες που ζούνε μέσα στη βρωμιά,
για τους οποίους απαγορεύεται η επιστροφή σε αυτό που απέμεινε από τα χωριά
τους, ακόμα κι αν η νέα νομοθεσία επιτρέπει θεωρητικά αυτή την επιλογή.
Είχα προσκληθεί στο Diyarbakir από την Ένωση Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, η οποία
κάνει θαρραλέα και εντυπωσιακή δουλειά υπό καθεστώς συνεχών επικίνδυνων
απειλών. Τις προηγούμενες ημέρες τις πέρασα στην Κωνσταντινούπολη μετά από
πρόσκληση της Ένωσης Εκδοτών, η οποία πραγματοποιούσε την ετήσια συνεδρίασή της
και μια διεθνή έκθεση βιβλίου, που αφιερώνεται στην ειρήνη και την ελευθερία.
Επίσης, με προσκάλεσε η Ένωση του δημόσιου τομέα KESK (δεν επιτρέπεται να
λειτουργεί ως συνδικάτο βάσει των σκληρών νόμων και της κρατική πρακτικής) που
οργάνωνε ένα διεθνές συμπόσιο για τα ίδια θέματα. Ενώ στην Κωνσταντινούπολη,
ήμουν σε θέση να επισκεφτώ τις άθλιες τρώγλες όπου οι άγνωστοι αριθμοί
κουρδικών προσφύγων επιδιώκουν να επιζήσουν τους υγρούς και κρύους
χειμωνιάτικους μήνες στα σαπισμένα, και χαρακτηρισμένα ως ακατάλληλα, κτήρια:
οι μεγάλες οικογένειες μπορούν να στοιβάζονται σε ένα μονόκλινο, με τα μικρά
παιδιά ουσιαστικά φυλακισμένα, ανήμπορα να ξεμυτίσουν έξω στις επικίνδυνες
στενωπούς, και τα μεγαλύτερα παιδιά να εργάζονται στα παράνομα εργοστάσια για
να βοηθήσουν να κρατηθεί η οικογένεια ζωντανή. Επίσης τους απαγορεύεται
ουσιαστικά η επιστροφή στα σπίτια από τα οποία αποβλήθηκαν, παρά τη νέα
νομοθεσία που αίρει το καθεστώς έκτακτης ανάγκης στη νοτιοανατολική Τουρκία --
τυπικά, τουλάχιστον.
Στον ιδρυτή και διευθυντή του KHRP απαγορεύουν επίσης την επιστροφή στη χώρα
του. Και ακριβώς για να ολοκληρώσουν την εικόνα, οι ΗΠΑ αρνούνται τώρα την
είσοδο στους ακτιβιστές υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων που καταγράφουν και που
διαμαρτύρονται γι’ αυτά τα εγκλήματα. Προ ολίγων εβδομάδων ο Δρ Haluk Gerger,
μια ηγετική φυσιογνωμία αριθμός του Τουρκικού κινήματος υπέρ των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, έφθασε με τη σύζυγό του σε έναν αερολιμένα της Νέας Υόρκης. Η
Υπηρεσία Μετανάστευσης και Πολιτογράφησης (INS)
ακύρωσε τη 10ετή βίζα του, στέλνοντας πίσω αυτόν και τη σύζυγό του αμέσως μετά
από δακτυλοσκόπηση και φωτογράφηση. Ο Δρ Gerger έχει βραβευτεί από το
Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και την Αμερικανική Ένωση για την Πρόοδο
της Επιστήμης για τη σημαντική συνεισφορά του στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η
τιμωρία του από τις τουρκικές αρχές είχε επιλεγεί από το Υπουργείο Εξωτερικών
ως παράδειγμα της αποτυχίας της Τουρκίας να προστατεύσει στοιχειώδη δικαιώματα.
Σε μια ανοικτή επιστολή στον αμερικανό πρεσβευτή, ο εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας
για την Ελευθερία του Λόγου στην Κωνσταντινούπολη, διαμαρτυρόμενος γι’ αυτήν
την αντιμετώπιση, γράφει ότι ο Δρ Gerger είναι "ιδρυτικό μέλος της Ένωσης
Ανθρώπινων Δικαιωμάτων της Τουρκίας" και "ένας παθιασμένος
υπερασπιστής των κουρδικών δικαιωμάτων," ο οποίος "έχει γράψει
εκτενώς για το ζήτημα και έχει επικρίνει τις κυβερνητικές πολιτικές,"
παρομοιάζοντας "τη μεταχείριση των Κούρδων από την τουρκική κυβέρνηση με
την εθνοκάθαρση από τη Σερβία των μουσουλμάνων στη Βοσνία," και
υφιστάμενος φυλακίσεις και σοβαρά πρόστιμα καθώς επίσης και απώλεια της
ακαδημαϊκής θέσης του για τα γραπτά του σχετικά με τα ζητήματα των ανθρώπινων
δικαιωμάτων.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Colin Powell τον έχει κηρύξει τώρα persona non grata στις Ηνωμένες Πολιτείες, υιοθετώντας τη στάση εξτρεμιστικών
στοιχείων του Τουρκικού στρατού και των υπερεθνικιστικών κομμάτων.
Το τουρκικό κράτος, που δεν κρύβει ποτέ το στρατιωτικό χέρι, παραμένει σκληρό
και κατασταλτικό, παρά τις κάποιες ενθαρρυντικές αλλαγές κατά τους τελευταίους
μήνες. Αλλά ακόμη και η επιφανειακή επαφή αποκαλύπτει ότι η τουρκική κουλτούρα
και η κοινωνία είναι ελεύθερη και δονούμενη με τρόπους τέτοιους που πρέπει να
αποτελεί πρότυπο για τη δύση. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το πνεύμα της
αντίστασης εκείνη που αισθάνεται κανείς αμέσως, από τις σπηλιές έξω από τα
τείχη της πόλης του Diyarbakir όπου πρόσφυγες μίλησαν εύγλωττα για την επιθυμία
τους να επιστρέψουν στα σπίτια τους στα αστικά κέντρα διανοητικού βίου.
Η πάλη των λαών της Τουρκίας για την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα
αποτελεί αληθινή έμπνευση, όχι μόνο λόγω του βάθους της δέσμευσης αλλά και
επειδή φαίνεται τόσο φυσικό και χωρίς προσποίηση, απλά κανονικό μέρος της ζωής,
παρά τις αυστηρές απειλές που δεν είναι ποτέ κάτι το απόμακρο. Σ’ αυτήν
εντάσσονται θαρραλέοι συγγραφείς διεθνούς φήμης, όπως ο Yashar Kemal, μελετητές
που έχουν αντιμετωπίσει και έχουν αντέξει αυστηρές τιμωρίες για τη δέσμευσή
τους να λένε την αλήθεια, όπως ο Ismail Besikci, ο οποίος έχει περάσει ένα
μεγάλο μέρος της ζωής του στη φυλακή
για τα γραπτά του σχετικά με την κρατική τρομοκρατία στην Τουρκία,
κοινοβουλευτικοί, όπως η Layla Zana, που ακόμα δεινοπαθεί στη φυλακή, εκτίοντας
μια καταδίκη 15 ετών γιατί εκφράστηκε στη μητρική γλώσσα της την ελπίδα της ότι
"ο κουρδικός και ο τουρκικός λαός μπορούν να ζήσουν μαζί ειρηνικά σε ένα
δημοκρατικό πλαίσιο ", καθώς και πολλοί άλλοι σαν κι αυτούς από όλα τα
κοινωνικά στρώματα. Είναι φυσικά άγνωστοι στις ΗΠΑ, όπως και οι
λατινοαμερικανοί διανοούμενοι που δολοφονούνται από τις πληρεξούσιες των ΗΠΑ
δυνάμεις, για να μην μιλήσουμε για τις εκατοντάδες χιλιάδες των συνηθισμένων
θυμάτων -- "ουτιδανά θύματα," κατά τη φράση του Edward Herman, επειδή
υποφέρουν σε λάθος χέρια: τα δικά μας.
Ο Δρ Besikci αρνήθηκε ένα βραβείο $10.000 από το Ταμείο των ΗΠΑ για την
Ελεύθερη Έκφραση σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στην αποφασιστική συμβολή της
Ουάσιγκτον στον τρομοκρατία στην Τουρκία, πρώτιστα κατά τα χρόνια του Clinton,
όταν οι ΗΠΑ παρείχαν το 80% του οπλισμού της Τουρκίας και η Τουρκία έγινε ο
κύριος παραλήπτης αμερικανικού οπλισμού (εκτός Ισραήλ-Αίγυπτου) καθώς
κλιμακώνονταν οι εγκληματικές αγριότητες. Κατά το έτος 1997 μόνο, η ροή
αμερικανικών όπλων στην Τουρκία υπερέβη το συνδυασμένο σύνολο για ολόκληρη την
περίοδο του Ψυχρού Πολέμου μέχρι την αρχή της κρατικής τρομοκρατικής
εκστρατείας, ή όπως αποκαλείται στις εκθέσεις του Υπουργείου Εξωτερικών σχετικά
με την τρομοκρατία, και στον Τύπο, η "επιτυχημένη αντι-τρομοκρατική"
εκστρατεία για την οποία η Τουρκία εγκωμιάζεται και ανταμείβεται. Αυτή η πρακτική
συμφωνεί με το σταθερό δόγμα, που σε καμία περίπτωση δεν ταιριάζει μόνο στις
ΗΠΑ, ότι "τρομοκρατία" είναι αυτό που κάνουν ΑΥΤΟΙ σε ΕΜΑΣ, και
"αντι-τρομοκρατία" είναι αυτό που κάνουμε ΕΜΕΙΣ σ’ ΑΥΤΟΥΣ, συνήθως
πολύ χειρότερη, και μόνο περιστασιακή ανταπόδοση, όχι ότι θα ήταν ανεκτή σε
αυτή την περίπτωση.
Οι προνομιούχοι άνθρωποι στη Δύση πρέπει να αισθανθούν ταπεινότητα και ντροπή
παρατηρώντας το θάρρος και την ακεραιότητα εκείνων που ζώντας κάτω από
δρακόντειους νόμους, βάναυση καταστολή και τρομοκρατία, η οποία καθόλου δεν
μετριάζεται χάρη στη Δυτική υποστήριξη, όχι μόνο καταδικάζουν τις καταχρήσεις
και υπερασπίζουν τα θύματα αλλά τακτικά προβαίνουν σε πράξεις πολιτικής
ανυπακοής ως ένδειξη διαμαρτυρίας, με σοβαρό κίνδυνο. Πρέπει επίσης να
αισθανθούν ντροπή που το KHRP λειτουργεί στο Λονδίνο, όχι στη Νέα Υόρκη, όπου
ανήκει, δεδομένου του γεωμετρικού τόπου της ευθύνης για τα εγκλήματα. Το
βρετανικό ιστορικό δεν είναι ελκυστικό, αλλά η κύρια ευθύνη, κατά πολύ,
βρίσκεται εδώ. Υπάρχει στην πραγματικότητα ένα σημαντικό Κουρδικό Κέντρο στη
Νέα Υόρκη, με πολλές δραστηριότητες και σημαντικές και ιδιαίτερα ενημερωτικές
δημοσιεύσεις (Κέντρο Ερευνών της Κουρδικής Βιβλιοθήκης στο Μπρούκλιν, Δ/νση Vera Saaedpour,). Η επέτειός του, εντούτοις, δεν θα συγκεντρώσει χιλιάδες
ανθρώπους στη Νέα Υόρκη. Είναι γνωστό μόνο σ’ όσους ενδιαφέρονται για τα
ανθρώπινα δικαιώματα – που ενδιαφέρονται σοβαρά, δηλαδή, όπως δείχνει η στάση
τους απέναντι στα δικά τους εγκλήματά. Είναι πολύ περισσότερο αποδεκτό το να
σταυρώσει κανείς τα χέρια του για τα εγκλήματα άλλων για τα οποία δεν μπορεί
παρά να κάνει ελάχιστα, ή ίσως να μελετήσει την παράξενη ατέλεια του χαρακτήρα
μας που μας εμποδίζει να ανταποκριθούμε στα εγκλήματα άλλων με κάποιον
κατάλληλο τρόπο (σπάνια εκφραζόμενος πέρα από τολμηρές και συχνά μονότονες
διακηρύξεις). Σε αιχμηρή αντίθεση, τα εγκλήματα τα οποία θα μπορούσαμε εύκολα
να σταματήσουμε μόνο με την ανάκληση της αποφασιστικής συμμετοχής μας πρέπει να
είναι θαμμένα βαθιά στο κενό της μνήμης.
Από το Λονδίνο ως το Diyarbakir και παραπέρα, δεσπόζει στη σκέψη όλων η ένθερμη
αποφασιστικότητα της κυβέρνησης Μπους να βρεί μια πρόφαση γι’ αυτό που θεωρεί
ότι θα είναι ένας φτηνός και πολιτικά χρήσιμος πόλεμος στο Ιράκ, με τον Blair
να σύρεται πίσω της πιστά. Στην Τουρκία, η λαϊκή αντίθεση στον ερχόμενο πόλεμο
είναι συντριπτική. Αυτό ισχύει για όλη την περιοχή, και για το μεγαλύτερο μέρος
της Ευρώπης καθώς και για τον υπόλοιπο κόσμο. Τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων
για τις ΗΠΑ μοιάζουν διαφορετικά, αλλά είναι παραπλανητικά. Μόλις και μετά βίας
μπορεί να διαφύγει της προσοχής ότι αν και ο Σαντάμ Χουσεϊ'ν είναι παντού
μισητός, είναι μόνο στις ΗΠΑ που οι
άνθρωποι είναι πραγματικά φοβούνται ότι εάν δεν τον σταματήσουμε σήμερα, θα μας
σκοτώσει αύριο.
Η πρόκληση τέτοιων φόβων είναι δεύτερη φύση των ανακυκλωμένων Ρεηγκανικών στο
τιμόνι στην Ουάσιγκτον. Καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '80 ήταν σε θέση
να επιβάλουν την αντιδραστική αντζέντα τους, που έβλαψε σημαντικά τον πληθυσμό,
με τη διατήρηση μιας σταθερής κατάστασης φόβου. Προ είκοσι ετών άτομα από τη
Λιβύη περιπλανιόνταν στους δρόμους της Ουάσιγκτον για να δολοφονήσουν τον ηγέτη
μας. Κατόπιν οι Ρώσοι επρόκειτο να μας βομβαρδίσουν από μια αεροπορική βάση στη
Γρενάδα (αν μπορούσαν να την βρουν στο χάρτη). Εν τω μεταξύ ο τρομερός στρατός
των Sandinistas ισορροπούσε, μόνο δύο ημέρες πορείας μακριά από
το Harlingen του Τέξας, ένα "στιλέτο σημαδεμένο στην καρδιά του
Τέξας." Και ούτω καθ’ εξής ολόκληρη τη δεκαετία. Για να μετρήσουμε σωστά
το βαθμό της εσωτερικής υποστήριξης για τον ερχόμενο πόλεμο, θα ήταν απαραίτητο
να αφαιρέσουμε τον παράγοντα φόβου, μοναδικό στις ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα θα
παρουσίαζαν πιθανώς λίγη διαφορά από τον υπόλοιπο κόσμο.
Δεν υπάρχει κανένα ιστορικό προηγούμενο τόσο τεράστιας λαϊκής αντίθεσης σ’ έναν
πόλεμο, και διαμαρτυρίας εναντίον του, προτού ακόμη εξαπολυθεί (για να
ακριβολογούμε, προτού εξαπολυθεί πλήρως).
Μετάφραση από το Ζnet: Θανάσης Τσακίρης
Το συνολικό κείμενο θα εμφανιστεί μετά από μερικές ημέρες στο δικτυακό τόπο
http://www.geocities.com/homo_politicus/INDEX.HTML