Dat vroeg een advocaat in Amerika zich jaren geleden af. Bill van Zyverden is oprichter van de International Alliance of Holistic Lawyers (IAHL), gezeteld in Vermont, Verenigde Staten.
Van Zyverden pleit voor een meer menselijke aanpak van juridische conflicten. In zijn ogen werken de meeste advocaten met tegengestelde belangen. Ze geloven in goed en kwaad, slachtoffers en daders, vervuilers en vervuilden. Zij zijn hierdoor vaak een escalerende factor in een conflict. Van Zyverden gelooft niet in deze zwart-wit realiteit. Een holistische advocaat doet een stap terug en kijkt in een breder perspectief. Alle conflicten komen uit hetzelfde voort namelijk een conflict met jezelf, aldus van Zyverden. Ook al lijkt een probleem tussen individuen te bestaan, de oorzaak van het probleem is normaal gesproken een emotioneel trauma dat al lang voordat de individuen elkaar ontmoetten werd ervaren.
De aanpak van een holistische advocaat is om in relatie met de cli�nt de oorzaken van een conflict te zoeken en de impact die dit heeft op zijn leven. Je zou kunnen zeggen dat holistische advocaten op een andere manier naar cli�nten kijken dan meer traditionele advocaten. Traditionele advocaten kijken naar het soort probleem van een persoon. Holistische advocaten kijken naar het soort persoon dat een probleem heeft en waarom deze persoon dat probleem heeft. De holistische manier van advocatuur bedrijven is een proces van bewustwording en begrip van de oorzaken en effecten van bepaald gedrag van een persoon. Daarnaast dient deze persoon verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar gedrag en leven en betrokken te zijn bij zijn of haar verandering.
De term holistisch roept bij sommige mensen scepsis op. Volgens Van Zyverden is het echter de meest accurate term om zijn diensten te beschrijven. De betekenis van het woord holistisch is voor hem tweeledig. Enerzijds betekent het holy (heilig), anderzijds whole (heel), waarmee hij doelt op de wetenschappelijke stelling dat het geheel meer is dan de som der delen. Van Zyverden legt dit uit door een parallel te trekken naar de holistische geneeskunde. In traditionele geneeskunde kijken artsen naar het probleem door zich op een deel van het lichaam te focussen. Zij proberen vervolgens het probleem op te lossen door het eruit te snijden, het te beheersen of met medicijnen te bestrijden. Holistische artsen kijken naar de totale persoon - geest-lichaam-ziel - met de intentie de gehele persoon weer in balans te krijgen. De traditionele advocaat ziet een cli�nt met een probleem en zegt: �ok�, wie kunnen wij de schuld geven?� Een holistische advocaat daarentegen kijkt voorbij de illusie van gescheiden belangen naar de gemeenschappelijke belangen, welke de basis vormt voor de oplossing van het geschil. Voorts helpt de holistische advocaat de cli�nt om onder de oppervlakte van het geschil te kijken naar de onderliggende oorzaken ervan.
Holistische conflictoplossing lost vaak het innerlijke conflict op van een cli�nt, het geprojecteerde uiterlijke conflict zonder betekenis achterlatend, evenals de daarmee verband houdende procedures. Met elke advocaat die meer �holistisch� wordt, waarbij de betekenis van dat woord in de eigen context wordt bepaald, zal het hele vak naar een hoger niveau worden getild, tot totaal nut van de mensheid en menselijkheid.
Sonja Ortmans is advocaat te Haarlem
Gepubliceerd in het Amsterdams Balie Bulletin, maart 2003