De term holistisch roept bij sommige mensen scepsis op. Volgens Van Zyverden is het echter de meest accurate term om zijn diensten te beschrijven. De betekenis van het woord holistisch is voor hem tweeledig. Enerzijds betekent het holy (heilig), anderzijds whole (heel), waarmee hij doelt op de wetenschappelijke stelling dat het geheel meer is dan de som der delen. Van Zyverden legt dit uit door een parallel te trekken naar de holistische geneeskunde. In traditionele geneeskunde kijken artsen naar het probleem door zich op een deel van het lichaam te focussen. Zij proberen vervolgens het probleem op te lossen door het eruit te snijden, het te beheersen of met medicijnen te bestrijden. Holistische artsen kijken naar de totale persoon - geest-lichaam-ziel - met de intentie de gehele persoon weer in balans te krijgen. De traditionele advocaat ziet een cli�nt met een probleem en zegt: �ok�, wie kunnen wij de schuld geven?� Een holistische advocaat daarentegen kijkt voorbij de illusie van gescheiden belangen naar de gemeenschappelijke belangen, welke de basis vormt voor de oplossing van het geschil. Voorts helpt de holistische advocaat de cli�nt om onder de oppervlakte van het geschil te kijken naar de onderliggende oorzaken ervan. De holistische wijze van advocatuur bedrijven gaat derhalve niet uit van het deel (het juridische conflict), maar van het geheel (alle betrokkenen en hun onderlinge relatie).
Van Zyverden stelt tot slot dat holistische conflictoplossing vaak het innerlijke conflict van een cli�nt oplost, waarbij het geprojecteerde uiterlijke conflict zonder betekenis wordt achtergelaten, evenals de daarmee verband houdende procedures.
Dit klinkt natuurlijk allemaal heel mooi, maar welke methodes hanteert een holistisch advocaat precies om tot dit gewenste resultaat te komen? Nader onderzoek leert mij dat er diverse methodes worden toegepast door advocaten die op een holistische wijze te werk willen gaan. Deze methodes vari�ren van advocatuur gecombineerd met spiritualiteit, waarbij de nadruk ligt op healing van de betrokkenen, tot een methode waarbij de betrokkenen contractueel overeenkomen dat ze niet zullen procederen. Ook vanuit de universitaire wereld is aandacht voor vernieuwende vormen van conflictoplossing. De California Western School of Law heeft een �Center for Creative Ploblem Solving� opgericht. Aan studenten wordt een scala aan vakken aangeboden gericht op het voorkomen van conflicten en het op een creatieve manier oplossen van conflicten. Er wordt aandacht besteed aan mogelijke oorzaken van conflicten en studenten worden geschoold in vaardigheden zoals: empathisch luisteren, communicatie, creativiteit en het ontwerpen van systemen om conflicten te voorkomen. In mijn ogen is hier een belangrijke taak voor universiteiten weggelegd, aangezien het wenselijk is dat de traditionele, analytische methode wordt aangevuld met vernieuwende vormen van conflictoplossing. En de studenten van nu, zijn de advocaten van morgen.
Mocht naar aanleiding van het vorenstaande je interesse voor het onderwerp zijn gewekt, dan verwijs ik je naar de door mij gemaakte website over dit onderwerp: www.geocities.com/holistischeadvocaten. Wil je eventueel meedenken over dit onderwerp of heb je vragen dan kan je (via de website) reageren op [email protected]
Sonja Ortmans, advocaat te Haarlem
Gepubliceerd in Nota Bene juli 2003, blad voor rechtenstudenten van de UvA